کد خبر ۱۲۰۷۷۴۷
تاریخ انتشار: ۱۵:۰۲ - ۳۰-۰۸-۱۴۰۵
کد ۱۲۰۷۷۴۷
انتشار: ۱۵:۰۲ - ۳۰-۰۸-۱۴۰۵
تحلیلی از توماس فریدمن در نیویورک‌تایمز

جنگی که آمریکا آغاز کرده و نمی‌داند چگونه به پایان برساند

جنگ
توماس فریدمن در گزارشی از نشست منطقه‌ای سر بنی‌یاس در ابوظبی، از نگرانی کشورهای عربی از پیامدهای جنگ ایران و آمریکا و ظهور ائتلاف‌های جدید در منطقه می‌نویسد؛ جنگی که به‌جای تضعیف تهران ت بازدارندگی و پیشروندگی‌اش را افزایش داده.

عصر ایران ؛ لیلا احمدی ( ترجمه و تحلیل)- جنگی که آمریکا و اسرائیل با هدف تضعیف ساختار نظامی و سیاسی ایران به راه انداختند، اکنون با پیامدهایی روبه‌رو شده که با اهداف اولیه فاصله دارد. ایران در برابر  تهاجم همه‌جانبه مقاومت کرده و نشان داده حتی در مواجهه با دو قدرت نظامی، از ظرفیت پاسخ‌گویی برخوردار است. تجربۀ این رویارویی مستقیم می‌تواند توان بازدارندگی تهران را افزایش دهد و ابزارهای تازه‌ای برای نقش‌آفرینی منطقه‌ای در اختیارش بگذارد. همین چشم‌انداز، نگرانی کشورهای همسایه را تشدید کرده است؛ کشورهایی که خواهانِ جنگ نبودند و اکنون نیز نمی‌دانند واشنگتن چه برنامه‌ای برای ختمِ غائله دارد.

توماس فریدمن، ستون‌نویس و مفسر سیاسی نیویورک‌تایمز، در گزارشی تحلیلی و مشروح، حاصل گفت‌و‌گوهایش با دیپلمات‌ها و تحلیل‌گران منطقه‌ را ترسیم  کرده است؛ تصویری از خاورمیانه‌ای که در آن اتحادهای دیرینه در فشار قرار گرفته‌اند، قدرت‌های منطقه‌ای در پی ترتیبات امنیتیِ مستقل‌تری هستند و فناوری‌های نوین، موازنۀ قدرت را به زیان برخی بازیگران سنتی تغییر داده‌اند.

توماس فریدمن

نیویورک‌تایمز؛ توماس فریدمن؛ 17 نوامبر 2026

چند روز گذشته را به گفت‌و‌گو با تحلیل‌گران و دیپلمات‌های عربی، ایرانی، اسرائیلی، آمریکایی و اروپایی گذراندم. فرصتی که این دیدارها را ممکن کرد، برگزاری نشست منطقه‌ای «سر بنی‌یاس» در ابوظبی، پایتخت امارات متحدۀ عربی بود. فضای این اجلاس با آنچه در نشست‌های پیشین منطقه تجربه کرده بودم تفاوت داشت. این بار خبری از شوک و بهت اولیه نبود؛ احساسی عمیق‌تر و ماندگارتر بر فضا حاکم بود: نگرانی و ترس.

منشأ  این نگرانی، احتمال پایان جنگ با ایرانی است که ممکن است از گذشته قدرتمندتر بیرون آمده باشد. کشورهای عربی حاشیۀ خلیج‌فارس که از ابتدا خواهان جنگ نبودند، پس از تصمیم واشنگتن، انتظار داشتند دست‌کم برنامه‌‌ای روشن برای ختم غائله وجود داشته باشد. آن‌ها می‌دانند در تاریخ نظامی آمریکا، ژاپن تنها کشوری بوده که هدف حملهٔ  اتمی این  کشور  قرار گرفته  است و اکنون بیم آن دارند واشنگتن و تل‌آویو جنگی به راه انداخته باشند که خلاصی از آن ممکن نباشد. واقعیت این است که همسایگان ایران بیش از دیگران در معرض تبعات چنین آشوبی هستند و ایران با ایستادگی در برابر شیطان بزرگ یعنی آمریکا و شیطان کوچک یعنی اسرائیل، جنگ را به وضعیتی برابر کشانده و جسورتر شده است.

یک دیپلمات اروپای شرقی با اشاره به عبارتی برگرفته از دوران جنگ سرد، نگرانی‌اش را چنین شرح داد: "مشکل اتحاد با آمریکا این است که هرگز نمی‌دانید چه‌زمانی نظرش تغییر می‌کند و از پشت به شما خنجر می‌زند." غالب مهمانانِ اجلاس دربارهٔ سیاست ترامپ در قبال ایران، مسئولیت تصمیم‌گیری‌ها در واشنگتن و آیندۀ این رویکرد، به‌ویژه در صورت تغییر موازنۀ قدرت در کنگره پرسش‌های جدی داشتند. در میان آن‌ها این نگرانی مشترک وجود داشت که منطقه پس از جنگ با ایرانی روبه‌رو می‌شود که جسورتر و از نظر راهبردی قدرتمندتر از گذشته است.

اگر به ازای هر بار که در این سفر از من پرسیده شد: «سیاست دولت ترامپ در قبال ایران چیست؟»، «چه‌کسی مسئول تصمیم‌گیری دربارهٔ  این سیاست است؟» و «با قدرت‌گرفتن دموکرات‌ها چه بر سر سیاست آمریکا خواهد آمد؟» یک دلار دریافت می‌کردم، می‌توانستم هزینۀ بلیت برگشت به خانه را در بخش درجه‌یک هواپیما بپردازم.

ترامپ می‌خواهد به افکار عمومی آمریکا بقبولاند که جنگ عملاً پایان یافته و نفتکش‌ها می‌توانند بار دیگر از تنگه عبور کنند. از نگاه او، اکنون می‌توان با آسودگی خاطر نشست، پاپ‌کورن خورد و منتظر ماند تا محاصرۀ اقتصادی‌ تهران را به پذیرش شروط واشنگتن وادارد. اما تصویری که مقام‌های منطقه‌ای از شرایط ترسیم  می‌کنند، تفاوت زیادی با این روایت دارد.

یک مقام ارشد نفتی امارات نقشۀ حملات مکرر به نفتکش‌های این کشور را به من نشان داد. به گفتۀ او، این حملات به تنگهٔ هرمز محدود نمی‌شوند و نفتکش‌ها در آب‌های سرزمین امارات و در امتداد ساحل شرقی این کشور نیز هدف قرار می‌گیرند. موشک‌های کروز و پهبادها، بخش‌های حیاتی نفتکش‌ها از جمله موتورخانه را نشانه می‌گیرند و از از کار می‌اندازند. امارات ناچار شده است هر روز برای نجات خدمه و انتقال کشتی‌های آسیب‌دیده به ساحل، یدک‌کش‌هایی اعزام کند.

بحران انتخاباتی اسرائیل و تجمعات مردمی

بحران انتخاباتی اسرائیل و تجمعات مردمی

حملات پهبادی به سامانۀ راداری آمریکا در پایگاه‌های هوایی الرفاعِ بحرین و اهداف نظامی دیگر نیز قابل‌توجه‌اند. تهران می‌کوشد در واکنش به حملات آمریکا و اسرائیل، ترامپ را در برابر دو انتخاب دشوار قرار دهد: یا به توافقی تن دهد که در ازای بازگشایی تنگهٔ هرمز، تضمین‌های امنیتی و کاهش تحریم‌ها را برای ایران به همراه داشته باشد، یا جنگ را از سر بگیرد؛ تصمیمی که می‌تواند قیمت نفت را افزایش دهد و هزینه‌های سیاسی سنگین‌تری برای رئیس‌جمهور آمریکا به بار آورد.

دانشگاهیان ایرانی حاضر در اجلاس از کشوری سخن می‌گفتند که با وجود فشارهای نظامی و اقتصادی، ظرفیت قابل‌توجهی برای تحمل شرایط دشوار پیدا کرده است. یکی از عواملی که وضعیت را پیچیده‌تر کرده، تغییر در رأس ساختار سیاسی ایران و دشوارترشدن روند تصمیم‌گیری در شرایط جنگی است. آیت‌الله خامنه‌ای حدود 37 سال رهبری جمهوری اسلامی را برعهده داشت و در این مدت بین نهادهای سیاسی، نظامی و مذهبی توازن برقرار کرده بود. حذف یا غیبت چنین شخصیتی که نقشی محوری در ساختار قدرت دارد، می‌تواند هماهنگی میان مراکز تصمیم‌گیری را دشوار کند؛ به‌ویژه اگر مسئولیت اتخاد تصمیمات کلیدی بین چند بازیگر تقسیم شده باشد.

پیروزی اخیر دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای

پیروزی اخیر دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای

واشنگتن و تل‌آویو احتمال فروپاشی سریع ساختار سیاسی ایران را بیش از اندازه جدی گرفته بودند، اما ساختار حکمرانی، به‌رغم فشارهای سنگین و اختلافات احتمالی درونی، پابرجا ماند. یکی از پژوهشگران حاضر در نشست، شرایط کنونی را اسفبار و درعین‌حال قابل‌تحمل توصیف کرد. به گفتۀ او، فشارهای اقتصادی و اجتماعی بر نحوهٔ اجرای سیاست‌های داخلی تأثیر گذاشته‌اند. برای نمونه، زنان بسیاری بدون حجاب و با موتورسیکلت در شهرها تردد می‌کنند؛ وضعیتی که از عقب‌نشینی عملی حکومت از اجرای حجاب اجباری حکایت دارد. به نظر می‌رسد حاکمیت دریافته است که نمی‌تواند هم‌زمان با تحمیل فشارهای سنگین اقتصادی، محدودیت‌های مذهبی سخت‌گیرانه را با همان شدت پیش ببرد.

یک دیپلمات‌ عراقی نیز به دوگانگی احساسات در جامعۀ ایران اشاره کرد و گفت: "ایرانیان به‌شدت ملی‌گرا هستند. بخش بزرگی از مردم هنگام مواجهه با حملۀ خارجی، اختلافات داخلی را کنار می‌گذارند و از کشور و حتی ساختار سیاسیِ حاکم حمایت می‌کنند، بااین‌حال، بعید نیست پس از فروکش‌کردن جنگ، مطالبات و انتقادهای داخلی بار دیگر برجسته شود و همین مردم دوباره علیه حکومت به خیابان بیایند."

دموکرات‌ها باید از موقعیت جدیدشان در کنگره برای پیگیری و بررسی همۀ ابعاد این جنگ استفاده کنند تا افکار عمومی آمریکا دریابند این درگیری تا چه‌حد بدون محاسبه و برنامه‌ریزی آغاز شده است، چه خسارات سنگینی به حضور نظامی ایالات‌متحده در منطقه وارد کرده و چرا مسئولان بی‌کفایتی که هدایت آن را بر عهده داشته‌اند باید برکنار شوند. چنین اقدامی می‌تواند در  بلندمدت به تقویت جایگاه و اعتبار آمریکا کمک کند.

بااین‌حال، دموکرات‌ها نباید به قطع بودجهٔ جنگ یا خروج شتابزده از آن پافشاری کنند. آن‌ها باید به خاطر داشته باشند که نحوۀ خروج دولت بایدن از افغانستان --که به بازگشت طالبان انجامید--، تا پایان دورۀ ریاست‌جمهوری‌ او موضوع انتقاد بود و چون سایه‌ای سنگین بر کارنامهٔ دولتش افتاد.  

میان جنگ ایران و جنگ تجاری ترامپ با چین شباهتی اساسی وجود دارد. در هر دو مورد، تصمیم‌‌ها پراکنده و شتاب‌زده اتخاد شده‌اند، برنامه‌ریزی مبتنی بر سناریوهای مختلف جایگاهی نداشته و واکنش طرف مقابل به‌درستی ارزیابی نشده است. ترامپ در تدوین راهبرد خود در خلیج‌فارس باید احتمال بسته‌شدن تنگۀ هرمز را درنظر می‌گرفت؛ گذرگاهی حیاتی که بخش بزرگی از نفت و گاز جهان از آن عبور می‌کند.

ایران پیش از این تحولات، از بستن تنگه خودداری می‌کرد، زیرا نگران بود چنین اقدامی واکنش نظامی گستردۀ آمریکا و جامعۀ جهانی را در پی داشته باشد. عملیات «چکش نیمه‌شب» و حملۀ آمریکا به تأسیسات هسته‌ای فردو، نطنز و اصفهان در 22 ژوئن 2025 را به یاد بیاورید؛ حمله‌ای که با استفاده از موشک‌های کروز و بمب‌افکن‌های رادارگریز بی2 انجام شد. پس از عملیات مشترک آمریکا و اسرائیل با نام «خشم حماسی» در 28 فوریۀ 2026 که طی آن تأسیسات هسته‌ای، زیرساخت‌های موشکی و بخش عمدۀ رهبران ارشد ایران هدف قرار گرفتند، تهران تصمیم گرفت دست به قماری بزرگ بزند و از اهرم تنگۀ هرمز استفاده کند. اکنون که ایران این اهرم را با موفقیت به کار گرفته، بعید است به‌سادگی از آن چشم‌پوشی کند.  به نظر می‌رسد کنترل تنگهٔ هرمز از این پس به یکی از ابزارهای پایدار بازدارندگی ایران تبدیل شود؛ تهدیدی که حتی در صورت پایان  جنگ نیز در محاسبات امنیتی کشورهای منطقه حضور خواهد داشت.

در تقابل تجاری واشنگتن و پکن نیز با منطق مشابهی روبه‌رو هستیم. ترامپ در 4 فوریۀ 2025 تعرفۀ 10 درصدی بر کالاهای چینی وضع کرد، در ماه مارس آن را دو برابر کرد و در آوریل با افزودن عوارض 34درصدی، فشار تجاری بر پکن را افزایش داد. چین نیز در واکنش، تعرفه‌های متقابلی اعمال کرد و صادرات عناصر معدنی و آهنرباهای خاکیِ کمیاب را محدود ساخت.

این مواد در تولید خودرو، هواپیما، نیمه‌رساناها، تجهیزات فیبر نوری، پهبادها، سامانه‌های لیزری، ربات‌ها و بسیاری از فناوری‌های پیشرفته کاربرد حیاتی دارند و چین سهم مسلطی در استخراج و فراوری آن‌ها دارد. محدودیت صادراتی پکن به اختلال در زنجیرۀ تأمین جهانی و بروز مشکل در صنایع کشورهای پیشرفته انجامید. سرانجام دولت ترامپ ناچار شد با چین به تفاهمی موقت برسد و جریان صادرات از سر گرفته شد؛ اما پیام پکن روشن بود: این اهرم همچنان در اختیار ماست و در صورت لزوم بار دیگر از آن استفاده خواهیم کرد.

ایران نیز با اعمال کنترل بر تنگۀ هرمز پیام مشابهی به رقبا و همسایگانش فرستاد و این تجربه را با یک اصل بنیادین ژئوپلتیک یادآوری کرد: "دشمن هم حق تصمیم‌گیری دارد." به بیان دیگر، هیچ راهبردی را نمی‌توان صرفاً بر اساس خواسته‌ها و محاسبات یک طرف طراحی کرد، زیرا طرف مقابل نیز از ابزار، اراده و توان واکنش برخوردار است.

خاورمیانه شاید به‌ندرت تا این اندازه چندپاره و گرفتار رقابت‌های متداخل بوده باشد. این منطقه به بازیگران و قطب‌های کوچک‌تر تقسیم شده که هریک با تکیه بر فناوری‌های نوین و پیمان‌های متغیر، توان اثرگذاری بیشتری یافته‌اند؛ اما هیچ قدرتی تاکنون نتوانسته این بازیگران را در چارچوبی منسجم برای دوران پس از جنگ گرد هم آورد؛ چارچوبی که بتواند زمینۀ خروج آمریکا از منطقه را فراهم کند و نظمی منطقه‌ای و باثبات بر جای بگذارد.

برای درک این آشفتگی کافی است نگاهی به تحولات جاری بیندازیم. «شورای همکاری خلیج‌فارس» متشکل از عربستان، امارات، بحرین، قطر، کویت و عمان عملاً انسجام پیشین خود را از دست داده است. درعوض، دو آرایش سیاسی جدید در حال شکل‌گیری‌اند: یکی با محوریت اسرائیل، امارات، یونان، قبرس و هند و دیگری متشکل از عربستان، ترکیه و پاکستان در قالب «پیمان دفاعی مکه». قطر و عمان نیز ترجیح می‌دهند کانال‌های ارتباطی مستقل خود با تهران را حفظ کنند و به دنبال ترتیبات و توافق‌های جداگانه برای مدیریت روابط با تهران باشند.  

مقام‌های ارشد عربستان، پاکستان و ترکیه در 26 اکتبر 2026 به تهران سفر کردند تا با مسعود پزشکیان و محسن رضایی دیدار کنند. هدف این سفر، کاهش تنش‌ها و ترغیب طرفین به اتخاذ راه‌حل دیپلماتیک عنوان شد. حیرت‌آور بود که سعودی‌ها به این سرعت در برابر تهران سر خم کردند و بااین‌حال، تلاش این کشورها نتوانست نگرانی‌های امنیتی منطقه را برطرف کند. همان‌طور که شاهد بودیم، حملات منتسب به حوثی‌ها علیه اهدافی در عربستان همچنان ادامه یافت و نشان داد رایزنی‌های دیپلماتیک به‌تنهایی برای مهار همهٔ تهدیدها کافی نیستند.

در اسرائیل نیز رقابت‌های سیاسی و دشواری تشکیل دولت، آیندۀ ائتلاف حاکم و مخالفان را در هاله‌ای از ابهام قرار داده است. هنوز مشخص نیست کدام‌یک، گادی آیزنکوت یا بنیامین نتانیاهو خواهند توانست حمایت لازم برای تشکیل دولت را به دست آورند. در لبنان اختلافات داخلی و حضور گروه‌های مسلح، دستیابی به اجماع دربارهٔ رابطه با اسرائیل و حدود اختیارات دولت مرکزی را دشوار کرده است. عراق نیز همچنان با چالش گروه‌های مسلحی روبه‌روست که خارج از کنترل کامل دولت فعالیت می‌کنند. در فلسطین هم شکاف سیاسی میان حماس و تشکیلات خودگردان همچنان پابرجاست. در کنار این اختلافات، نسل جوان فلسطین خواهان اصلاح ساختار سیاسی، نوسازی نهادهای حکمرانی و برگزاری انتخابات آزاد و مشروع است.

مجموعۀ این تحولات نشان می‌دهد بحران خاورمیانه صرفاً به رویارویی نظامی ایران و آمریکا محدود نمی‌شود؛ منطقه با مجموعه‌ای از شکاف‌های سیاسی، امنیتی و اجتماعی مواجه است که حل هر یک، بدون توجه به پیوند آن با دیگر بحران‌ها، دشوار خواهد بود.

کشورهای عربی خلیج‌فارس بیش از گذشته دریافته‌اند که دیگر نمی‌توانند تأمين امنیتشان را به واشنگتن واگذار کنند. روشن است که امنیت پایدار این کشورها در گرو همکاری‌های منطقه‌ای است؛ اما همچنان گرفتار جنگ‌های قبیله‌ای، مناقشات سیاسی و مذهبی و پیوندهای متعارض با قدرت‌های خارجی‌اند. منطقه بیش از هر زمان دیگری به هم‌گرایی همسایگان نیاز دارد، چراکه توفانی از سمت غرب در راه است.

پیش‌روی نیروهای حوثی و حمله به خطوط نفتی عربستان

پیش‌روی نیروهای حوثی و حمله به خطوط نفتی عربستان

یکی از موضوعات تازه‌ای که در نشست ابوظبی مطرح شد، تأثیر هوش مصنوعی بر امنیت منطقه بود. هوش مصنوعی همان طوفانی است که به آن اشاره کردم؛ تحولی که به بازیگران کوچک امکان می‌دهد با هزینه‌ای محدود، در مقیاسی بسیار بزرگ‌تر از گذشته عمل کنند. توان عملیاتی حوثی‌ها و نقش تسلیحات ارزان‌قیمت و دقیق در این زمینه، نمونه‌ای قابل‌توجه است. گسترش مدل‌های پیشرفتۀ هوش مصنوعی و سامانه‌های خودمختار، توان گروه‌های غیردولتی را نیز افزایش داده است. جالب آنکه حدود 350 هزار نیروی حوثی با استفاده از تسلیحات دقیق و ارزان‌قیمت و بهره‌گیری از هوش مصنوعی کلود، توانسته‌اند عربستان سعودی را با جمعیتی حدود 35 میلیون نفر به وحشت بیندازند و با تسلط بر باب‌المندب، کنترل ورود و خروجِ دریای سرخ را در دست بگیرند.

یکی از جالب‌ترین افرادی که با او صحبت کردم، «میخائیلو فدوروف» (وزیر دفاع پیشین اوکراین) بود که در نشست ابوظبی نیز سخنرانی کرد. او توضیح داد که اصلاح قوانین و تسهیلِ تأسیس شرکت‌های خصوصی، صنعت پهبادی اوکراین را رونق بخشیده و شمار شرکت‌های خصوصیِ تولید‌کنندۀ پهباد را از هفت شرکت در سال 2022 به حدود 700 شرکت در سال 2026 رسانده است. فدوروف میدان نبرد آینده را عرصۀ حضور پهبادهای خودمختار، ربات‌ها و عامل‌های هوش مصنوعی می‌داند؛ سامانه‌هایی که قادرند نیروهای انسانی را شناسایی کنند و هدف قرار دهند. به گفتۀ او، سربازان انسانی در برابر هجوم گستردۀ پهبادها شانسی برای زنده‌ماندن نخواهند داشت. اوکراین نیز با استفاده از همین ابزارها، طی یک ماه، 35 هزار سرباز روسی را کشته یا مجروح کرده است. چنین تحولاتی، شیوۀ جنگیدن، جایگاه نیروی انسانی و محاسبات دفاعی کشورها را دگرگون می‌کنند.

تجهیزات پهبادی اوکراین

تجهیزات پهبادی اوکراین

«صالح مخنوق» (استاد علوم سیاسی دانشگاه سن‌ژوزف لبنان) و از حامیان مذاکره و صلح در لبنان و فلسطین، معتقد است: "قدرت‌های منطقه‌ای در سال‌های گذشته بر تصمیم‌گیری‌های لبنان اثر گذاشته و روند صلح این کشور را تابع منافع خود کرده‌اند. او با اشاره به نظرسنجی‌های اخیر می‌گوید حدود نیمی از مردم لبنان، از جمله شمار قابل‌توجهی از مسلمانان سنی، از توافق صلح با اسرائیل حمایت می‌کنند؛ رقمی که در مقایسه با سال گذشته دوبرابر شده است. مخنوق می‌گوید: ما خواهان لبنانی هستیم که به‌جای گرفتارماندن در منازعات نیابتی، بخش از خاورمیانۀ باثبات، مرفه و مداراگر باشد.

در میان جوانان فلسطینی هم مطالبات مشابهی برای اصلاح تشکیلات خودگردان، برگزاری انتخابات و ظهور رهبری پاسخ‌گو وجود دارد. این گرایش‌ها از ظرفیت اجتماعیِ برای تغییر حکایت می‌کنند؛ ظرفیتی که با کاهش نفوذ جریان‌های بنیادگرا و محدودشدن مداخلۀ قدرت‌های منطقه‌‌ای می‌تواند تقویت شود.

تجمعات اعتراضی در لبنان

تجمعات اعتراضی در لبنان

جنگ با ایران نباید بدون برخورداری از حمایت متحدان ضروری، مشروعیت بین‌المللی، برنامۀ جایگزین و شناخت دقیق سازوکارهای داخلی این کشور آغاز می‌شد. بااین‌حال، مهم‌تر از چگونگی آغاز جنگ، نحوۀ پایان‌دادن به آن است؛ چراکه پیامدهای این درگیری به ایران و آمریکا محدود نخواهد ماند و بر سیاست و امنیتِ همۀ کشورهای منطقه و حتی معادلات جهانی اثر خواهد گذاشت.

یادداشت مترجم:

آنچه در تحلیل نویسنده بیش از هر چیز اهمیت دارد، بازنگری مفهوم امنیت در خلیج‌فارس است. نا پیش از جنگ اخیر، معادلات امنیتی کشورها بر این فرض استوار بود که حضور نظامی آمریکا و پیوندهای راهبردی با واشنگتن، سپری قابل‌اتکا در برابر تهدیدهای منطقه‌ای است. تحولات اخیر نشان داد برخورداری از چنین تضمینی لزوماً به معنای مصونیت از بحران نیست و حتی نزدیک‌ترین متحدان واشنگتن نیز ممکن است در معرض پیامدهای مستقیم  درگیری قرار بگیرند.

در این میان، جایگاه ایران در معادلات خلیج‌فارس اهمیتی اساسی دارد. جغرافیای ایران، دسترسی به آبراه‌های راهبردی و توانایی تأثیرگذاری بر امنیت کشتیرانی، مؤلفه‌‌هایی پابرجا هستند و با پایان درگیری نظامی از بین نمی‌روند. حتی اگر توازن نظامی در مقطعی به سود یک طرف تغییر کند، واقعیت‌های جغرافیایی و ظرفیت‌های ژئوپلتیک همچنان پابرجا خواهند ماند. از همین رو، هر راهبردی برای آیندهٔ امنیت منطقه بدون درنظرگرفتن نقش ایران، با محدودیت‌های جدی مواجه خواهد بود.

یکی از نکات قابل‌تأمل در تحلیل فریدمن، تمایز میان قدرت نظامی و توانایی تبدیل آن به دستاورد سیاسی است. تجربهٔ آمریکا در عراق و افغانستان نشان داده‌ برتری تسلیحاتی به‌تنهایی نمی‌تواند نظم سیاسی مطلوب واشنگتن را تضمین کند. جنگ ممکن است زیرساخت‌ها را ویران کند، توان نظامی را کاهش دهد و هزینه‌های سنگینی بر کشور تحمیل کند، اما پایان‌دادن به منازعه و شکل‌دادن به نظمی باثبات، مسئله‌ای به‌مراتب پیچیده‌تر است. به همین دلیل، محاسبات نظامی بدون درنظرگرفتن واقعیت‌های سیاسی و اجتماعی،  تصویری ناقص از نتیجهٔ جنگ به دست می‌دهند.

فریدمن به‌درستی بر موقعیت  دشوار کشورهای عربی خلیج‌فارس تأکید می‌کند. این کشورها از یک‌طرف به همکاری‌های امنیتی با آمریکا وابسته‌اند و از طرف دیگر نمی‌توانند پیامدهای مستقیم تشدید تنش با ایران را نادیده بگیرند. چنین وضعیتی ممکن است آن‌ها را به سمت تنوع‌بخشیدن به روابط خارجی، تقویت مسیرهای دیپلماتیک و بازنگری در مفهوم بازدارندگی سوق دهد. نزدیکی به چین و سایر بازیگران بین‌المللی در همین چارچوب قابل ارزیابی است؛ هرچند این روابط الزاماً جایگزینی برای تضمین‌های امنیتی آمریکا نخواهند بود.

بااین‌حال، کاهش اعتماد به واشنگتن به معنای فروپاشی حتمی ائتلاف‌های سنتی یا ایجاد نظم جدید نیست. پیوندهای اقتصادی، وابستگی‌های نظامی و نگرانی‌های مشترک کماکان می‌توانند کشورهای منطقه را در مدار همکاری با آمریکا نگه دارند. همچنین، نباید از ظرفیت تصمیم‌گیری مستقل بازیگران منطقه‌ای غافل شد؛ کشورهایی که ممکن است هم‌زمان با حفظ روابط امنیتی با واشنگتن، مسیرهای جداگانه‌ای برای مدیریت اختلافاتشان بیابند.

ازاین‌رو، مهم‌ترین نکته این نیست که کدام‌طرف در میدان نظامی دست بالا را دارد؛ پرسش تعیین‌کننده این است که پس از پایان بحران، چه‌کسی قادر خواهد بود قواعد تازه‌ای برای همزیستی و امنیت منطقه تعریف کند؟ خلیج‌فارس بیش از هر زمان به ترتیباتی نیاز دارد که در آن امنیت یک کشور به بهای ناامنی کشور دیگر تأمین نشود. بدون چنین نگاهی، پایان هر منازعه، مقدمه‌ای برای دور جدید بی‌ثباتی خواهد بود.

ارسال به دوستان
جایزه ملی کتاب آمریکا به نویسنده ممنوع‌الورود رسید هوش مصنوعی بشریت را نابود می‌کند؟ / واقعیتی‌های ناگفته! مرضیه برومند؛ قصه‌گویی که آب را به حافظه کودکی سپرد صعود زودهنگام ایران در جام ملت‌های آسیا با دومین برد پرگل زوایای تازه‌ای از زندگی و رنج‌های داستایفسکی جنگی که آمریکا آغاز کرده و نمی‌داند چگونه به پایان برساند ۵۳۵ هزار بلیت ؛ سهم ۱ هفته سینماهای کشور پزشکیان: باید در نوع تعامل با مردم و کشورهای همسایگان تجدیدنظر کنیم / نباید توهین کنیم و برچسب بزنیم / غیبت غیرمنتظره باکیچ از پرسپولیس؛ شایعات جدایی بالا گرفت برترین گیمرهای تورنمنت ملی همراه اول معرفی شدند صداوسیما و کشف سه اثر «ناپاک» ؛ وقتی نمی‌توانی رقیب را شکست بدهی، مجوزش را باطل کن!  جادو شدن نوش آفرین و آغاز فراماسونری در ایران تجمعات شبانه؛ از سرمایه ملی تا خطر انشقاق غلامرضا فتحعلی، اعتبار یک مدیرعامل فراتر از نام بانک اعلام برگزیدگان جشنواره مستند ایدفا ۲۰۲۶