تاریخ:
طرز تهیه غذای خوشمزه با سیب‌زمینی رنده‌شده؛ ناهار و شام ارزان و آسان 
درس صد و پانزده
به بهانهٔ اجلاس سران مختار اتحادیهٔ بین‌المللی ارتباطات در قطر
ارتباطات و اینترنت؛ گذار دیجیتال یا کنترل بیشتر/ مختار یا تحت فشار؟
تعبیر "سران مختار" هم جالب است چون در حال حاضر در مجلس شورای اسلامی سندی را طراحی کرده‌اند که به موجب آن می‌خواهند اختیارات را از وزارت ارتباطات بگیرند و به شورای عالی و مرکز ملی فضای مجازی بدهند.
عصر ایران؛ مهرداد خدیر- شامگاه دوشنبه دوستی در جزیرۀ کیش صحت و سقم خبر احتمال دیدار آقای محسن رضایی مرد مطرح این روزهای عرصۀ سیاست در ایران با جی دی ونس معاون رییس جمهوری آمریکا در قطر را جویا شد.
اوضاع کسب‌و‌کار در جزیرۀ زیبای مرجانی آن قدر نامساعد شده و سفرهای گردشگری در بهترین اوقات سال به اندازه‌ای کاستی گرفته که چشم به توافق بسته‌اند تا رونق به بازار بازگردد یا دست کم آتش جنگی دیگر درنگیرد.
پاسخ دادم تصور نمی‌کنم. هر چند نقش میانجی‌گری قطر بسیار جدی است و هر وقت قطر وارد ماجرا شده قضیه شکل تازه‌ای به خود گرفته. با نگاه مثبت خبر از احتمال توافق می‌دهد و با نگاه منفی تشدید تهدید.
برای محکم‌کاری اما چند خبر مربوط به قطر را هم مرور کردم منتها یک خبر کاملا نامرتبط با این منازعه بیشتر قابل توجه بود و خواهید دید چرا «انحراف از نُرم» به تعبیر دکتر شفیعی کدکنی در اینجا جایز است!
آن خبر دیگر ولی مرتبط با قطر این است: "اجلاس سران مختار اتحادیه بین‌المللی ارتباطات در دوحه قطر آغاز به کار کرد. سید ستار هاشمی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران نیز در آن حضور دارد و در روز نخست با وزیر گذار دیجیتال و نوآوری فناورانه ساحل‌عاج دیدار و گفت و گو کرد."
این خبر به ظاهر عادی و تشریفاتی است اما چون به نام‌ها و نوع چینش واژه‌ها علاقه دارم و هر کلمه را واجد روحی مستقل می‌دانم می‌خواهم به این خبر به ظاهر عادی بپردازم:
- محل برگزاری اجلاس، دوحه قطر است. این کشور کوچک همسایه و بر کرانه خلیج فارس به معنی واقعی کلمه به تفاوت‌های مدرنیسم و مدرنیته پی برده و هر دو را با هم جلو می‌برد. مدرنیسم همان تلاشی است که در امارات و عربستان شاهدیم. توجه به عنصر مادی و فیزیکی تمدن نوین و توسعه بدون الزامات انسانی و سیاسی و فرهنگی آن.
قطر اما به ساختمان بسنده نکرده بلکه سرمایه و همت خود را صرف مقولاتی چون رسانه و فوتبال و سیاست و ارتباطات هم کرده است. در رسانه با شبکۀ الجزیره، در فوتبال با میزبانی جام جهانی در پاییز 1401، در سیاست با میانجی‌گری میان طرف‌های مختلف درگیر و نقش‌آفرینی در برخی بحران‌های بزرگ منطقه و در ارتباطات با میزبانی همین اجلاس.
2. وزیر ارتباطات ایران در حالی در جمع «سران مختار» شرکت کرده که قطعا به نسبت همتایان خود اختیار کمتری در کشور خود دارد. گمان نمی‌کنم در هیچ کشور دیگری برای وزیر ارتباطات یک آقابالاسر مثل شورای عالی یا مرکز ملی گذاشته باشند و فردی به عنوان دبیرِ یکی یا رییس دیگری به موازات وزارت ارتباطات اعلام موضع کند! از این رو باید دعا کرد خدا همچنان به او صبر بدهد چون گاه تحمل این جماعت فراتر از توان است. جماعتی که تنها به کنترل و تحمیل می‌اندیشند نه به توسعه، نه به ارتقا و به هر چه از ید اختیارشان خارج باشد مشکوک و بدبین‌اند.
3. تعبیر «سران مختار» هم جالب است چون در حال حاضر در مجلس شورای اسلامی سندی را طراحی کرده‌اند که به موجب آن عملا و در لفافه‌های مختلف و گاه ظاهر‌الصلاح و گاه عریان می‌خواهند اختیارات را از وزارت ارتباطات بگیرند و به شورای عالی فضای مجازی بدهند!
نقشی که برای وزارت ارتباطات قایل شده‌اند این است که "سامانۀ هوش‌مند حکم‌رانی مشارکتی" را راه بیندازد تا جایی باشد برای ارایه پیش‌نویس مصوبات غیر محرمانه؛ همین نه بیشتر! باقی امور را مرکز ملی فضای مجازی پیش می‌برد.
این طرح که خوش‌بختانه فعلا هنوز روی کاغذ است شکل دیگری از همان طرح‌های صیانت برای محدود سازی فضای مجازی است و با عنوان جدید «نظام‌بخشی به فضای مجازی» معرفی شده و در آن از شورای عالی فضای مجازی به عنوان «عالی‌ترین نهاد حکم‌رانی و تنها مرجع دارای صلاحیت وضع سیاست‌های لازم‌الاجرا» یاد شده!
خوش‌بختانه ریاست این شورا با رییس جمهوری است که با تشکیل ستاد راهبری نارضایتی خود را از عملکرد آن ابراز داشته و دوست ندارد به نام او تمام شود و مادام که مسعود پزشکیان رییس جمهوری است بعید است این نظام‌بخشی باب میل طراحان آن شود و اگر دولت دست خودشان بیفتد وزارت ارتباطات را به کارگزار و مجری آن تبدیل می‌کنند چنان که در دولت رییسی چنین بود.
نمی‌دانم «سران مختار» ترجمه چیست و به سبک «وزیر مختار»های قدیم ترجمه شده یا نه اما بی تردید وزیر ارتباطات ایران نه غیر مختارترین که دست بسته‌ترین است در میان سران مختار چون اجازه نمی‌دهند به عنوان رأس یا سر در این حوزه کار کند و آقای آقامیری دبیر شورای عالی فضای مجازی شاید ناگهان سر رسد و بگوید من رییس‌ام!
4. این که در روز نخست دیدارهای وزیر ما محدود به دو کشور عراق و ساحل‌عاج باشد از انزوا یا تنهایی بیشتر ایران خبر می‌دهد. ولی عنوان وزیرشان جالب‌تر است: گذار دیجیتال و نوآوری فناورانه.
در ایران هم در دهه ۸۰ نام وزارت «پست، تلگراف و تلفن» به «ارتباطات و فناوری اطلاعات» تغییر کرد اما دو کلمۀ «فناوری» و «اطلاعات» در آن با نام دو وزارتخانۀ دیگر مشترک است. (وزارت علوم و تحقیقات و فناوری و نیز وزارت اطلاعات). هر چند اطلاعات در وزارت اطلاعات بیشتر به معنی امنیتی کلمه است نه اصطلاح داده و پردازش آن.
همان گونه که تغییر نام وزارتخانه از پست و تلگراف و تلفن حسب ضرورت و توسعۀ ارتباطات صورت پذیرفت «گذار دیجیتال و نوآوری فناورانه» هم گویای وضعیتی دیگر است و باز باید به این بهانه یادآور شد دغدغۀ طیف اقلیت اما پرقدرت در حوزه ارتباطات گذار دیجیتال نیست و از این رو سراغ طرح‌هایی چون صیانت و نظام‌بخشی می روند. هم و غمّ آنها کنترل بیشتر است نه گذار و نه نوآوری و اگر به دنبال نوآوری باشند نوآوری در کنترل و محدودیت است!
نام‌ها اهمیت فراوان دارند و بی‌دلیل نیست که در دهۀ 50 نام‌هایی که دکتر شریعتی بازآفرینی کرده بود برای نوزادان انتخاب شد: عرفان، نیایش، سمیه، احسان، ابوذر، عمار، مهراوه و مانند اینها در حالی که در دهۀ 60 نام‌های مذهبی غالب شد و اکنون برخی به دنبال اسامی‌یی هستند که در صورت مهاجرت برای جوامع دیگر هم تلفظ آن آسان باشد. با این نگاه واژۀ «گذار دیجیتال» مهم است و احتمالا همان اتفاقی است که محدود کنندگان نمی‌خواهند رخ دهد.
۵. هر گاه مجال دیدار با وزیر فرهنگ (و ارشاد اسلامی) در دولت غیر اصول‌گرا دست داده خواستار آن شده‌ام که نام وزارت فرهنگ و هنر احیا شود چون کلمۀ ارشاد مناسب نیست و مراد وزیر دولت مهندس بازرگان هم یادآوری حسینیۀ ارشاد بود در حالی که امروزه یادآور گشت منحوس ارشاد است!
خوش‌بختانه در خبرهای رسمی وزارت فرهنگ بیشتر بر همین فرهنگ تاکید می‌شود ولی جای هنر خالی است و چون هر وزارتخانه ذیل جمهوری اسلامی ایران تعریف می‌شود جایی برای نگرانی دربارۀ واژۀ "اسلامی" در عنوان نیست.
حالا حکایت وزارت ارتباطات است. اگر نام آن گذار دیجیتال و نوآوری فناورانه بود فیلترینگ و نظام‌بخشی بی‌معنی‌تر می‌شد. چون مأموریت مشخص آن قابل واگذاری نبود. روزی البته باید هوش مصنوعی یا هوش‌واره هم به نام این وزارتخانه یا وزارت علوم اضافه شود اما تاکید و بهانهٔ این نوشته بر همان «گذار» است. گذار دیجیتال را به عنوان یک ضرورت پذیرفته‌اند و نباید تصور کرد تنها یک نام است.
نام وزارتخانه‌ها اتفاقا نمایان‌گر نوع نگاه در حکم‌رانی کشورهاست. کما این که ما اینجا سازمان ملی جوانان داشتیم و احمدی‌نژاد آن را برچید و با تشکیل وزارت ورزش و جوانان سهم جوانان شد یک معاونت صوری. به مرور هم جوانان دارند پیر می‌شوند و قادر به تشکیل خانواده نیستند و موضوع جوانان در ۲۰ سال دیگر از اهمیت می‌افتد و شاید معاونت سال‌مندان بیشتر ضرورت پیدا کند. یا در امارات وزارتخانه‌ای تشکیل شده به نام وزیر بهْ‌روزی یا وزیر خوشْ‌بختی و گویا وزارت دیگری به نام صبر و شکیبایی!
اکوادوری‌ها هم «وزیر موز» دارند و می‌بینید که نام‌ها بی‌دلیل انتخاب نمی‌شوند کما این که در دهه ۶۰ وزارت صنایع سنگین داشتیم و بعد دوباره به وزارت صنایع بازگشت.
گذار دیجیتال یعنی به ضرورت این گذار پی برده‌اند و اینجا در بیرون دولت به دنبال کنترل دیجیتال هستند.
تفاوت نگاه در همین است: گذار یا کنترل؟ مختار یا تحت فشار؟
حالا به خبر بازمی‌گردیم: اجلاس سران مختار اتحادیه بین المللی ارتباطات، عالی‌ترین مرجع سیاست‌گذاری اتحادیه و نهاد تخصصی سازمان ملل است و اهدافی چون فناوری‌های نوظهور و کاهش شکاف دیجیتال را به قصد اثرگذاری بر مسیر آیندهٔ ارتباطات و فناوری اطلاعات جهان دنبال می‌کند.
در خبرهای رسمی از این اجلاس به مثابه «فرصتی برای دیپلماسی فناوری» یاد شده اما می‌توان آن را فرصتی برای یادآوری فرصت‌های از دست‌رفته یا فرصت‌هایی که می‌سوزانیم هم دانست.
چرا که مادام که سایهٔ نحس و زشت فیلترینگ شدید بر سر اینترنت در ایران گسترده است مردم داخل عملکرد‌ها را نه بر اساس اقداماتی چون مهاجرت از شبکه مسی به فیبرنوری یا موفقیت‌های فضایی و پایداری شبکه به رغم حملات دشمن در دو جنگ ۱۲ و ۴۰ روزه که با این موضوع قضاوت می‌کنند و در شاخص‌های بین‌المللی نیز آن محدودیت‌ها تصویر منفی ترسیم می‌کند و زحمات یک مجموعه عظیم تخصصی و قابلیت‌های فراوان را زیر سوال می‌برد.
عنوان محافظه‌کارانه و دیپلماتیک برای اجلاس دوحه همان است که گفته شده: «دیپلماسی فناوری» ولی پرسشی که باید برانگیزاند این است: گذار دیجیتال یا کنترل بیشتر؟
کشوری با موقعیت ساحل عاج هم تصمیم خود را گرفته و به دنبال گذار است و اینجا هنوز دغدغه کسانی کنترل بیشتر و وضع قانون برای اعمال آن با تهدید به جریمه و انفصال و حبس است!
لینک کوتاه: کپی لینک
پذیرش غنی سازی ایران؛ کلید توافق تهران و ترامپ دولت عراق جلوی پرواز تیم ملی را گرفت وال‌استریت ژورنال: آمریکا هواپیماهای خود را از بریتانیا به آلمان برد ؛ پس از دریافت تهدیدی مرتبط با ایران وال استریت ژورنال: آمریکا از ترس ایران سوخت رسان هایش را از انگلیس خارج کرد نحوه دریافت نوبت اینترنتی سازمان وظیفه عمومی؛ از کجا و چگونه؟ شرط داشتن موبایل در مدارس چیست؟ دارو گران، بیماران در بن‌بست «صرفه‌جویی دارویی» / موج بستری بیماران روانپزشکی در راه است پزشکیان: تحریم، تهدید و ترور دانشمندان از جلوه‌های آپارتاید علمی است سخنگوی دولت درباره گواهینامه موتور برای زنان : موانع قانونی برطرف شده ؛ دولت امیدوار به رفع مشکل همکاری «دستگاه‌های مربوطه» است نامه حقوقدان ایرانی به استیضاح کنندگان وزیر جنگ آمریکا جریمه پرمصرف‌ها با تعرفه پلکانی/ قبض آب چه کسانی گران‌تر می‌شود؟ مازاد تجاری چین از یک تریلیون دلار گذشت/ اروپا نگران شد رشد ۲۰۸ هزار واحدی شاخص کل بورس امروز ۱۹ آبان ۱۴۰۵ / شاخص به سطح ۸.۳ میلیون واحد بازگشت علت دود غلیظ در آسمان اصفهان نرخ تورم در مهرماه ۷۱.۴ درصد اعلام شد/ ۴.۶ درصد افزایش ماهانه