کد خبر ۶۶۳۲۱۷
تاریخ انتشار: ۰۹:۰۰ - ۲۸-۰۱-۱۳۹۸
کد ۶۶۳۲۱۷
انتشار: ۰۹:۰۰ - ۲۸-۰۱-۱۳۹۸

بیژن جزنی؛ اعدام: ۲۹ فروردین ۵۴ (+فیلم)

عصر ایران
روزنامه‌ها اعلام کردند که زندانی مشهور دوره پهلوی، در حین فرار از زندان کشته شده، اما تئوریسین مبارزه مسلحانه را طور دیگری کشته بودند.

کیفیت پایین

کیفیت خوب

عصر ایران؛ محسن ظهوری ـ انتشار یک خبر در بهار ۴۴ سال پیش، پایان زندگی یکی از مشهورترین مبارزان دوره محمدرضا پهلوی را اعلام می‌کرد. کسی که برای مرگش سرود ساختند: «بگو به میهن / که خون بیژن / ستاره گشت و از آن / چه‌سان شراره دمید». بیژن جزنی را تئوریسین‌ مبارزه مسلحانه دانسته‌اند. از کسانی که مهدی بازرگان سال ۱۳۴۲ اخطار آمدن آن‌ها را داده بود؛ زمانی که در دادگاه نظامی به جرم فعالیت سیاسی محاکمه می‌شد: «ما آخرین کسانی هستیم که از راه قانون اساسی به مبارزه سیاسی برخاسته‌ایم. ما از رئیس دادگاه انتظار داریم این نکته را به بالاتری‌ها بگویند.»
جزنی از ۹ سالگی در حزب توده فعال بود و بعد از سقوط دولت مصدق با جبهه ملی دوم همکاری می‌کرد. وقتی همه راه‌های سیاسی را بسته دید، به فکر ایجاد سازمانی مخفی با مشی مسلحانه افتاد. فضای سیاسی ایران بعد از کودتای ۲۸ مردادماه ۳۲ بسته بود و جزنی و همراهانش به‌خصوص حسن ضیاظریفی کم‌کم به این نتیجه رسیدند که دیگر نمی‌شود بدون اسلحه مبارزه را ادامه داد. اما قبل از شکل‌گیری کامل گروه، او و اکثر اعضای دسته نوپایش در سال ۱۳۴۶ بازداشت می‌شوند. جزنی پیش از این بارها به زندان افتاده بود، اما این‌بار فرق می‌کرد؛ قرار بود تا پایان عمر آن‌جا بماند.
سه سال پس از دستگیری او، یک واقعه دوباره نامش را زنده می‌کند؛ گروهی از چریک‌های به جامانده از گروه جزنی با پیوستن به گروهی دیگر از مبارزان مسلح، که بعدها گروه جنگل لقب می‌گیرند، برای آزادی یکی از هوادارن خود به پاسگاهی ژاندارمری در شهر سیاهکل گیلان حمله می‌کنند. این نخستین حرکت مسلحانه سیاسی ایران معاصر است؛ آن هم ۷ سال پس از اخطاری که بازرگان در دادگاه داده بود؛ یعنی پایان مبارزه سیاسی از راه قانون و شلیک گلوله.
سیاهکل، گرچه با شکست مواجه شد و چریک‌های مهاجم به پاسگاه، کشته و اعدام شدند، اما این عملیات، روحیه حرکت مسلحانه را بالا برد و نام جزنی به‌عنوان یکی از تئوریسین‌های اصلی آن بر سر زبان‌ها افتاد. جزنی معتقد بود که مبارزه مسلحانه زمانی اثرگذار است که توده‌های مردم به آن بپیوندند و تا پیش از آن می‌توان وجهی تبلیغی داشته باشد. سیاهکل به همین صورت به یک نماد تبدیل می‌شود و نام جنگل وارد دایره لغات سیاسی می‌شود. ادامه ماجرا و داستان مرگ عجیب او را در این فیلم ببینید.

پربیننده ترین پست همین یک ساعت اخیر
ارسال به دوستان
کدام حیوان رکورددار تولید گاز روده است؟ پاسخ آن چیزی نیست که فکر می‌کنید چطور از گوگل جمینای نتایج بهتری بگیریم؟ چرا با افزایش سن بیشتر احساس سرما می‌کنیم؟ دانشمندان دلیل تازه‌ای پیدا کردند نجمه جودکی، مجری سابق تلویزیون در قاب آینه کنار هم‌خانه پشمالویش! (+عکس) نیلس بولین که بود؟ داستان مخترع کمربند ایمنی سه‌نقطه‌ای که جان میلیون‌ها نفر را نجات داد(+عکس) ورود سومین ناوهواپیمابر آمریکا به منطقه این ۵ دقیقه برای نجات جان آدم ها حیاتی است انرژی تاریک احتمالا ۹.۵ میلیارد سال پیش از منفی به مثبت تغییر جهت داده است فلسفۀ نیشیدا کیتارو و تلاش برای رهایی از اضطرابِ هستی معمای ذهن‌های خلاق؛ چرا دانشمندان به‌اندازه هنرمندان دچار مشکلات روانی نمی‌شوند؟ از شل شدن تا قفل کردن ترمز دستی خودرو؛ علت‌ها و راه‌حل‌ها آزمایشگاه لوس‌آلاموس چه بود؟ مدرسه‌ای که زادگاه بمب اتم و محرمانه‌ترین مرکز علمی آمریکا شد(+عکس) چگونه یک بحران هند را تغییر داد؟/ از گذشته تا رویای ۲۰۴۷ زنگ خطر خاموش برای زنان؛ علامت رایج حمله قلبی «محمد کریم خان مختارالسلطنه» رئیس نظمیه ایران در دوره قاجار (عکس)