توده های مثانه؛ از علائم هشدار تا روش های تشخیص و درمان

عصرایران- پولیپ یا توده مثانه به رشد غیرطبیعی بافت در پوشش داخلی این اندام گفته می شود. این ضایعات ممکن است خوش خیم یا سرطانی باشند و ظاهر آن ها به تنهایی برای تعیین ماهیتشان کافی نیست. به همین دلیل، بررسی پزشکی و در صورت لزوم نمونه برداری برای تشخیص دقیق اهمیت دارد.

مثانه اندامی عضلانی است که ادرار را پیش از دفع ذخیره می کند. برخی توده های مثانه هیچ علامتی ایجاد نمی کنند، اما بعضی دیگر با خون در ادرار یا تغییر در الگوی دفع ادرار همراه هستند.

آیا هر توده مثانه ای سرطانی است؟

خیر. توده های مثانه همگی سرطانی نیستند، اما نمی توان صرفا بر اساس اندازه یا ظاهر آن ها درباره خوش خیم یا بدخیم بودنشان قضاوت کرد. برخی تومورهای سرطانی مثانه نیز در مراحل اولیه محدود به پوشش داخلی این اندام باقی می مانند و برخی دیگر می توانند به لایه های عمیق تر دیواره مثانه گسترش پیدا کنند.

بررسی نمونه بافتی در موارد لازم به پزشک کمک می کند نوع ضایعه و میزان پیشرفت آن را مشخص کند. تشخیص زودهنگام می تواند در انتخاب درمان مناسب اهمیت داشته باشد.

علائمی که نباید نادیده گرفته شوند

برخی افراد مبتلا به توده های مثانه علامتی ندارند. در صورت بروز علائم، موارد زیر ممکن است مشاهده شوند:

خون در ادرار، حتی بدون درد؛ تکرر ادرار؛ احساس ناگهانی و شدید نیاز به دفع ادرار؛ سوزش یا درد هنگام ادرار کردن؛ و درد در ناحیه پایین شکم.

این علائم اختصاصی سرطان مثانه نیستند و ممکن است در عفونت های ادراری، سنگ های دستگاه ادراری یا دیگر بیماری ها نیز دیده شوند. با این حال، مشاهده خون در ادرار، حتی اگر فقط یک بار رخ دهد یا خودبه خود برطرف شود، نیازمند بررسی پزشکی است.

چه عواملی خطر ابتلا را افزایش می دهند؟

علت دقیق تشکیل بسیاری از توده های مثانه مشخص نیست، اما عوامل خطر سرطان مثانه به خوبی مطالعه شده اند.

سیگار کشیدن از مهم ترین عوامل خطر است. مواد شیمیایی موجود در دود تنباکو وارد خون می شوند، از کلیه ها عبور می کنند و از طریق ادرار با پوشش داخلی مثانه تماس پیدا می کنند.

افزایش سن، مرد بودن، سابقه خانوادگی سرطان مثانه و تماس شغلی با برخی مواد شیمیایی، از جمله ترکیبات مورد استفاده در صنایع رنگ، فلز و چرم، نیز با افزایش خطر مرتبط هستند. پرتودرمانی ناحیه لگن و مصرف برخی داروهای شیمی درمانی نیز می توانند خطر را افزایش دهند.

عفونت های مزمن، سنگ های ادراری و استفاده طولانی مدت از سوند ممکن است در شرایط خاص با افزایش خطر برخی انواع سرطان مثانه ارتباط داشته باشند، اما هر عفونت یا سنگ مثانه ای به معنای ایجاد سرطان نیست. همچنین، شواهد کافی برای معرفی ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) به عنوان یک عامل خطر تثبیت شده سرطان مثانه وجود ندارد.

توده مثانه چگونه تشخیص داده می شود؟

پزشک ابتدا درباره علائم، سابقه پزشکی و عوامل خطر سوال می کند و ممکن است آزمایش ادرار را برای بررسی خون، عفونت یا سلول های غیرطبیعی درخواست کند.

سیستوسکوپی یکی از روش های اصلی بررسی مثانه است. در این روش، لوله ای باریک مجهز به دوربین از طریق مجرای ادرار وارد مثانه می شود تا پزشک پوشش داخلی آن را مشاهده کند.

اگر ناحیه مشکوکی دیده شود، ممکن است نمونه برداری یا برداشتن توده از طریق مجرای ادرار انجام شود. نمونه برای بررسی میکروسکوپی به آزمایشگاه آسیب شناسی فرستاده می شود تا نوع سلول ها و ویژگی های ضایعه مشخص شود.

بر اساس شرایط بیمار، ممکن است از سونوگرافی، سی تی اسکن یا دیگر روش های تصویربرداری نیز استفاده شود. آزمایش های ادراری به تنهایی جایگزین سیستوسکوپی و بررسی بافتی در موارد مشکوک نیستند.

روش های درمان کدامند؟

درمان به نوع توده، اندازه، محل، ویژگی های بافتی و میزان گسترش آن بستگی دارد. بسیاری از تومورهای قابل دسترسی مثانه از طریق مجرای ادرار برداشته می شوند؛ روشی که در آن ابزار جراحی از راه مجرای ادرار وارد مثانه می شود و نیازی به برش خارجی شکم نیست.

در برخی سرطان های مثانه، پس از برداشتن توده ممکن است درمان دارویی داخل مثانه یا درمان های دیگر برای کاهش خطر عود توصیه شود. اگر سرطان به لایه عضلانی مثانه نفوذ کرده باشد، بسته به مرحله بیماری، ممکن است شیمی درمانی، ایمنی درمانی، پرتودرمانی یا جراحی گسترده تر مطرح شود. برداشتن کامل مثانه فقط در شرایط مشخص و بر اساس ارزیابی تخصصی ضرورت پیدا می کند.

پس از درمان نیز برخی بیماران به سیستوسکوپی های دوره ای نیاز دارند، زیرا احتمال بازگشت بعضی انواع تومور مثانه وجود دارد.

آیا می توان از سرطان مثانه پیشگیری کرد؟

هیچ روشی خطر ابتلا را به صفر نمی رساند، اما ترک سیگار و پرهیز از تماس محافظت نشده با مواد شیمیایی سرطان زا می تواند به کاهش خطر کمک کند. استفاده از تجهیزات ایمنی مناسب در محیط های شغلی نیز اهمیت دارد.

نوشیدن آب کافی و درمان مناسب عفونت های ادراری برای سلامت دستگاه ادراری مفید است، اما نباید آن ها را راهی قطعی برای پیشگیری از سرطان مثانه دانست.

توصیه پزشکی: در صورت مشاهده خون در ادرار، حتی بدون درد یا علائم دیگر، در اسرع وقت برای بررسی به پزشک مراجعه کنید. تکرر ادرار، سوزش مداوم یا تغییرات غیرمعمول در دفع ادرار نیز در صورت تداوم به ارزیابی پزشکی نیاز دارند. تشخیص نهایی نوع توده مثانه بر اساس بررسی های تخصصی و در صورت لزوم نتیجه نمونه برداری انجام می شود.

شاه‌غلام با شکستن سد روس سومین فینالیست ایران شد

بیشتر بخوانید:

سرطان مثانه در این مشاغل اتفاق می‌افتد

تماشاخانه

باغ جهانی عباس‌آباد بهشهر : از میراث تاریخی تا پارک خوشگذرانی / یک اثر میراث جهانی که در آن می‌توانید کارهای عجیب و غریب انجام دهید

یوسف مجید‌زاده ؛ کاشف «خط شرق» و «حلقه گمشده تمدن بشریت» در ایران

فیلم های دیگر