10 عارضه غیر منتظره که ممکن است از داروها ناشی شوند

عصرایران- داروها برای درمان بیماری ها و کنترل علائم آن ها تجویز می شوند، اما گاهی عوارضی ایجاد می کنند که کمتر شناخته شده اند؛ از تغییر رنگ ادرار و اختلال در حس چشایی گرفته تا تغییرات رفتاری و مشکلات تاندون ها. احتمال بروز این عوارض به نوع دارو، مقدار مصرف، مدت درمان و شرایط جسمانی فرد بستگی دارد و همه مصرف کنندگان آن ها را تجربه نمی کنند.

1. تغییر رنگ ادرار

بعضی داروها می توانند رنگ ادرار را تغییر دهند. برای مثال، فنازوپیریدین ممکن است ادرار را نارنجی یا متمایل به قرمز کند و ریفامپین نیز می تواند رنگ ادرار و برخی ترشحات بدن را به نارنجی متمایل کند. نیتروفورانتوئین هم در بعضی افراد باعث تیره تر شدن ادرار می شود.

با این حال، تغییر رنگ ادرار همیشه ناشی از دارو نیست. مشاهده خون در ادرار، به ویژه اگر علت مشخصی نداشته باشد، نیازمند بررسی پزشکی است.

2. تغییر میل یا عملکرد جنسی

برخی داروهای ضد افسردگی، به ویژه مهارکننده های انتخابی بازجذب سروتونین، ممکن است میل جنسی را کاهش دهند یا بر رسیدن به ارگاسم اثر بگذارند. بعضی داروهای فشار خون و درمان های هورمونی نیز می توانند در عملکرد جنسی اختلال ایجاد کنند.

در مقابل، برخی داروها به ندرت عوارضی مانند نعوظ طولانی و دردناک ایجاد می کنند. نعوظی که 4 ساعت یا بیشتر طول بکشد، حتی اگر درد نداشته باشد، یک وضعیت اورژانسی است و به درمان فوری نیاز دارد.

3. رفتارهای اجباری و کنترل نشده

برخی داروهای مورد استفاده در درمان پارکینسون و سندرم پای بی قرار، مانند پرامی پکسول و روپینیرول، ممکن است در بعضی افراد میل شدید و کنترل نشده به قمار، خرید، خوردن یا رفتارهای جنسی ایجاد کنند.

آریپیپرازول نیز با افزایش خطر برخی رفتارهای تکانه ای، از جمله قمار اجباری، ارتباط دارد. بروز چنین تغییراتی باید به پزشک اطلاع داده شود تا ضرورت ادامه درمان یا تغییر دارو بررسی شود.

4. راه رفتن یا انجام فعالیت در خواب

داروهای خواب آور خاصی مانند زولپیدم، اسزوپیکلون و زالپلون در موارد نادر ممکن است باعث شوند فرد در حالی که کاملا بیدار نیست، راه برود، غذا آماده کند یا حتی رانندگی کند. فرد ممکن است صبح روز بعد این اتفاقات را به خاطر نیاورد.

این عارضه می تواند خطرناک باشد. اگر چنین رفتاری پس از مصرف این داروها رخ داد، مصرف دارو باید متوقف شود و فرد فورا با پزشک تماس بگیرد. این داروها را نباید خودسرانه با داروهای خواب آور دیگر ترکیب کرد.

5. تغییر حس چشایی یا بویایی

برخی داروها، از جمله بعضی آنتی بیوتیک ها، ممکن است باعث تغییر حس چشایی شوند؛ برای مثال، فرد ممکن است طعم تلخ یا فلزی در دهان احساس کند. برخی داروهای دیگر نیز می توانند بر بویایی اثر بگذارند.

اگر این تغییرات پس از شروع داروی جدید ایجاد شدند، بهتر است موضوع با پزشک یا داروساز در میان گذاشته شود. کاهش ناگهانی بویایی یا چشایی می تواند علت های دیگری نیز داشته باشد و نباید بدون بررسی به دارو نسبت داده شود.

6. توهم و تغییرات ادراکی

بعضی داروها که بر مغز و سیستم عصبی اثر می گذارند، ممکن است در برخی افراد موجب توهم یا تغییر در درک محیط شوند. برخی داروهای ضد درد، داروهای دارای اثر آنتی کولینرژیک و تعدادی از داروهای مورد استفاده در بیماری های عصبی از جمله گزینه های مرتبط هستند.

توهمی که برای نخستین بار ظاهر می شود، به ویژه اگر با گیجی شدید، تغییر سطح هوشیاری یا رفتار غیرعادی همراه باشد، به ارزیابی فوری پزشکی نیاز دارد. قطع یا تغییر مقدار دارو بدون مشورت پزشک توصیه نمی شود.

7. افزایش وزن

برخی داروها می توانند اشتها را افزایش دهند، بر سوخت و ساز بدن اثر بگذارند یا باعث احتباس مایعات شوند. کورتیکواستروئیدها، بعضی داروهای ضد افسردگی، برخی داروهای مورد استفاده در درمان اختلالات روان پزشکی و تعدادی از داروهای دیابت از جمله این موارد هستند.

افزایش وزن در همه افراد رخ نمی دهد و شدت آن نیز متفاوت است. اگر وزن به سرعت افزایش پیدا کند، به ویژه اگر با ورم پاها یا تنگی نفس همراه باشد، بررسی پزشکی ضروری است؛ زیرا ممکن است علت آن صرفا عارضه دارویی ساده نباشد.

8. اختلالات بینایی

برخی داروها ممکن است باعث تاری دید یا تغییرات دیگر بینایی شوند. برای نمونه، بعضی داروهای آنتی هیستامین، داروهای دارای اثر آنتی کولینرژیک و برخی داروهای دیگر می توانند بر تطابق چشم یا فشار داخل چشم اثر بگذارند. تعداد محدودی از داروها نیز خطر آسیب های جدی تر چشمی دارند.

تاری دید ناگهانی، درد چشم یا کاهش ناگهانی بینایی نیازمند ارزیابی فوری است. افرادی که پس از شروع دارو دچار تغییرات بینایی می شوند، باید موضوع را با پزشک مطرح کنند.

9. التهاب یا پارگی تاندون

آنتی بیوتیک های گروه فلوروکینولون، از جمله سیپروفلوکساسین و لووفلوکساسین، با افزایش خطر التهاب و پارگی تاندون ارتباط دارند. تاندون آشیل در پشت مچ پا از محل های شناخته شده این عارضه است، هرچند تاندون های دیگر نیز ممکن است درگیر شوند.

خطر در بعضی افراد، از جمله سالمندان و افرادی که هم زمان کورتیکواستروئید مصرف می کنند، بیشتر است. در صورت بروز درد یا تورم تاندون هنگام مصرف این داروها، فعالیت بدنی را متوقف کنید و فورا با پزشک تماس بگیرید تا درباره ادامه درمان تصمیم گیری شود.

10. سیاه و پرزدار شدن زبان

عارضه ای به نام زبان سیاه پرزدار ممکن است باعث شود سطح زبان تیره و پرزدار به نظر برسد. این وضعیت می تواند با تغییرات سطح زبان، مصرف بعضی داروها، بهداشت نامناسب دهان یا مصرف دخانیات ارتباط داشته باشد. فرآورده های حاوی بیسموت نیز ممکن است به طور موقت زبان را تیره کنند.

این عارضه اغلب خطرناک نیست، اما اگر تغییر رنگ زبان ماندگار باشد یا با درد، زخم، تب یا دشواری بلع همراه شود، باید بررسی شود. رعایت بهداشت دهان و تمیز کردن ملایم زبان ممکن است به بهبود وضعیت کمک کند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

بروز هر عارضه ای پس از مصرف دارو به معنای خطرناک بودن آن یا لزوم قطع درمان نیست. با این حال، علائمی مانند نعوظ طولانی و دردناک، کاهش ناگهانی بینایی، توهم همراه با گیجی شدید، یا درد ناگهانی تاندون باید جدی گرفته شوند.

اگر پس از شروع داروی جدید تغییر غیرمعمولی در بدن یا رفتار خود مشاهده کردید، نام دارو و زمان شروع علامت را یادداشت کنید و با پزشک یا داروساز مشورت کنید. داروهای تجویزی را خودسرانه قطع نکنید یا مقدار مصرف آن ها را تغییر ندهید، مگر در شرایطی که دستورالعمل ایمنی همان دارو یا کادر درمان چنین اقدامی را توصیه کند.

فجر سپاسی با رجب‌زاده اوج گرفت؛ پیروزی ۲ گله مقابل پیکان در لیگ برتر

بیشتر بخوانید:

عوارض داروهای ضد افسردگی

تماشاخانه

یک شیرجه جنجالی در میراث طبیعی شگفت‌انگیز/ شنا کردن در غار علیصدر چه بلایی به سرش می‌آورد؟

بارگاه شمس تبریزی ؛ یک استثنا در میراث فرهنگی ایران / هیچ بنایی حتی برج آزادی هم شانسی مثل آن نداشته است

فیلم های دیگر