جنگ و تحریم تنها عوامل تورم کنونی نیستند- مهدی کرباسیان

جدای تحریم و جنگ، تورم در بزرگی دولت، هزینه‌های بالای سیستم دولتی، عدم تشویق و بهره گیری از بخش خصوصی، عدم تعادل درآمد و هزینه‌های ارزی و به ویژه درآمد و هزینه ریالی و در نهایت چاپ پول و ریخت و پاش‌های حوزه اقتصاد ریشه دارد.

عصر ایران؛ الناز چراغی- مردم ایران با پدید گرانی آشنایی قدیمی دارند. اما اتفاقی که به طور ویژه در یکی دو سال اخیر گریبان مردم را گرفته این است که قیمت اقلام مصرفی و به ویژه خوراکی ها به عنوان مایحتاج ضروری را دیگر ذیل واژۀ گرانی نمی توان قرار داد تا جایی که اقلامی چون برنج، مرغ و تخم مرغ را باید با سه تا چهار برابر قیمت ماه‌های اول سال قبل خریداری کرد و همین را برخی از کارشناسان نه گرانی که مصداق بارز ابر بحران می دانند.

در این فضا آنچه بحران را تشدید می‌کند، جز این نیست که «امید به اصلاح ساختار اقتصادی» و در نتیجه «انتظار برای زندگی با حداقل دغدغه معیشتی» هم به امری تقریبا محال برای اکثریت مردم تبدیل شده است.

اما ماندگاری و البته تشدیدِ تهدیدهای اقتصادی ریشه در چه عامل یا عامل‌هایی دارد؟

این پرسش را با مهدی کرباسیان تحلیل‌گر نام آشنای اقتصادی در میان گذاشتیم و او چنین توضیح داده است: تحریم حتما و قطعا در نابسامانی اقتصادی و در نتیجه تورمی که تامین مایحتاج اولیه را برای قشرهای زیادی از مردم دشوار کرده است، سهم و نقشی اساسی و غیرقابل انکار دارد. در واقع کشور در موقعیت تحریم در صادرات، تامین ارز، جابه جایی مبالغ ارزی و جابه جایی وجوه برای واردات، صادرات و خدمات مشکلات زیادی پیش روی خود می بیند. ضمن اینکه جابه جایی ارزی در شرایط تحریمی با هزینه هایی بالا صورت می گیرد. همچنین در این حالت مجبوریم، نفت را ارزان‌تر بفروشیم ارز حاصله از فروش را هم با سختی های زیادی می‌گیریم و با این روند هزینه قیمت تمام شده در همه مناسبات اقتصادی افزایشی می شود.

همچنین از آنجا که نمی‌توانیم به راحتی «ال‌سی» باز کنیم، امکان جابه جایی مستقیم پول را نداریم. بنابراین به صرافان و دلالان رجوع می شود و خسارت چنین رویکردی آشکار است. در ادامه باید اشاره کرد، با بیشتر شدن قدرت تحریم در دوران ترامپ، اختیار عمل تراستی‌ها ( دلالان غیر رسمی فروش و انتقال ارز نفت) روز به روز وسیع‌تر شد تا عاملی برای افزایش قیمت و در نتیجه گرانی سرسام آور باشد. یعنی وقتی اختیار از دست بانک مرکزی خارج می‌شود، قیمت تمام شده تجار، صادرکنندگان و واردکنندگان سیر صعودی می‌گیرد و درنتیجه تورم به طور نگران‌کننده‌ای بالا می رود. همانطور که برای همه ملموس است، در سال جاری به دلیل تشدید تحریم‌های اعمالیِ دولت ایالات متحده و البته درگیری نظامی در نهایت موجب شد، صادرات نفتی و کالای کشور که منبع اصلی درآمد کشور هستند، به میزان قابل توجهی کم شوند. در واقع اگر بعضا مواد غذایی گرانی بالای 100 درصدی به خود دیده‌اند، دلیلی جز تحریم و جنگ ندارد.

وی در این باره که سهم فساد و رانت در تورم چه میزان است، گفت: حرکت ناسالم و متناقض با واقعیت سیستم موجب شده، فساد، رانت و البته اطلاعات درونی‌یی که افراد وابسته با نظام حکم‌رانی دارند، در شلختگی اقتصادی سهم و نقش زیادی دارند. بنابراین می‌توان اینطور نتیجه گرفت که وقتی شبکه فاسد می‌شود، افراد فاسد و نهایتا مافیای اقتصادی به وجود می‌آید و بنده معتقدم، مافیای اقتصادی در کشور ما وجود دارد و به طور جدی فعالیت می‌کند.

رییس سابق هیئت عامل ایمیدرو توضیح داد: تورم در برزگی دولت، هزینه های بالای سیستم دولتی، عدم تشویق و بهره گیری از بخش خصوصی، عدم تعادل درآمد و هزینه‌های ارزی و به ویژه درآمد و هزینه ریالی و در نهایت چاپ پول و ریخت و پاش‌های حوزه اقتصاد ریشه دارد و به این موارد می‌توان قیمت‌گذاری دستوری و اختلال در سیستم عرضه و تقاضا و حتی غیاب آن را هم افزود. بعضا هم حمایت بی‌جا از تولید داخلی ناکارا هم در قیمتِ تمام شده و ایجاد تورم سهم و نقش جدی دارد. بدیهی است، وظیفه اصلی کنترل تورم با دولت و البته بانک مرکزی است. اما متاسفانه باید اشاره کرد، هرچند بانک مرکزی در قانون در تصمیم گیری و اجرا استقلال دارد اما در عمل با دستورهای ابلاغی و مشکل‌هایی که پیش روی کشور قرار می گیرد، ناگزیر از چاپ اسکناس می‌شود که هیچ کس در تورم‌زایی این اقدام شک و تردید ندارد. بنابراین تا این مسائل حل نشود، تورم حل نخواهد شد.

کارشناس اقتصادی خاطرنشان کرد: نمی‌شود به نقش مجلس در ایجاد تورم و ناترازی موجود اشاره نکرد و در واقع مجلس هفتم در سال 1384 بنا بر پیشنهاد یک نماینده که مرحوم شده است (احمد توکلی) طرح جنجالی و هزینه ساز «تثیت قیمت‌ها» را تصویب کرد و همین قانون بود که بنیانی وحشتناک را پیش روی اقتصاد کشور قرار داد. همچنین مجلس دوازدهم هم عدم تعادل بودجه‌ای را ایجاد کرد به این معنی که نفت را در بودجه گران‌تر می نویسند که به معنی درآمد کاذب دولت است چون محقق نمی‌شود.

همچنین اجازه بالا رفتن هزینه‌های استانی صادر می شود و مجموع این تصمیم‌گیری‌ها در مسیر افزایشی شدن تورم نقش دارند.

کرباسیان در پایان گفت: تا زمانی که واقع‌بینی در سیاست گذاری اقتصادی جدی گرفته نشود و البته تا زمانی که عزمی جدی برای مبارزه و مقابله با فساد و رانت وجود نداشته باشد گرهی از گره‌های ریز و درشت اقتصادی گشوده نخواهد شد.

پربیننده ترین پست همین یک ساعت اخیر

نگاهی تحلیلی به پروندۀ «نیلوفر مجاور» : زنی که با وعدۀ ازدواج شکنجه شد و تشنه جان داد

خبر بعد نظرات کاربران خبر قبل