عصر ایران ؛ حسن ظهوری ــ یک ویدئوی کوتاه ۱۴ ثانیهای که در ساعاتی از شب ۲۹ شهریور ۱۴۰۵ ضبط شده، در شبکههای اجتماعی به یکی از بحثهای داغ روز تبدیل شده است؛ ویدئویی که در آن شیئی نورانی در آسمان دیده میشود و مجموعهای از نورهای قرمز، سبز، آبی و رنگهای دیگر درون آن تغییر میکنند.
این شیء در ارتفاعی نسبتاً پایین، شناور به نظر میرسد و بدون آنکه صدایی از آن شنیده شود، در آسمان حرکت میکند. اما آیا واقعاً میتوان گفت چه چیزی در این تصاویر دیده میشود؟
در قاب ویدئو هیچ ساختمان، وسیله یا نقطه مرجع مشخصی وجود ندارد که بتوان با استفاده از آن ارتفاع، فاصله یا سرعت واقعی شیء را اندازهگیری کرد. بنابراین نمیتوان با اطمینان درباره ارتفاع پرواز یا فاصله آن از سطح زمین اظهارنظر کرد.
تا زمان تنظیم این گزارش نیز هیچ مقام رسمی در ایران توضیح مشخصی درباره این مشاهده ارائه نکرده و هویت شیء نیز تأیید نشده است. با این حال، چند احتمال درباره ماهیت آن مطرح شده است.
یکی از سرنخهای مهم، تابلویی است که برای لحظهای در ویدئو دیده میشود. بر اساس این تابلو، میتوان محدوده احتمالی محل ضبط تصاویر را مشخص کرد. این محدوده تقریباً بین سهراه افسریه و خاوران تا بزرگراه امام علی قرار دارد؛ در مثلثی که بزرگراههای بسیج، امام علی و سلامی شکل دادهاند. به نظر میرسد فردی که ویدئو را ضبط کرده، احتمالاً در محدوده خیابان شهامت، خیابان صداقت یا اطراف آن قرار داشته است.
البته این موقعیت نیز قطعی نیست و صرفاً بر اساس اطلاعات قابل مشاهده در ویدئو و تابلوی موجود در قاب تخمین زده میشود.
از زمان انتشار ویدئو تاکنون، یکی از جدیترین گمانهزنیها این بوده که شیء دیدهشده، یک پهپاد یا حتی گروهی از پهپادهای تجاری باشد که بهصورت کنترلشده در کنار یکدیگر حرکت میکنند.
وجود نورهای LED نیز با بسیاری از پهپادهای مدرن تجاری سازگار است. از سوی دیگر، حرکت نسبتاً نرم و کنترلشده شیء میتواند با چنین وسیلهای همخوانی داشته باشد.
اما احتمال دیگری نیز مطرح شده است: بادبادکها یا بادکنکهایی که با ریسههای LED رنگی به یکدیگر متصل شدهاند. نمونههایی از این وسایل در بازار وجود دارد و حرکت شناور و آرام آنها در آسمان نیز میتواند با آنچه در ویدئو دیده میشود، همخوانی داشته باشد.
گروهی نیز احتمال دادهاند که نورهای مشاهدهشده مربوط به چراغهای ناوبری یک هواپیما باشد؛ هرچند با توجه به تصاویر موجود و نوع حرکت شیء، این فرضیه نیز بهتنهایی قابل اثبات نیست.
در شبکههای اجتماعی اما برخی کاربران پا را فراتر گذاشته و شیء را UFO، یعنی شیء پرنده ناشناس، یا حتی بشقابپرنده معرفی کردهاند. ناشناس بودن یک شیء البته به معنای منشأ فرازمینی آن نیست و تاکنون هیچ مدرک معتبری برای چنین برداشتی ارائه نشده است.
برای بررسی دقیقتر، چند تصویر از بخشهای مختلف ویدئو که وضوح بیشتری داشتند، انتخاب و در اختیار هوش مصنوعی قرار داده شد تا با افزایش وضوح و کاهش نویز، جزئیات بیشتری از شیء قابل مشاهده شود.
نتایج جالب بود، اما باید تأکید کرد که تصاویر بهبودیافته توسط هوش مصنوعی لزوماً بازسازی دقیق واقعیت نیستند و ممکن است بخشی از جزئیات را بر اساس الگوهای احتمالی بازسازی کنند. بنابراین این تصاویر صرفاً میتوانند برای بررسی فرضیهها مورد استفاده قرار گیرند، نه بهعنوان مدرک قطعی.
«برای دیدن تصاویر بازسازی شده حتما فیلم را در بالای همین صفحه ببینید»
یکی از تصاویر اولیه پس از پردازش، به تصویری از سازهای سبک با مجموعهای از ریسههای LED رنگی تبدیل شد. تحلیل هوش مصنوعی، حرکت شناور شیء را با بادبادکها یا بادکنکهای مجهز به LED سازگارتر دانست.
در مرحله بعد، تصویر دیگری از نمایی نزدیکتر در اختیار هوش مصنوعی قرار گرفت. نتیجه بیشتر شبیه سازه یا بدنه یک پهپاد کوچک بود و تصور یک وسیله پرنده واقعی، مانند کوادکوپتر، را تقویت میکرد.
اما بررسی دقیقتر ویدئو به تصویر دیگری منجر شد؛ تصویری که سه شیء متفاوت را در کنار یکدیگر نشان میدهد. این اشیا در نگاه نخست بیشباهت به بادکنک یا بادبادک نیستند.
این تصویر نیز در اختیار هوش مصنوعی قرار گرفت و نتیجه، بیشتر به یک کوادکوپتر یا پهپاد شباهت داشت.
اگر این برداشت را بپذیریم، یک احتمال دیگر مطرح میشود: آنچه در آسمان تهران دیده شده، شاید دو یا سه پهپاد بوده که همزمان و بهصورت کنترلشده در کنار یکدیگر حرکت میکردهاند.
با این حال، هیچکدام از این پردازشها نمیتواند بهتنهایی هویت شیء را مشخص کند.
انتشار این ویدئو در شبکههای اجتماعی، یک مشاهده معروف دیگر در آسمان تهران را نیز دوباره به یاد آورد؛ پروندهای که دقیقاً در ۲۸ شهریور ۱۳۵۵، یعنی نزدیک به ۵۰ سال قبل، رخ داد.
آن ماجرا حدود ساعت ۱۲:۳۰ بامداد آغاز شد؛ زمانی که چند شهروند در شمال تهران با برج مراقبت فرودگاه مهرآباد تماس گرفتند و از مشاهده یک شیء نورانی و ناشناس در آسمان خبر دادند.
در ادامه، فرمانده وقت نیروی هوایی ایران از دو فروند جنگنده F-4 فانتوم که از پایگاهی در همدان برخاسته بودند، خواست برای شناسایی و رهگیری شیء اقدام کنند.
خلبان نخست، یدالله ناظری، بعدها روایت کرد که زمانی که به فاصله حدود ۲۵ مایلی شیء ناشناس رسید، سیستمهای الکترونیکی، رادار و ارتباط رادیویی هواپیمایش از کار افتادند و پس از دور شدن از شیء، دوباره به حالت عادی بازگشتند.
بخش دیگری از روایت آن شب به گفتههای سرگرد خلبان پرویز جعفری و جلال دمیری مربوط میشود.
آنها گفته بودند شیء روی رادار تقریباً به اندازه یک هواپیمای بوئینگ ۷۰۷ سوخترسان دیده میشد. شیء نور بسیار شدیدی داشت و چراغهای چشمکزن مستطیلی با رنگهای آبی، سبز، قرمز و نارنجی از آن دیده میشد، اما بدنه آن قابل مشاهده نبود.
با نزدیکتر شدن جنگندهها، خلبانان جسمی گرد و نورانی را مشاهده کردند که اندازه آن حدود نصف تا یکسوم شیء اصلی به نظر میرسید.
در همین هنگام، جسم گرد و نورانی کوچکی از شیء اصلی جدا شد و با سرعت بسیار زیاد و در خطی مستقیم به سمت هواپیمای آنها حرکت کرد.
جعفری در روایت خود گفته بود که قصد داشته یک موشک حرارتی سایدوایندر شلیک کند، اما در همان لحظه پنل کنترل سلاح خاموش شد و ارتباطات رادیویی نیز قطع شد. او در نهایت مجبور شد مانور فرار انجام دهد.
بر اساس این روایت، شیء پیش از آن به دو قسمت تقسیم شده بود و پس از این اتفاق دوباره به شکل اولیه خود بازگشت.
جعفری همچنین گفته بود جسم نورانی دیگری از شیء جدا شد و به سمت زمین حرکت کرد. او انتظار داشت شاهد انفجار باشد، اما جسم سرعت خود را کاهش داد و بهآرامی در منطقهای بیابانی و نزدیک یک دریاچه خشک پایین آمد. سپس نور شدیدی از خود منتشر کرد و اطراف را روشن کرد.
پس از دور شدن شیء، سیستمهای هواپیما نیز دوباره شروع به کار کردند.
حالا، تقریباً ۵۰ سال بعد، بار دیگر تصویری از یک شیء نورانی در آسمان تهران منتشر شده است؛ این بار نه در شمال تهران، بلکه در محدودهای در جنوبشرق پایتخت.
شباهتهایی میان دو مشاهده وجود دارد؛ از جمله نورهای رنگی و ناشناس بودن شیء. اما تفاوتهای مهمی نیز وجود دارد و نباید صرفاً بر اساس این شباهتها، دو رویداد را به یکدیگر مرتبط دانست.
در مورد ویدئوی جدید، آنچه در اختیار داریم تنها یک فیلم ۱۴ ثانیهای است؛ بدون اطلاعات دقیق درباره ارتفاع، فاصله، ابعاد و سرعت واقعی شیء.
بنابراین، در شرایط فعلی نمیتوان با اطمینان گفت چه چیزی در آسمان تهران حرکت میکرده است.
دو فرضیه، یعنی وجود دو یا سه پهپاد تجاری مجهز به چراغهای LED و یا بادبادکها و بادکنکهای مجهز به ریسههای LED، با برخی ویژگیهای قابل مشاهده در ویدئو سازگار به نظر میرسند؛ اما هیچکدام اثبات نشدهاند.
از سوی دیگر، حرکت آرام و آشکار شیء و روشن بودن کامل چراغهای آن، دستکم در تصاویر موجود، نشانهای از تلاش برای پنهان ماندن نشان نمیدهد. بنابراین صرفاً بر اساس این ویدئو، نمیتوان آن را یک وسیله نظامی یا یک پرنده در مأموریتی مخفی دانست.
در نهایت، تا زمانی که تصاویر باکیفیتتر، اطلاعات دقیقتر درباره محل و زمان ضبط یا توضیحی رسمی درباره این مشاهده منتشر نشود، این شیء همچنان یک «شیء پرنده ناشناس» باقی میماند؛ نه لزوماً یک پهپاد، نه الزاماً بادبادک یا بادکنک و البته نه یک بشقابپرنده.