عصرایران- تورم پاها که در پزشکی به آن ادم گفته می شود، معمولا زمانی رخ می دهد که مقداری از مایع در بافت های بدن، به ویژه در قسمت های پایین پا، تجمع پیدا می کند. این مشکل گاهی موقتی و بی خطر است، اما در بعضی موارد می تواند نشانه یک بیماری زمینه ای باشد.
شناخت علت تورم اهمیت دارد؛ به ویژه اگر تورم جدید، مداوم، شدید یا همراه با علائم دیگری باشد.
ماندن طولانی مدت در یک وضعیت، به ویژه ایستادن، می تواند باعث تجمع مایع در قسمت پایین پاها و ایجاد تورم در مچ و ساق شود. نشستن طولانی نیز می تواند چنین اثری داشته باشد.
حرکت دادن پاها، راه رفتن کوتاه در فواصل مختلف و پرهیز از بی تحرکی طولانی می تواند به کاهش این نوع تورم کمک کند. بالا قرار دادن پاها هنگام استراحت نیز در برخی افراد مفید است.
مصرف زیاد نمک و سدیم می تواند باعث شود بدن آب بیشتری نگه دارد و در نتیجه ورم ایجاد شود. این مسئله به ویژه در افرادی که به فشار خون بالا یا برخی بیماری های قلبی، کلیوی یا کبدی مبتلا هستند اهمیت بیشتری دارد.
برای بیشتر بزرگسالان، سازمان جهانی بهداشت مصرف کمتر از 2000 میلی گرم سدیم در روز، معادل کمتر از 5 گرم نمک، را توصیه می کند.
یکی از علت های شایع تورم پا، به ویژه در افراد میانسال و سالمند، نارسایی وریدی است. در این حالت بازگشت خون از پاها به سمت قلب به خوبی انجام نمی شود و ممکن است خون و مایع در قسمت پایین پا تجمع پیدا کند.
تورم ناشی از مشکلات وریدی معمولا با ایستادن طولانی بیشتر می شود و ممکن است با احساس سنگینی پا، درد یا تغییرات پوستی همراه باشد.
در دوران بارداری، تغییرات هورمونی و افزایش حجم خون و مایعات بدن می تواند باعث تورم، به ویژه در پاها و مچ پا، شود. تورم خفیف و تدریجی در این دوران شایع است، اما تورم ناگهانی یا شدید، به ویژه همراه با سردرد شدید، اختلالات بینایی یا افزایش فشار خون، نیازمند ارزیابی پزشکی است.
پیچ خوردگی، ضربه، کشیدگی عضلات یا شکستگی می تواند در محل آسیب باعث التهاب و تورم شود. در چنین شرایطی معمولا تورم بیشتر در همان ناحیه آسیب دیده دیده می شود و ممکن است با درد، کبودی یا محدودیت حرکت همراه باشد.
برخی بیماری های قلبی، کلیوی و کبدی می توانند تعادل مایعات بدن را مختل کنند و باعث تجمع مایع در پاها شوند.
در نارسایی قلبی، برای مثال، تورم هر دو پا ممکن است همراه با تنگی نفس، خستگی، افزایش وزن ناشی از تجمع مایع یا بدتر شدن تنگی نفس هنگام دراز کشیدن باشد.
تورم مداوم و بدون علت مشخص، به ویژه اگر به تدریج بیشتر شود، بهتر است توسط پزشک بررسی شود.
برخی داروها نیز می توانند باعث ورم پا شوند. از جمله این داروها می توان به بعضی داروهای مورد استفاده برای فشار خون، برخی داروهای هورمونی، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی و بعضی داروهای دیگر اشاره کرد.
اگر تورم پس از شروع یک داروی جدید ایجاد شده است، بهتر است پیش از قطع یا تغییر دارو با پزشک یا داروساز مشورت شود.
عفونت پوست و بافت های نرم می تواند باعث تورم موضعی شود. در این حالت معمولا علائمی مانند قرمزی، گرمی پوست، درد و گاهی تب نیز دیده می شود.
تورم همراه با قرمزی و گرمی قابل توجه پوست یا درد رو به افزایش نیازمند ارزیابی پزشکی است.
تورم ناگهانی یک پا، به ویژه اگر همراه با درد، گرمی یا قرمزی باشد، می تواند نشانه لخته شدن خون در وریدهای عمقی باشد و باید سریع بررسی شود.
همچنین اگر تورم پا همراه با تنگی نفس ناگهانی، درد قفسه سینه، سرگیجه یا احساس ضعف شدید باشد، مراجعه فوری به مراکز درمانی ضروری است؛ زیرا در مواردی لخته خون می تواند به ریه منتقل شده و آمبولی ریه ایجاد کند.
تورم پا همیشه نشانه یک بیماری جدی نیست، اما اگر بدون علت مشخص ایجاد شود، مکرر باشد، ادامه پیدا کند یا با علائم دیگری همراه شود، بهتر است علت آن مشخص شود.