عصرایران- دهان و دندان ها فقط برای جویدن و صحبت کردن نیستند. گاهی تغییرات لثه، پوسیدگی های مکرر، فرسایش مینای دندان و خشکی دهان می توانند سرنخ هایی از مشکلاتی باشند که در بخش های دیگر بدن شکل گرفته اند.
بهداشت دهان و دندان ارتباط نزدیکی با سلامت عمومی دارد. برخی بیماری های جسمی بر وضعیت دندان ها و لثه تاثیر می گذارند و گاهی دندانپزشک با مشاهده تغییرات غیرعادی در دهان می تواند احتمال وجود یک مشکل زمینه ای را مطرح کند.
در ادامه با ۱۳ نشانه که ارزش توجه دارند آشنا می شویم.
بالا آمدن مکرر اسید معده تا دهان می تواند به مرور مینای دندان را تخریب کند. این وضعیت گاهی در افراد مبتلا به رفلاکس معده و همچنین کسانی که استفراغ های مکرر دارند مشاهده می شود.
بیماری لثه با التهاب مزمن بدن ارتباط دارد. پژوهش ها میان پریودنتیت و بیماری های قلبی و عروقی ارتباط آماری یافته اند، هرچند هنوز ثابت نشده است که بیماری لثه مستقیما باعث حمله قلبی می شود.
دیابت کنترل نشده می تواند با کاهش جریان بزاق، افزایش عفونت های دهانی و تشدید بیماری لثه همراه باشد. اگر پوسیدگی های مکرر با علائم دیگری مانند تشنگی زیاد و تکرر ادرار همراه باشند، بررسی قند خون اهمیت دارد.
کاهش ترشح بزاق ممکن است به مصرف بعضی داروها، دیابت، درمان های سرطان یا بیماری های خودایمنی مربوط باشد. خشکی دهان پایدار خطر پوسیدگی و عفونت های دهانی را افزایش می دهد.
سندرم شوگرن یک بیماری خودایمنی است که غدد تولید کننده بزاق و اشک را تحت تاثیر قرار می دهد. خشکی دهان و چشم از نشانه های شناخته شده آن هستند.
آسیب به اعصاب کنترل کننده غدد بزاقی می تواند تولید بزاق را مختل کند. برخی داروها و پرتودرمانی ناحیه سر و گردن نیز از دلایل احتمالی این مشکل هستند.
حساسیت هنگام خوردن غذاهای سرد و گرم می تواند با فرسایش مینای دندان، عقب رفتن لثه، پوسیدگی یا ترک دندان ارتباط داشته باشد. مصرف مکرر دهانشویه های اسیدی نیز ممکن است مشکل را تشدید کند.
نوشابه ها و آبمیوه های اسیدی می توانند به مینای دندان آسیب بزنند. قند موجود در نوشیدنی ها نیز با فعالیت باکتری های دهان، زمینه پوسیدگی را فراهم می کند.
ویتامین D در سلامت استخوان و عملکرد سیستم ایمنی نقش دارد. برخی پژوهش ها میان کمبود این ویتامین و بیماری لثه ارتباط یافته اند، اما شواهد درباره ارتباط آن با پوسیدگی دندان و سرطان دهان هنوز قطعی نیست.
ضعف سیستم ایمنی می تواند احتمال بروز برفک دهان، زخم ها و برخی عفونت های دهانی را افزایش دهد. البته این تغییرات اختصاصی اچ آی وی نیستند و به تنهایی نمی توانند نشانه ابتلا به این ویروس باشند.
کلسیم برای استحکام دندان ها و استخوان ها ضروری است. دریافت ناکافی آن در بلندمدت می تواند بر سلامت استخوان تاثیر بگذارد، اما پوسیدگی دندان به تنهایی نشانه کمبود کلسیم نیست.
پوکی استخوان با کاهش تراکم و استحکام استخوان ها همراه است. برخی پژوهش ها ارتباط میان پوکی استخوان و مشکلات استخوانی اطراف دندان ها را بررسی کرده اند، اما وضعیت دندان ها به تنهایی برای تشخیص پوکی استخوان کافی نیست.
میان بیماری لثه و آرتریت روماتوئید ارتباطی مشاهده شده است. برخی باکتری های دهان ممکن است در فرایندهای التهابی مرتبط با این بیماری نقش داشته باشند، اما این ارتباط هنوز به طور کامل مشخص نشده است.
مشاهده هر یک از این نشانه ها به معنای ابتلا به یک بیماری جدی نیست، اما نادیده گرفتن تغییرات مداوم و غیرعادی دهان و دندان نیز می تواند به تاخیر در تشخیص مشکلات زمینه ای منجر شود. به ویژه اگر خشکی دهان، خونریزی و التهاب مداوم لثه، زخم های بهبودنیافته یا پوسیدگی های غیرمعمول دارید، مراجعه به دندانپزشک و در صورت لزوم پزشک را به تعویق نیندازید. تشخیص بیماری هایی مانند دیابت، اختلالات خودایمنی و اچ آی وی صرفا بر اساس علائم دهانی امکان پذیر نیست و به بررسی های تخصصی و آزمایش های تشخیصی نیاز دارد.