معماری ساختمان مسکونی «میان» در مشهد؛ برنده رتبه دوم جایزه معمار 1404 (+تصاویر)

عصر ایران - ساختمان مسکونی «میان» در مشهد، تلاشی برای عبور از الگوهای تکراری آپارتمان سازی و ایجاد تجربه ای متفاوت از زندگی در بافت متراکم شهری است. این پروژه با تکیه بر تنوع فضایی، شکست هدفمند حجم و طراحی تراس هایی عمیق و قابل استفاده، تلاش می کند میان حریم خصوصی خانه، نیازهای روزمره ساکنان و ارتباط با محیط بیرون تعادل برقرار کند. ساختمان میان که توسط استودیو معماری پی طراحی و اجرا شده، در بیست و پنجمین دوره جایزه معمار 1404 نیز موفق به کسب رتبه دوم در گروه مسکونی آپارتمانی شد.

فراتر از متراژ؛ خانه هایی با تجربه های متفاوت

ساختمان مسکونی میان در بزرگراه کلانتری مشهد قرار دارد؛ محدوده ای شهری که در آن، استفاده بهینه از زمین و پاسخگویی به نیازهای سکونتی اهمیت زیادی دارد. با این وجود، ایده اصلی این پروژه تنها جای دادن چند واحد مسکونی در یک ساختمان نیست، بلکه فراهم کردن گزینه هایی با کیفیت های فضایی متفاوت است.

این مجموعه شامل 9 واحد مسکونی است که در پنج تیپ پلان طراحی شده اند. تفاوت میان این پلان ها به ابعاد و متراژ محدود نمی شود و نحوه ارتباط فضاها، چیدمان بخش های مختلف خانه و تجربه حرکت در داخل واحد را نیز در بر می گیرد. به این ترتیب، ساکنان می توانند خانه ای متناسب با شیوه زندگی خود انتخاب کنند؛ رویکردی که تنوع در تجربه سکونت را به یکی از محورهای اصلی طراحی تبدیل کرده است.

شکست در میانه ساختمان؛ راهکاری برای شکل گیری فضاهای متنوع

یکی از تصمیم های تاثیرگذار در شکل گیری معماری میان، ایجاد شکست در فرم، حجم و ساختار ساختمان در بخش میانی آن است. این تغییر در کالبد بنا، فراتر از ایجاد ظاهری متفاوت در نمای ساختمان عمل می کند و بر سازماندهی فضاهای داخلی نیز تاثیر می گذارد.

نتیجه این رویکرد، شکل گیری واحدهایی با ارتباطات فضایی متنوع و چیدمان های چندسطحی است. در این مجموعه، دو واحد دوبلکس و یک واحد تریپلکس طراحی شده اند؛ واحدهایی که فضاهای زندگی را در دو یا سه تراز به یکدیگر پیوند می دهند. همچنین سه واحد دارای سازماندهی داخلی قطعه قطعه هستند که تجربه متفاوتی از تقسیم بندی و ارتباط میان فضاها ارائه می کنند.

این تنوع باعث شده است که ساختمان میان به مجموعه ای از واحدهای کاملا مشابه محدود نشود. در عوض، هر تیپ مسکونی از منطق فضایی خاص خود پیروی می کند و در عین حال، بخشی از یک ترکیب معماری منسجم باقی می ماند.

شکست های حجمی در نمای بیرونی نیز قابل مشاهده اند. عمق و عقب نشستگی بخش های مختلف، تصویری سه بعدی از ساختمان ایجاد می کند و تفاوت میان برخی واحدها را در کالبد بیرونی بنا بازتاب می دهد. در اینجا، نما صرفا سطحی برای پوشاندن ساختمان نیست، بلکه بخشی از بیان معماری و بازتاب دهنده سازمان فضایی آن است.

تراس های عمیق؛ پیوند میان فضای داخلی و محیط بیرون

تراس ها از عناصر مهم در طراحی ساختمان میان هستند. این فضاها در ضلع جنوبی قرار گرفته اند و تا عمق توده ساختمان امتداد پیدا می کنند؛ تصمیمی که هم بر کیفیت استفاده از فضای نیمه باز تاثیر می گذارد و هم در شکل گیری نمای ساختمان نقش دارد.

عمق تراس ها امکان استفاده روزمره از آن ها را افزایش می دهد و در عین حال، با ایجاد عقب نشستگی، به حفظ حریم خصوصی ساکنان کمک می کند. در مقایسه با بالکن های کم عمق و الحاقی، چنین فضایی ظرفیت بیشتری برای تبدیل شدن به بخشی از زندگی روزمره خانه دارد؛ فضایی برای حضور در هوای آزاد، استراحت و تجربه ارتباط نزدیک تر با محیط بیرون.

اهمیت این تراس ها به استفاده مستقیم از آن ها محدود نمی شود. طراحی پروژه امکان شکل گیری یک محور دید از جنوب به شمال را نیز فراهم می کند؛ محوری که چشم انداز کوه های جنوبی مشهد را با فضای سبز باغ ملک آباد در شمال سایت پیوند می دهد. در نتیجه، جهت گیری و عمق فضاهای نیمه باز به ابزاری برای برقراری ارتباط بصری میان ساختمان و منظر شهری تبدیل شده است.

این رویکرد در شهرهای متراکم اهمیت ویژه ای دارد؛ جایی که دسترسی مستقیم به حیاط و فضای باز برای بسیاری از ساکنان آپارتمان ها محدود است. در چنین شرایطی، تراس می تواند نقشی فراتر از یک فضای جانبی داشته باشد و به بخشی موثر از کیفیت سکونت تبدیل شود.

مرزبندی میان زندگی خانوادگی و پذیرایی از مهمان

در طراحی خانه، نحوه تفکیک فضاهای عمومی و خصوصی یکی از عوامل مهم در شکل گیری آسایش ساکنان است. ساختمان میان با بهره گیری از تنوع پلان ها و سازماندهی چندسطحی برخی واحدها، تلاش می کند این مرزبندی را به شکلی منعطف تر تعریف کند.

در این الگو، فضای پذیرایی و بخش های مرتبط با حضور مهمان می توانند از قلمرو خصوصی زندگی خانوادگی فاصله بگیرند. چنین تفکیکی به اعضای خانواده اجازه می دهد فعالیت های روزمره خود را با استقلال بیشتری دنبال کنند و برای استفاده از فضای پذیرایی، ناچار به تغییر وضعیت تمام خانه نباشند.

از سوی دیگر، امکان محدود کردن استفاده از بخش های مختلف واحد در زمان های متفاوت، می تواند به مدیریت بهتر مصرف انرژی کمک کند؛ به ویژه هنگامی که فضاهای بزرگ تر یا بخش های کم استفاده نیازمند گرمایش و سرمایش مداوم نباشند. البته میزان صرفه جویی واقعی به نحوه استفاده ساکنان، طراحی تاسیسات و عملکرد پوسته ساختمان نیز بستگی دارد.

در مجموع، آنچه در این پروژه اهمیت دارد، تلاش برای هماهنگ کردن سازمان فضایی خانه با الگوهای واقعی زندگی است؛ به گونه ای که معماری بتواند هم زمان به نیازهای اجتماعی، آسایش فردی و استفاده منطقی تر از فضا پاسخ دهد.

ورودی ساختمان؛ تجربه ای متفاوت از ورود به خانه

توجه به فضای ورودی، بخش دیگری از رویکرد طراحی میان است. در این پروژه، ورودی با دو باغچه فرورفته شکل گرفته و ارتباط آن با لابی از طریق یک راه پله معلق برقرار می شود. این ترکیب، مسیر ورود را از یک فضای عبوری فراتر می برد و به آن هویتی مشخص می بخشد.

باغچه های فرورفته، با وارد کردن فضای سبز به محدوده ورودی، ارتباط بصری بنا با محیط بیرون را حفظ می کنند. راه پله معلق نیز در کنار ایجاد پیوند میان ترازها، به خوانایی فضایی این بخش کمک می کند. به این ترتیب، تجربه ورود به ساختمان با تغییر سطح، حضور فضای سبز و ارتباط میان فضاهای داخلی و خارجی همراه می شود.

این توجه به جزئیات در کنار ترکیب حجمی بنا، نشان می دهد که طراحی پروژه تنها بر ظاهر بیرونی یا تقسیم بندی واحدها متمرکز نبوده است. فضاهای مشترک و مسیرهای دسترسی نیز در تعریف تجربه کلی ساکنان سهم دارند.

رتبه دوم جایزه معمار 1404؛ تاییدی بر رویکرد متفاوت پروژه

ساختمان مسکونی میان در بیست و پنجمین دوره جایزه معمار 1404، رتبه دوم گروه مسکونی آپارتمانی را کسب کرد. این موفقیت، جایگاه پروژه را در میان نمونه های قابل توجه معماری مسکونی معاصر ایران برجسته می کند.

اهمیت میان را می توان در تلاش آن برای پیوند دادن چند موضوع به یکدیگر جست و جو کرد: تنوع در طراحی واحدها، استفاده از شکست حجمی برای شکل دادن به فضاهای متفاوت، توجه به حریم خصوصی و تعریف تراس به عنوان بخشی از فضای قابل سکونت. در این پروژه، این عناصر جدا از یکدیگر عمل نمی کنند، بلکه در کنار هم به شکل گیری هویت معماری ساختمان کمک می کنند.

میان در عین قرار گرفتن در بافت متراکم شهری، می کوشد کیفیت هایی را وارد زندگی آپارتمانی کند که به طور معمول در طراحی خانه های مستقل یا کم تراکم بیشتر مورد توجه قرار می گیرند؛ از تنوع در تجربه فضایی گرفته تا امکان حضور در فضای نیمه باز و ارتباط بصری با طبیعت. این تلاش، ساختمان را به نمونه ای قابل مطالعه برای بررسی ظرفیت های طراحی مسکن در شهرهای بزرگ تبدیل می کند.

شناسنامه و اطلاعات فنی پروژه ساختمان مسکونی میان

نام پروژه: ساختمان مسکونی میان

موقعیت: مشهد، بزرگراه کلانتری

نوع کاربری: مسکونی

تعداد واحدها: 9 واحد

مساحت زمین: 510 مترمربع

مساحت زیربنا: 3400 مترمربع

سال ساخت: 1400 تا 1403

دفتر معماری: استودیو معماری پی (Pi Architecture Studio)

معمار مسئول: محمد ابراهیم زاده

تیم طراحی: مهشید گویا، نوشین عطارزاده

مهندس سازه: بهزاد نظام دوست

طراح تاسیسات مکانیکی: مهدی پزشکی راد

طراح تاسیسات الکتریکی: مهدی حاجی زاده

شرکت طراح و مجری: استودیو معماری پی

مدیر اجرایی: محمد ابراهیم زاده

تیم اجرایی: مهشید گویا، وحید کامل

گرافیک: مهشید گویا

عکاس پروژه: استودیو دیمن، مصطفی دلبریان

افتخار کسب شده: رتبه دوم گروه مسکونی آپارتمانی در بیست و پنجمین دوره جایزه معمار 1404

گالری تصاویر

امروز با سعدی: صلح است از این طرف که تو پیکار می‌کنی

بیشتر بخوانید:

آپارتمان اصفهانی ؛ رتبه اول گروه مسکونی آپارتمانی در جایزه معمار 1404 (+تصاویر)

تماشاخانه

مناره ساربان یا برج پیزای اصفهان! بنایی که کج‌اش کردید و حالا پُزش را می‌دهید

باغ جهانی عباس‌آباد بهشهر : از میراث تاریخی تا پارک خوشگذرانی / یک اثر میراث جهانی که در آن می‌توانید کارهای عجیب و غریب انجام دهید

فیلم های دیگر