تاریخ:
آواز احسان خواجهامیری در بدرقه پدر 
درس هفتاد و هشت
نگاهی به تاثیر دو کالای نادر بر تولید و کاهش فساد
مهار قدرت و ثروت ؛ دغدغه دیروز و امروز آدمیان
هنوز هیچ جامعه ای نتوانسته به طور کامل قدرت و ثروت را مهار کند. در کشورهای توسعه یافته مهار ثروت به شیوه مالیات های سنگین بر درآمد اما در همین کشورها هم به جای قدرت مطلق، "لابی" ها و شرکت های انحصاری شکل گرفته اند.
عصر ایران؛ مازیار آقازاده- قدرت و ثروت؛ دو کالای کمیاب و نادرند که از ابتدای پیدایش جوامع انسانی دلیل غالب در غالب رقابت ها ، خصومت ها و تنش های درون و میان جوامع انسانی بوده است.
قدرت و ثروت در بیشتر مواقع لازم و ملزوم یکدیگر می شوند. گاه قدرت سبب ایجاد ثروت می شود و گاه ثروت به ایجاد قدرت و نفوذ می انجامد.
در هر جامعه که قدرت و ثروت بی مهار باشند فساد نیز تالی آن خواهد بود. بدون هیچ تردیدی در صورتی که قدرت و ثروت بدون حساب و کتاب و بدون مهار باشد فساد پدید می آید و جامعه از تعادل خارج می شود و عده ای محدود و معدود برخوردار از قدرت و ثروت ارکان قدرت و ثروت را در اختیار و انحصار خود می گیرند. این تجربه تاریخ است و تنها مختص به یک کشور و یک منطقه نیست.
البته بشر هنوز هم قادر نشده "قدرت و ثروت" را به طور کامل مهار کند. از زمان پیدایش سلطه در جوامع انسانی و پیدایش مالکیت خصوصی ، روند سلطه و فرمان پذیری درون و میان جوامع انسانی ادامه دار بوده است و هنوز هم این روند ادامه دارد.
برای زیست آزاد و انسانی چه باید کرد؟
پاسخ به این پرسش دشوار است، چه آنکه هنوز هیچ جامعه ای در روی کره خاکی نتوانسته به طور کامل قدرت و ثروت را مهار کند. در کشورهای توسعه یافته غربی که خود را مهد دموکراسی می دانند مهار ثروت به شیوه مالیات های سنگین بر درآمد و اصل شفافیت اقتصادی و ایجاد فرصت های برابر (برای رفع تبعیض) و به ویژه محترم شمردن " قانون" در عرصه عمل به مورد اجرا در آمده است اما با وجود اجرای این نسخه های شفا بخش در همین کشورها به جای قدرت مطلق، "لابی" ها و شرکت های انحصاری شکل گرفته اند.
لابی ها شکل محترمانه تداوم تسلط ثروت بر قدرت اند . لابی های مختلف که در واقع بازوهای فشار صاحبان سرمایه اند در کشوری چون آمریکا بر قوه قانونگذاری این کشور سایه گسترده اند و می کوشند به شیوه های گوناگون با مجاب کردن نمایندگان مردم ، بر آرای آنها تاثیر بگذارند تا منافع صاحبان سرمایه -که آنها را نمایندگی می کنند-تامین شود.
در عرصه قدرت نیز موضوع " دموکراسی" به عنوان راه چاره " مهار قدرت" در نظرگرفته است. در این شیوه، قدرت در انحصار یک فرد و گروه خاص نیست و به طور گردشی با آرای مستقیم و غیر مستقیم مردم جابه جا و دست به دست می شود.
اما در همین عرصه نیز مشکلات خاصی وجود دارد. چرا که " تبلیغات" و " گندم نمایی و جو فروشی" و فریب افکار عمومی مطرح است. آرای مردمی که غالبا سیاسی نیستند و از پشت پرده آنچه در دالان تو درتوی قدرت و مناسبات حاکم بر جامعه اطلاع دقیقی ندارند، حتی گاه می تواند به زیان خود آنها رقم بخورد.
"تفکیک قوا" فرمولی بوده است که در قرن هجدهم میلادی و از جانب اندیشمند و حقوقدان فرانسوی " شارل دو مونتسکیو" مطرح شد. ایده ای که در واقع فلسفه اصلی در کنترل و مهار " قدرت مطلق و فردی" بوده است.
از نظر مونتسکیو تنها با ابزار قدرت می توان قدرت را مهار کرد و اگر بخواهیم قدرت مطلق را مهار کنیم باید آن را داخل دستگاه های حاکمیتی توزیع کنیم و هر بخش را به دستگاهی بسپاریم تا با شیوه " کنترل و تعادل" - چک و بالانس - قدرت مهار شود و از تمرکز قدرت جلوگیری شود.
اینها راه هایی بوده است که تا کنون برای یک زیست بهتر انسانی در جوامع انسانی، به ذهن اندیشمندان بشر رسیده است و صد البته موفقیت این شیوه ها در مهار قدرت و ثروت نه به طور" مطلق" بلکه " نسبی" بوده است.
بدون تردید انسان ها و متفکران در جوامع کنونی بشر و در جوامع آتی برای چالش های کنونی و آتی شیوه های جدیدتری ابداع خواهند کرد.
غرض از این وجیزه کوتاه یادآوری این نکته است که زیست بشر پس از پایان دوران غار نشینی و از زمان آغاز پدیده یکجا نشینی و پیدایش مدنیت های نخستین، همواره با دغدغه این دو پرسش بنیادین همراه بوده است که 1- چه کسی و چگونه حکومت کند؟(قدرت) 3- از چه راه و با کدام شیوه می توان امکانات محدود (ثروت) را بین خواست ها و نیازهای نامحدود شهروندان تقسیم کرد؟
هر اصلاحی در عرصه قدرت و سیاست می تواند در اصلاح اقتصادی و توزیع ثروت نیز موثر افتد.
قدرت و ثروت در بیشتر مواقع لازم و ملزوم یکدیگر می شوند. گاه قدرت سبب ایجاد ثروت می شود و گاه ثروت به ایجاد قدرت و نفوذ می انجامد.
در هر جامعه که قدرت و ثروت بی مهار باشند فساد نیز تالی آن خواهد بود. بدون هیچ تردیدی در صورتی که قدرت و ثروت بدون حساب و کتاب و بدون مهار باشد فساد پدید می آید و جامعه از تعادل خارج می شود و عده ای محدود و معدود برخوردار از قدرت و ثروت ارکان قدرت و ثروت را در اختیار و انحصار خود می گیرند. این تجربه تاریخ است و تنها مختص به یک کشور و یک منطقه نیست.
البته بشر هنوز هم قادر نشده "قدرت و ثروت" را به طور کامل مهار کند. از زمان پیدایش سلطه در جوامع انسانی و پیدایش مالکیت خصوصی ، روند سلطه و فرمان پذیری درون و میان جوامع انسانی ادامه دار بوده است و هنوز هم این روند ادامه دارد.
برای زیست آزاد و انسانی چه باید کرد؟
پاسخ به این پرسش دشوار است، چه آنکه هنوز هیچ جامعه ای در روی کره خاکی نتوانسته به طور کامل قدرت و ثروت را مهار کند. در کشورهای توسعه یافته غربی که خود را مهد دموکراسی می دانند مهار ثروت به شیوه مالیات های سنگین بر درآمد و اصل شفافیت اقتصادی و ایجاد فرصت های برابر (برای رفع تبعیض) و به ویژه محترم شمردن " قانون" در عرصه عمل به مورد اجرا در آمده است اما با وجود اجرای این نسخه های شفا بخش در همین کشورها به جای قدرت مطلق، "لابی" ها و شرکت های انحصاری شکل گرفته اند.
لابی ها شکل محترمانه تداوم تسلط ثروت بر قدرت اند . لابی های مختلف که در واقع بازوهای فشار صاحبان سرمایه اند در کشوری چون آمریکا بر قوه قانونگذاری این کشور سایه گسترده اند و می کوشند به شیوه های گوناگون با مجاب کردن نمایندگان مردم ، بر آرای آنها تاثیر بگذارند تا منافع صاحبان سرمایه -که آنها را نمایندگی می کنند-تامین شود.
در عرصه قدرت نیز موضوع " دموکراسی" به عنوان راه چاره " مهار قدرت" در نظرگرفته است. در این شیوه، قدرت در انحصار یک فرد و گروه خاص نیست و به طور گردشی با آرای مستقیم و غیر مستقیم مردم جابه جا و دست به دست می شود.
اما در همین عرصه نیز مشکلات خاصی وجود دارد. چرا که " تبلیغات" و " گندم نمایی و جو فروشی" و فریب افکار عمومی مطرح است. آرای مردمی که غالبا سیاسی نیستند و از پشت پرده آنچه در دالان تو درتوی قدرت و مناسبات حاکم بر جامعه اطلاع دقیقی ندارند، حتی گاه می تواند به زیان خود آنها رقم بخورد.
"تفکیک قوا" فرمولی بوده است که در قرن هجدهم میلادی و از جانب اندیشمند و حقوقدان فرانسوی " شارل دو مونتسکیو" مطرح شد. ایده ای که در واقع فلسفه اصلی در کنترل و مهار " قدرت مطلق و فردی" بوده است.
از نظر مونتسکیو تنها با ابزار قدرت می توان قدرت را مهار کرد و اگر بخواهیم قدرت مطلق را مهار کنیم باید آن را داخل دستگاه های حاکمیتی توزیع کنیم و هر بخش را به دستگاهی بسپاریم تا با شیوه " کنترل و تعادل" - چک و بالانس - قدرت مهار شود و از تمرکز قدرت جلوگیری شود.
اینها راه هایی بوده است که تا کنون برای یک زیست بهتر انسانی در جوامع انسانی، به ذهن اندیشمندان بشر رسیده است و صد البته موفقیت این شیوه ها در مهار قدرت و ثروت نه به طور" مطلق" بلکه " نسبی" بوده است.
بدون تردید انسان ها و متفکران در جوامع کنونی بشر و در جوامع آتی برای چالش های کنونی و آتی شیوه های جدیدتری ابداع خواهند کرد.
غرض از این وجیزه کوتاه یادآوری این نکته است که زیست بشر پس از پایان دوران غار نشینی و از زمان آغاز پدیده یکجا نشینی و پیدایش مدنیت های نخستین، همواره با دغدغه این دو پرسش بنیادین همراه بوده است که 1- چه کسی و چگونه حکومت کند؟(قدرت) 3- از چه راه و با کدام شیوه می توان امکانات محدود (ثروت) را بین خواست ها و نیازهای نامحدود شهروندان تقسیم کرد؟
هر اصلاحی در عرصه قدرت و سیاست می تواند در اصلاح اقتصادی و توزیع ثروت نیز موثر افتد.
لینک کوتاه: کپی لینک
چه کسی جانشین ترامپ خواهد شد؟ رئیس کمیسیون امنیت ملی: آمریکا به فرار خود از منطقه سرعت دهد سازمان جهانی بهداشت: روزانه ۴ حمله علیه مراکز درمانی رخ میدهد ادامه کنارهگیریها در میان چهرههای کلیدی کاخ سفید اولیانوف: آمریکا با ادامه جنگ در ایران میخواهد اشتباه راهبردی خود را جبران کند اعدام همزمان 3 نفر در آمریکا بوسیله تزریق داروی مرگبار باد شدید و گردوخاک در راه ۲۳ استان ادامه حملات اسرائیل به جنوب لبنان هشدار امام جمعه اهواز: اگر جنگ زیرساختی آغاز شود، تبعات آن تنها متوجه یک طرف نخواهد بود لاوروف: منتظر پاسخ آمریکا درباره همکاری با اوکراین علیه روسیه هستیم اینیشتین سیاهچاله ها را کشف نکرد؛ داستان واقعی کشف سیاهچاله ها چیست؟ (+عکس) مطالعه بزرگ زوال عقل؛ تفاوتهای چشمگیر پس از ۹۰ سالگی اورست بلندترین قله دنیا نیست؛ پس بلندترین نقطه زمین کجاست؟ انهدام پهپاد MQ9 در آسمان هرمزگان توسط سپاه راز خطوط ظریف دست؛ امضای بیولوژیکی که هرگز تغییر نمی کند/ شما کدام الگو را دارید؟ (+اینفوگرافیک)