پتوی پرنده آمریکایی برای پنهان کردن خودروها و نیروهای نظامی از دید پهپادها و ماهواره ها

عصر ایران؛ مجله تصویری سلاح - یک شرکت آمریکایی به نام ویجیل اتانمی (Vigil Autonomy) از سامانه ای غیرمعمول برای استتار نیروهای نظامی و تجهیزات رونمایی کرده است که می تواند خودروها و نیروهای پیاده را از دید حسگرهای پهپادها و ماهواره های شناسایی پنهان کند. این سامانه که ایر کاور (Air Cover) نام دارد، در واقع نوعی پوشش استتاری پرنده است که به کمک چهار پهپاد کوچک در بالای هدف معلق می ماند و مانند یک سقف یا پتوی شناور، سطح موردنظر را از بالا می پوشاند.

ایده اصلی این محصول، مقابله با یکی از چالش های مهم میدان نبرد مدرن است: افزایش استفاده از پهپادهای شناسایی و ماهواره ها برای کشف موقعیت نیروها و تجهیزات نظامی. در شرایطی که دوربین های حرارتی و رادارهای پیشرفته می توانند حتی در تاریکی یا شرایط نامساعد جوی نیز اهداف را شناسایی کنند، استتار سنتی دیگر همیشه پاسخگوی نیاز نیروهای نظامی نیست. ایر کاور با هدف دشوارتر کردن شناسایی اهداف در طیف های مختلف، به ویژه فروسرخ و راداری، توسعه یافته است.

ایر کاور چگونه کار می کند؟

ساختار این سامانه از یک پوشش مخصوص و چهار پهپاد تشکیل شده که در چهار گوشه آن قرار گرفته اند. این پهپادها با پرواز در اطراف پوشش، آن را در ارتفاعی بالاتر از هدف نگه می دارند و سطح استتاری موردنظر را در هوا می کشند. به این ترتیب، خودرو یا نیروهای مستقر در زیر آن از زاویه دید بالایی پوشیده می شوند.

یکی از ویژگی های جالب ایر کاور، توانایی دنبال کردن اهداف متحرک است. طبق اطلاعات منتشر شده از سوی شرکت ویجیل اتانمی، پهپادهای تعبیه شده در این سامانه از هوش مصنوعی برای شناسایی و دنبال کردن هدف موردنظر استفاده می کنند. از این رو، اگر خودروی نظامی در حال حرکت باشد، پوشش نیز می تواند همراه آن جا به جا شود و موقعیت خود را نسبت به هدف حفظ کند.

ویجیل اتانمی اعلام کرده است که این سامانه در حالت پروازی می تواند تا دو ساعت پوشش استتاری فراهم کند. البته ایر کاور تنها به حالت پرواز محدود نیست و امکان نصب آن روی چند پایه و استفاده به شکل ثابت نیز وجود دارد. در این وضعیت، پوشش بدون نیاز به معلق ماندن پهپادها در هوا، بالای تجهیزات یا نیروهای نظامی قرار می گیرد.

سه اندازه مختلف برای استتار؛ از سرباز پیاده تا خودروهای نظامی

اطلاعات جدید منتشر شده در وب سایت رسمی ویجیل اتانمی نشان می دهد که ایر کاور قرار نیست فقط در یک اندازه برای خودروهای نظامی تولید شود. این شرکت سه پیکربندی مختلف برای آن در نظر گرفته است:

بزرگ ترین نسخه برای پوشاندن خودروها و تجهیزات نظامی طراحی شده و می تواند سطحی به وسعت 100 مترمربع را زیر پوشش خود قرار دهد. نسخه های کوچک تر نیز برای استتار نیروهای پیاده یا گروه های کوچک نظامی در نظر گرفته شده اند.

شرکت همچنین حداکثر ارتفاع عملیاتی 10 متر را برای این سامانه اعلام کرده است. نکته مهم دیگر، طراحی ماژولار آن است؛ به این معنا که پوشش های مختلف با توجه به محیط عملیاتی و نوع تهدید قابل تعویض هستند.

دو حالت عملیاتی؛ استتار و فریب دشمن

بر اساس اطلاعات رسمی شرکت، ایر کاور تنها برای پنهان کردن تجهیزات طراحی نشده و قابلیت استفاده در عملیات فریب نیز دارد. این سامانه دو حالت اصلی عملیاتی دارد:

حالت پنهانکار: پوشش در بالای خودرو یا تجهیزات قرار می گیرد تا شناسایی امضای حرارتی و راداری هدف دشوارتر شود. همچنین امکان تغییر موقعیت و جهت پوشش بدون نیاز به جمع آوری و نصب مجدد آن وجود دارد.

حالت طعمه: سامانه می تواند پوشش دارای امضای مشخص را به کمک قابلیت پرواز فعال به موقعیتی دورتر از هدف واقعی منتقل کند تا حسگرهای دشمن را به سمت یک هدف کاذب هدایت کند.

این قابلیت دوم از نظر نظامی اهمیت ویژه ای دارد؛ زیرا در میدان نبرد، گاهی فریب دادن سامانه های شناسایی و کشاندن حمله دشمن به سمت یک هدف غیرواقعی، به اندازه پنهان کردن تجهیزات واقعی اهمیت پیدا می کند.

شرکت همچنین از نرم افزار اختصاصی ISR Control برای مدیریت موقعیت، جهت گیری و نحوه استقرار پوشش صحبت کرده است. این سامانه قرار است امکان هماهنگی با پلتفرم های فرماندهی و کنترل را فراهم کند و اپراتورها بتوانند میان حالت استتار و فریب جا به جا شوند.

آیا پتوی پرنده می تواند خودروها را از دید رادار و دوربین حرارتی پنهان کند؟

برای درک عملکرد ایر کاور باید دو فناوری شناسایی موردنظر آن را از یکدیگر تفکیک کرد.

دوربین های تصویربرداری حرارتی با تشخیص تابش فروسرخ ناشی از گرمای اجسام کار می کنند. موتور روشن خودرو، اگزوز، قطعات داغ و حتی گرمای بدن انسان می توانند در این دوربین ها قابل تشخیص باشند. به همین دلیل، یک خودروی نظامی حتی در تاریکی شب نیز ممکن است به راحتی شناسایی شود.

پوشش های مدیریت امضای حرارتی تلاش می کنند اختلاف دمای ظاهری هدف با محیط اطراف را کاهش دهند یا مانع رسیدن مستقیم تابش حرارتی آن به حسگر شوند. ایر کاور نیز با قرار گرفتن در بالای هدف، قصد دارد چنین مانعی ایجاد کند.

فناوری دوم، رادار با دهانه ترکیبی (Synthetic Aperture Radar) یا SAR است. این فناوری با ارسال و دریافت امواج راداری، تصاویر دقیقی از سطح زمین تولید می کند و برخلاف دوربین های معمولی، برای تصویربرداری به نور خورشید وابسته نیست. سامانه های SAR می توانند در شرایط ابری و تاریکی نیز اطلاعاتی از سطح زمین به دست آورند.

با این وجود، پنهان ماندن از رادار به سادگی پنهان شدن از دوربین معمولی نیست. میزان بازتاب امواج راداری به جنس، شکل، زاویه قرارگیری و ویژگی های سطح اجسام بستگی دارد. بنابراین، صرف قرار دادن یک پوشش روی خودرو لزوما به معنای نامرئی شدن آن برای رادار نیست.

ویجیل اتانمی مدعی است که پوشش های قابل تعویض ایر کاور برای مدیریت امضای حرارتی و راداری طراحی شده اند.

محدودیت های ایر کاور؛ ایده ای جذاب با پرسش های جدی

با وجود طراحی متفاوت این سامانه، هنوز مشخص نیست ایر کاور تا چه اندازه می تواند در شرایط واقعی میدان نبرد کارآمد باشد. نخستین محدودیت به نحوه پوشش دهی آن مربوط می شود. از آنجایی که پوشش در بالای هدف قرار می گیرد، محافظت آن در برابر حسگرهایی که از زاویه های جانبی یا ارتفاع پایین تر به هدف نگاه می کنند، ممکن است محدود باشد.

به عنوان نمونه، اگر یک پهپاد شناسایی از زاویه مایل به خودرو نگاه کند، احتمال دارد بخش هایی از بدنه یا اجزای گرم آن همچنان در میدان دید دوربین حرارتی قرار بگیرند. از این رو، این سامانه را نباید راهکاری برای نامرئی کردن کامل خودرو دانست.

موضوع دیگر به استفاده از رادارهای SAR مربوط می شود. این رادارها عمدتا برای تصویربرداری و نقشه برداری از سطح زمین به کار می روند و با سامانه های اختصاصی کشف و ردیابی اهداف متحرک تفاوت دارند. در نتیجه، باید مشخص شود که ایر کاور دقیقا در برابر کدام نوع حسگرها و چه سناریوهای شناسایی آزمایش شده است.

محدودیت بعدی، شرایط محیطی است. نگه داشتن یک پوشش بزرگ در هوا، به ویژه نسخه 10 در 10 متری، در برابر باد و تغییرات آب و هوایی کار ساده ای نیست. چنین پوششی می تواند مانند یک بادبان بزرگ عمل کند و فشار قابل توجهی به سامانه پروازی وارد کند. افزون بر این، خود پهپادها ممکن است از نظر صوتی، حرارتی یا حتی الکترومغناطیسی قابل شناسایی باشند.

از سوی دیگر، زمان پرواز دو ساعته نسخه بزرگ تر ممکن است برای برخی ماموریت های طولانی کافی نباشد. البته این محدودیت به معنای بی استفاده بودن پوشش پس از پایان پرواز نیست؛ زیرا طبق طراحی شرکت، امکان استفاده ثابت از آن نیز وجود دارد. با این وجود، جا به جایی و استقرار مجدد سامانه همچنان به نیروی انسانی و تجهیزات نیاز خواهد داشت.

راهکارهای سنتی مانند تورهای استتار چندطیفی و پوشش های مخصوص خودروها همچنان رقیب جدی ایر کاور هستند. این پوشش ها بدون نیاز به پرواز و مصرف مداوم انرژی می توانند روی تجهیزات نصب شوند، هرچند هنگام حرکت خودرو ممکن است به تنظیم مجدد نیاز داشته باشند.

آیا پتوی پرنده آمریکا به میدان نبرد راه پیدا می کند؟

ایر کاور ایده ای متفاوت برای حل یکی از مشکلات مهم جنگ های امروزی ارائه می دهد: حفظ استتار نیروها و تجهیزات در شرایطی که پهپادهای شناسایی و حسگرهای پیشرفته به طور فزاینده ای در میدان نبرد حضور دارند.

مهم ترین مزیت بالقوه آن، امکان جا به جایی خودکار پوشش همراه با هدف و کاهش نیاز به جمع آوری و نصب مجدد تورهای استتار است. قابلیت استفاده از پوشش های مختلف و همچنین ایجاد اهداف کاذب نیز می تواند کاربردهای بیشتری برای این سامانه ایجاد کند.

با این وجود، فاصله میان یک ایده جذاب و یک محصول نظامی قابل اعتماد همچنان زیاد است. مقاومت در برابر باد، میزان واقعی کاهش امضای حرارتی و راداری، صدای پهپادها، مصرف انرژی و عملکرد سامانه هنگام حرکت خودرو از جمله مسائلی هستند که باید در آزمایش های عملی مشخص شوند.

در حال حاضر، ایر کاور بیشتر یک طرح نوآورانه در حوزه استتار خودکار محسوب می شود تا فناوری ای که کارایی آن در میدان نبرد به اثبات رسیده باشد. اینکه این پتوی پرنده بتواند به ابزاری کاربردی برای ارتش ها تبدیل شود یا در نهایت به راهکاری محدود و تخصصی باقی بماند، به نتایج آزمایش های آینده بستگی دارد.

تنظیم و ترجمه: محمدمهدی حیدرپور

پزشکیان: ما می‌توانیم از همه تهدید‌های دشمن با قدرت بیرون بیاییم

بیشتر بخوانید:

لباسی که برای حفظ جان ضروری است!(+عکس)

تماشاخانه

پناهگاه زیرزمینی کرد علیا؛ راز شهری که زیر زمین پنهان شده است / ۲ هزار سال پیش با الهام از لانه مورچه‌ها ساخته شد

مناره ساربان یا برج پیزای اصفهان! بنایی که کج‌اش کردید و حالا پُزش را می‌دهید

فیلم های دیگر