عصر ایران؛ محمود فاضلی؛ دیپلمات پیشن و تحلیلگر امور بین الملل - در حالی که طرح، بررسی و تصویب لایحه دکترین «وطن آبی» ترکیه در پارلمان این کشور، که حوزه های دریایی این کشور را در دریای اژه و شرق مدیترانه به طور یکجانبه تعیین می کند، به پاییز امسال موکول شده است، اختلافات سیاسی و فرهنگی دو کشور همسایه در تمامی عرصه ها ادامه دارد.
تمامی شواهد نشان می دهد آنکارا تمامی فعالیت های تسلیحاتی یونان و قبرس و همچنین ابتکارات نظامی آنها در منطقه را به دقت زیر نظر داشته و «قاطعیت آنکارا برای دفاع از حقوق و منافعش، محفوظ است» و نیروهای مسلح ترکیه تمامی اقدامات لازم برای تضمین امنیت کشور و قبرس شمالی را انجام می دهند.
به باور ترک ها، آنچه منطقه ما به آن نیاز دارد، نه رقابت تسلیحاتی و اقداماتی که تنش را افزایش می دهند، بلکه تقویت فضای همکاری و گفتگو بر مبنای حقوق بین الملل است.
اخیرا در فهرست اختلافات دیرینه دو کشور، موضوع احترام به اقلیت ترک تبار مقیم یونان برجسته تر شده و موجب تشدید تنش ها میان دو طرف شده است. ترکیه چندی است که به تعطیلی هشت مدرسه ابتدایی اقلیت مسلمان در منطقه تراکیه* غربی (مناطق مسلمان نشین و ترک زبان در خاک یونان) اعتراض دارد و با محکومیت این تصمیم مدعی است کاهش جمعیت دانش آموزی مسلمانان ترک تبار صرفا بهانه ای برای تعطیلی کامل مدارس بوده و این اقدام یونان را بخشی از رویه ای سیستماتیک برای تضعیف حقوق آموزشی «اقلیت ترک» می داند.
ترکیه این اقدام طرف یونانی را نقض پیمان لوزان دانسته و آتن را دعوت می کند تا به تعهدات بینالمللی خود پایبند باشد.
طرف یونانی اما ادعاهای ترکیه را رد می کند و تاکید دارد مورد تعطیلی مدارس این اقلیت، نه رفتاری ویژه با مدارس اقلیت، بلکه بخشی از موضوع مدارس سراسر کشور ناشی از کاهش تعداد دانش آموزان در این مناطق است. اداره کل آموزش این منطقه یونان، معتقد است که در سال تحصیلی آینده و همزمان با تعطیلی هشت مدرسه ابتدایی اقلیت ، 39 مدرسه ابتدایی دولتی دیگر نیز تعطیل می شوند.
والدین دانشآموزان اقلیت آزادند فرزندان خود را به مدارس اقلیت یا سایر مدارس بفرستند. شرایط مدارس اقلیت مطلوب تر از مدارس دولتی است چرا که حداقل تعداد دانش آموزان برای تعطیلی مدارس ابتدایی اقلیت، 9 دانش آموز است در حالی که این رقم برای مدارس دولتی 15 نفر است.
در خصوص تفسیر معاهده لوزان، آنکارا به مواد ۴۰ و ۴۱ این معاهده که از طریق ماده ۴۵ درباره اقلیت مسلمان تراکیه اجرا می شود، استناد می کند و مدعی است تعطیلی مکرر مدارس حق آموزش اقلیت را تضعیف می کند. آتن در پاسخ تاکید کرد تصمیم برای تعطیلی مدارس بر اساس معیارهای تعیین شده برای فعالیت آنها اتخاذ می شوند و با معاهده لوزان مغایرتی ندارند.
نمایندگی دائم یونان در سازمان ملل نیز اخیرا در پاسخ به بیانیه کتبی که «فدراسیون ترک های تراکیه غربی در اروپا»، که یک سازمان غیردولتی با جایگاه مشورتی ویژه است، یادداشتی را تسلیم کرده که در آن تاکید شده است که یونان به طور ثابت و پایدار به حقوق آموزشی اقلیت مسلمان تراکیه در چارچوب پیمان لوزان ۱۹۲۳، پایبند است. یونان همچنان به تعهدات خود نسبت به تضمین حقوق آموزشی اقلیت مسلمان تراکیه، با احترام کامل به پیمان لوزان ۱۹۲۳، پایبند است.
در یادداشت نمایندگی یونان تاکید شده که اقلیت مسلمان که بر اساس پیمان لوزان به عنوان «اقلیتی دینی» به رسمیت شناخته شده، بیش از ۱۲۰ هزار شهروند یونانی را در بر می گیرد و اعضای آن از تمامی حقوق مندرج در قانون اساسی و حقوق اروپایی، و همچنین حمایت های ویژه در حوزههای آموزش، دین و زندگی اجتماعی بهره مند هستند.
دولت یونان به طور کامل مدارس ابتدایی اقلیت، دبیرستان های شهرهای ترک نشین کموتینی و اکسانتی، و مدارس دینی را تأمین مالی می کند.
به گفته دولت دانشآموزان اقلیت همچنین آزادند در مدارس دولتی ثبت نام کنند و هم اکنون شمار قابل توجهی از آنها اکنون در این مدارس تحصیل می کنند. همچنین اعضای اقلیت دارای سهمیه دانشگاهی ویژه جهت دسترسی به آموزش عالی دارند. در خصوص تعلیق موقت فعالیت برخی مدارس اقلیت، باید اشاره شود این اقدام تنها هنگامی اعمال می شود که حداقل تعیین شده در مورد تعداد دانش آموزان تامین نشده باشد.
دولت محافظه کار یونان مدعی است در تمامی این موارد، دولت هزینه حمل و نقل به نزدیکترین مدرسه را به طور کامل پوشش می دهد. این سیاست «هیچگونه تبعیضی ایجاد نمی کند و با رویکرد اعمال شده شامل کل سیستم آموزش ملی است» و مدارسی که فعالیتشان به صورت موقت متوقف شده، در صورت افزایش تعداد دانش آموزان می توانند مجددا بازگشایی شوند.
آتن مدعی است «سیاست این کشور در مجموع بر پایه ادغام، ایجاد فرصت های برابر و تعالی آموزشی استوار است و یونان بر این تعهد پایدار است، چرا که آموزش با کیفیت را موثرترین اقدام برای تحقق کامل حقوق فردی میداند.
آتن اعتقاد دارد به عنوان یک کشور اروپایی مبتنی بر حاکمیت قانون، در چارچوب قانون اساسی خود عمل کرده و تمامی مقررات مربوط به کنوانسیون های بینالمللی حقوق بشر را به طور کامل اجرا می کند.
یونان به طور کامل به باورهای دینی و ویژگی های فرهنگی اقلیت مسلمان در تراکیه احترام می گذارد و از آنها حمایت می کند و اعضای این اقلیت به عنوان شهروندان یونانی از برابری کامل در برابر قانون و حقوق شهروندی برخوردارند. چنین مواضعی از سوی آنکارا نه به ایجاد حقوق جدید منجر خواهد شد و نه به تقویت فضای اعتماد و حسن همجواری کمک می کند.
ترکیه متهم است که از اقلیت منطقه تراس بهره برداری ابزاری کرده و مقامات ترکیه به بهانه های مختلف از این منطقه بازدید می کنند. منطقه «تراس» و ابزارسازی اقلیت توسط آنکارا برای ایجاد بی ثباتی احتمالی در داخل یونان، از موضوعاتی است که همواره مورد توجه مقامات یونانی قرار داشته است. یونانی ها بر این باورند که بر اساس پیمان لوزان عنوان اقلیت مورد نظر، «دینی و نه ملی» است و نام آن اقلیت مسلمان می باشد و به همین جهت واژه اقلیت ترک را به رسمیت نمی شناسد.
مقامات ترکیه در مجامع مختلف بین المللی بارها آنچه نقض حقوق اقلیت ترک در یونان می خوانند را مطرح و برجسته می کنند. اقلیت تراکیه همچنان به عنوان یکی از موضوعات مورد اختلاف دو کشور به قوت خود باقی است.
وزارتخانه های خارجه و دفاع ترکیه هر سال پیام هایی به مناسبت سالگرد برگزاری تظاهرات اقلیت مسلمان در 29 ژانویه 1988، در اعتراض به حکم دادگاه های یونان که استفاده از واژه ترک یا ترکی توسط انجمن های اقلیت را ممنوع اعلام کرد، منتشر می کنند. ترکیه چنین روزی را به عنوان «روز مقاومت و همبستگی ملی ترک های تراکیه غربی» نام گذاری کرده است.
به اعتقاد ترکیه، «در روز مقاومت و همبستگی ملی ترکهای تراکیه غربی که هویت ملی خود در سراسر جهان اعلام و برای حفاظت از حقوق و قوانین خود در برابر تبعیض مبارزه میکنند را جشن می گیرند. ترکیه نیز به حمایت از حقوق هموطنان خود که مبتنی بر حقوق و توافقات بین المللی است ادامه داده و همواره در کنار آنها خواهد بود.»
------------------------------
*تراکیه: تْراکیه، تْراسیا یا تْراس سرزمینی جغرافیایی و تاریخی در جنوبشرقی اروپا است که امروزه بین بلغارستان، ترکیه و یونان تقسیم شدهاست. اهالی باستانی آن از اقوام «پلاسج» بودند و با سایر اقوام پلاسجی که در نواحی غربی آناتولی ساکن بودند مناسبات و خویشاوندی داشتند.