بمب افکنی با 5 موتور؛ راز عجیب ترین بی-17 تاریخ هوانوردی (+عکس)

عصر ایران؛ مجله تصویری سلاح - وقتی نام بی-17 فلایینگ فورترس (B-17 Flying Fortress) به میان می آید، تصویری آشنا در ذهن شکل می گیرد؛ یک بمب افکن سنگین چهار موتوره متعلق به جنگ جهانی دوم با دم بلند، بدنه بزرگ و دماغه شیشه ای که در هزاران تصویر تاریخی از حملات هوایی متفقین دیده شده است.

اما یکی از این هواپیماها پس از پایان جنگ سرنوشتی کاملا متفاوت پیدا کرد؛ بی-17 مورد نظر نه چهار، بلکه پنج موتور داشت. موتور پنجم درست در دماغه هواپیما نصب شده بود؛ جایی که پیش از آن، محل استقرار بمب انداز و دماغه شیشه ای هواپیما بود.  

این هواپیما برای نزدیک به دو دهه به یک آزمایشگاه پرنده تبدیل شد و انواع موتورهای پیستونی، توربوپراپ و جت را در آسمان آزمایش کرد.

وقتی یک بمب افکن قدیمی به آزمایشگاه پرنده تبدیل شد

پس از پایان جنگ جهانی دوم، بی-17 دیگر هواپیمایی مدرن محسوب نمی شد و نیروی هوایی آمریکا تعداد زیادی از این بمب افکن ها را از خدمت خارج کرد. همین موضوع فرصت مناسبی برای شرکت کرتیس-رایت (Curtiss-Wright) فراهم کرد تا یکی از آن ها را خریداری و برای ماموریتی کاملا جدید بازطراحی کند.

این شرکت هواپیما را به فرودگاه کالدول-رایت در نیوجرسی منتقل کرد و تصمیم گرفت از آن به عنوان سکوی آزمایش موتورهای جدید استفاده کند.

هواپیمای تغییر یافته ابتدا با نام ئی بی-17جی (EB-17G) و بعدها با عنوان جی بی-17جی (JB-17G) شناخته شد، اما برای افرادی که با آن کار می کردند، نام ساده تری داشت: «هواپیمای آزمایش».

چرا بی-17 برای این کار مناسب بود؟

انتخاب بی-17 تصادفی نبود. این بمب افکن چند ویژگی مهم داشت که آن را به گزینه ای مناسب برای تبدیل شدن به یک آزمایشگاه پرنده تبدیل می کرد.

نخست اینکه هواپیما بدنه ای بزرگ و مقاوم داشت و فضای کافی برای نصب یک موتور آزمایشی بزرگ در بخش جلویی آن فراهم می کرد. از سوی دیگر، بی-17 از ابتدا برای پرواز با چهار موتور بزرگ نصب شده روی بال ها طراحی شده بود و ساختار آن توانایی تحمل شرایط پیچیده پروازی را داشت.

عامل مهم دیگر نیز قیمت بود. پس از جنگ، تعداد زیادی از این هواپیماها به عنوان تجهیزات مازاد عرضه شده بودند و خرید یک بی-17 بسیار ارزان تر از ساخت یک هواپیمای اختصاصی برای آزمایش موتور تمام می شد.

موتور پنجم جای دماغه شیشه ای را گرفت

مهندسان کرتیس-رایت بخش زیادی از تجهیزات دماغه هواپیما را خارج کردند. جایگاه بمب انداز، برجک زیر دماغه و بخش هایی از تجهیزات داخلی جلوی بدنه حذف شد و به جای آن، یک سازه مخصوص برای نصب موتورهای آزمایشی قرار گرفت.

چهار موتور اصلی بی-17 همچنان روی بال ها باقی ماندند و وظیفه اصلی پرواز هواپیما را بر عهده داشتند. موتور پنجم تنها برای آزمایش نصب می شد.

این موتور می توانست در هوا روشن شود، در شرایط مختلف مورد آزمایش قرار گیرد و حتی با حداکثر توان کار کند. در تمام این مدت، مهندسان اطلاعات مربوط به عملکرد آن را ثبت می کردند.

مهم تر از همه اینکه در صورت بروز مشکل در موتور آزمایشی، هواپیما همچنان چهار موتور عملیاتی برای ادامه پرواز و بازگشت به زمین داشت.

آزمایش موتورهای پیستونی، توربوپراپ و جت

این بی-17 عجیب طی سال های فعالیت خود میزبان انواع مختلفی از موتورهای جدید بود. کرتیس-رایت از آن برای آزمایش موتورهای پیستونی و همچنین نسل جدید موتورهای توربینی استفاده کرد.

در میان موتورهایی که روی دماغه این هواپیما آزمایش شدند، نام Wright R-3350، موتور جت Wright J65، موتور TJ-32 و توربوپراپ XT35 دیده می شود.

موتور جت J65 بعدها در هواپیماهای نظامی مختلفی مورد استفاده قرار گرفت. از جمله هواپیماهایی که از نسخه هایی از این موتور بهره بردند می توان به F-84F Thunderstreak ، A-4 Skyhawk ، B-57 Canberra و F-11 Tiger اشاره کرد.

در کنار آن، موتور توربوپراپ XT35 نیز یکی از پروژه های مهم دوران آغازین جنگ سرد بود و آزمایش های پروازی آن بخشی از تلاش ها برای توسعه پیشرانه های قدرتمندتر به شمار می رفت.

مزیت یک آزمایشگاه پرنده

پیش از استفاده گسترده از چنین سکوهایی، موتورهای جدید معمولا باید مستقیما روی یک هواپیمای آزمایشی نصب و آزمایش می شدند. این روش هم هزینه بالایی داشت و هم خطرناک بود.

اما بی-17 تغییر یافته کرتیس-رایت شرایط متفاوتی ایجاد کرد. مهندسان می توانستند یک موتور جدید را پیش از نصب روی هواپیمای اصلی، ساعت ها و حتی صدها ساعت در شرایط واقعی پرواز آزمایش کنند.

به این ترتیب، مشکلات احتمالی موتور پیش از ورود آن به مراحل بعدی توسعه شناسایی می شد. این بی-17 عملا به یک آزمایشگاه مهندسی در آسمان تبدیل شده بود؛ آزمایشگاهی که می توانست موتورهای مختلف را بدون نیاز به ساخت یک هواپیمای جدید برای هر پروژه آزمایش کند.

19 سال فعالیت با ظاهری عجیب

این هواپیما از سال 1947 تا 1966 در خدمت کرتیس-رایت بود؛ یعنی نزدیک به 19 سال. در این مدت، ظاهر غیرعادی آن با موتور بزرگی که در دماغه نصب شده بود، باعث شده بود تفاوت زیادی با دیگر بی-17ها داشته باشد.

بمب افکنی که زمانی برای حمل بمب و انجام ماموریت های جنگی طراحی شده بود، حالا وظیفه ای کاملا متفاوت بر عهده داشت. به جای بمب، موتورهای آزمایشی حمل می کرد و به جای ماموریت های نظامی، اطلاعات مهندسی جمع آوری می کرد.

خدمه هواپیما نیز معمولا شامل خلبان، کمک خلبان، مهندس پرواز، مهندس آزمایش و گاهی ناظران دیگر بود.

پایان کار عجیب ترین بی-17

با پیشرفت فناوری موتورهای جت و توسعه تاسیسات پیشرفته آزمایش زمینی، نیاز به استفاده از یک هواپیمای آزمایشگاهی مانند این بی-17 کاهش یافت. در نهایت، فعالیت آن به عنوان سکوی آزمایش موتور در سال 1966 پایان یافت.

تنظیم و ترجمه: محمدمهدی حیدرپور

دلایل بوی بد دهان

بیشتر بخوانید:

پرواز نیمه‌ جان؛ داستان معروف داگ فایت بمب افکن آمریکایی بر فراز تونس (+عکس)

تماشاخانه

فیلترینگ را بردارید ؛ این تنها راه نجات امنیت شبکه است

حرکت ماشین‌ها شبیه قایق موتوری / سرازیر شدن آب از سقف خانه‌ها / خطر در کمین شهرهای مرکزی ایران

فیلم های دیگر