تاریخ:
مراسم عزاداری شب بیستوهفتم ماه صفر با مداحی حاج محمود کریمی 
درس هفتاد و هشت
از ردیابی دانشمندان هستهای ایران تا تماسهای جعلی؛ زرادخانه هوش مصنوعی در انتخابات اسرائیل
کارزارهای انتخاباتی همیشه به این شیوه عمل کردهاند، اما هوش مصنوعی امکان ادغام مجموعهدادههای بزرگتر و متنوعتر را فراهم کرده است؛ از جمله انواع جدیدی از دادهها که در سالهای اخیر برای بازار تبلیغات موبایلی به وجود آمدهاند.
عصر ایران- کارزارهای انتخاباتی اسرائیل در آستانه انتخابات پارلمانی این کشور، به زرادخانهای گسترده از فناوری برای شناسایی و اثرگذاری بر رأیدهندگان مجهز شدهاند؛ از ابزارهای جمعآوری و تحلیل داده که زمانی برای ردیابی دانشمندان هستهای ایران به کار میرفت تا باتهای دستکاریکننده نظرسنجیهای آنلاین، آواتارهای جعلی و تماسهای تلفنی تولیدشده با هوش مصنوعی. تحقیقات هاآرتص نشان میدهد بسیاری از این ابزارها در شرایطی به کار گرفته میشوند که هیچ نهاد دولتی مشخصی بر استفاده انتخاباتی از آنها نظارت نمیکند.
به گزارش عصرایران به نقل از هاآرتص، یک ماه پس از آخرین انتخابات سراسری اسرائیل در نوامبر ۲۰۲۲، ChatGPT عرضه شد. با این حال، طی چهار سال گذشته، در حالی که دولت بنیامین نتانیاهو همچنان بر سر کار مانده، کارزارهای سیاسی و فناوریهای در دسترس آنها بهطور چشمگیری تغییر کردهاند.
تحقیقات هاآرتص نشان میدهد مجموعهای از ابزارهای جدید برای کارزارهای انتخاباتی و اثرگذاری بر افکار عمومی به وجود آمده از جمله باتهایی که تلاش میکنند نتایج نظرسنجیهای آنلاین را به نفع نامزدهای یک حزب دستکاری کنند.
به گفته کارشناسان، این ابزارهای جدید نشان میدهند قوانینی که برای حفاظت از سلامت انتخابات وضع شدهاند، بهشدت از تحولات فناوری عقب ماندهاند.
این قوانین که در دهه ۱۹۵۰ تدوین شده بودند، اخیراً برای مقابله با تهدیدهای جدید، از جمله دیپفیکها و دیگر روشهای انتخاباتی مبتنی بر هوش مصنوعی، بهروزرسانی شدهاند. اما منابعی از کارزارهای انتخاباتی احزاب مختلف و چهرههای ارشد شرکتهای فناوری که به این کارزارها خدمات ارائه میکنند، از جعبهابزار جدید صنعت انتخابات اسرائیل پرده برداشتهاند؛ مجموعهای گسترده از فناوریهایی که هیچ نظارت مقرراتی بر آنها وجود ندارد.
احزاب از این ابزارها برای شناسایی و متقاعد کردن رأیدهندگان استفاده میکنند؛ از باتها و آواتارها گرفته تا ابزارهای پیشرفته اطلاعاتی و تلاش برای شکلدهی به افکار عمومی از طریق چتباتهای هوش مصنوعی مانند Claude و ChatGPT. برخی از این ابزارها غیرقانونی هستند و هیچیک تحت نظارت نهادهای انتخاباتی قرار ندارند.
باتهای نظرسنجی
واژه «بات» بیش از حد مورد استفاده قرار میگیرد و در سادهترین تعریف، به نرمافزاری گفته میشود که کارهایی را که معمولاً انسانها انجام میدهند، بهصورت خودکار و در مقیاس گسترده انجام میدهد.
باتها مدتهاست در بازاریابی دیجیتال برای افزایش مصنوعی تعداد بازدیدها و ارتقای جایگاه محتوا در سایتهایی مانند گوگل استفاده میشوند. مدیران کارزارهای انتخاباتی میگویند باتها در عرصه سیاست نیز بهطور گسترده مورد استفاده قرار میگیرند. احزاب آنها را خریداری میکنند تا تعداد بازدیدهای محتوای خود را در شبکههای اجتماعی بهطور مصنوعی بالا ببرند یا با گذاشتن نظر و بهاشتراکگذاری محتوا، میزان ظاهراً «طبیعی» یا ارگانیک انتشار مطالب حزب را افزایش دهند.
اما در آستانه انتخابات ۲۷ اکتبر، یک خدمت جدید نیز ارائه شده است: مجموعهای از باتها که در نظرسنجیهای آنلاین رأی میدهند و نتایج نظرسنجیهای بدون ناظر را منحرف میکنند.
در کنار نظرسنجیهایی که مؤسسات معتبر برای رسانهها انجام میدهند، شبکههای اجتماعی و فضای گسترده وب نیز مملو از نظرسنجیهای باز هستند که هر کاربری میتواند در آنها رأی بدهد.
یک حساب کاربری خبری پرطرفدار و متمایل به جناح راست در اینستاگرام، اخیراً یک نظرسنجی منتشر کرد و از کاربران پرسید نفتالی بنت (Naftali Bennett) یا گادی آیزنکوت (Gadi Eisenkot) کدامیک برای نخستوزیری مناسبتر هستند. این نظرسنجی ۳۱۲ هزار بازدید و بیش از ۱۴۰ هزار رأی دریافت کرد. دستکاری چنین نظرسنجیهای بدون ناظر و مقررات، نسبتاً آسان است و اکنون دقیقاً چنین خدمتی ارائه میشود.
باتهایی که به کارزارهای انتخاباتی فروخته میشوند، شبکههای اجتماعی و فضای گسترده اینترنت را بررسی میکنند، نظرسنجیهای باز را شناسایی کرده و بهصورت سیستماتیک به نامزد موردنظر رأی میدهند.
همچنین برخی از آواتارهای پیشرفتهتر شخصیتهای دیجیتالی که ظاهراً افراد واقعی هستند شماره تلفن واقعی دارند و میتوانند در نظرسنجیهایی که از طریق پیامک یا در گروههای بزرگ واتساپ و تلگرام منتشر میشوند، رأی بدهند. منابع فعال در این صنعت میگویند استفاده از چنین باتهایی در دور کنونی انتخابات بسیار گسترده است.
اگرچه چنین نظرسنجیهایی از نظر آماری هیچ اعتبار قابلتوجهی ندارند، اما بیاهمیت هم نیستند. آنها میتوانند در فضای آنلاین بازنشر و تقویت شوند، برای یک حزب ایجاد موج کنند یا به وجهه یک رقیب آسیب بزنند. برای مثال، یک حزب که به حد نصاب ۳.۲۵ درصدی انتخابات اسرائیل نزدیک است، ممکن است از این نظرسنجیها استفاده کند تا بهطور کاذب به رأیدهندگان مردد اطمینان دهد که حزب در آستانه ورود به کنست با خطری مواجه نیست.
نهادهای اجارهای و ارتش داوطلبان
مقامهای اسرائیلی مدتهاست نسبت به تأثیر نظرسنجیها بر رأیدهندگان حساس بودهاند و انتشار نظرسنجی در چند روز پایانی پیش از انتخابات ممنوع است. اما کمیته مرکزی انتخابات اسرائیل (Central Elections Committee) این ماه این احتیاط را یک گام فراتر برد: این کمیته از رسانهها خواست اطلاعات مربوط به هر نظرسنجی منتشرشده را ظرف ۲۴ ساعت ارائه کنند.
با این حال، این دستورالعمل فقط شامل نظرسنجیهایی میشود که از روشهای آماری شناختهشده استفاده میکنند و نظرسنجیهای آزاد اینترنتی را دربرنمیگیرد. قانون نیز هر فرد یا رسانهای را که یک نظرسنجی فاقد اعتبار آماری منتشر میکند، ملزم کرده است بهصراحت اعلام کند نتایج آن بازتابدهنده افکار عمومی نیست. اما بررسی هاآرتص نشان میدهد که این الزام هنوز رعایت نمیشود.
عوامل اجارهای
عناصر مخرب در کارزار انتخاباتی کنونی، علاوه بر باتها، از حسابهای جعلی و پیچیدهتری نیز استفاده میکنند: آواتارهایی که خود را بهعنوان کاربران واقعی جا میزنند و بهعنوان عوامل اثرگذار فعالیت میکنند. هاآرتص دریافته است که دستکم دو شبکه آواتاری در آستانه انتخابات ایجاد شدهاند که به کارزار نامزدهایی از جریانهای مختلف سیاسی خدمات میدهند.
آواتارها محتوا منتشر و بازنشر میکنند، زیر مقالهها و پستهای دیگر نظر میگذارند و پیامهای انتخاباتی را تقویت میکنند. برخلاف بات که کاملاً خودکار عمل میکند، آواتار معمولاً تا حدی توسط یک انسان مدیریت میشود و بهگونهای طراحی شده که تشخیص آن از یک فرد واقعی دشوار باشد. برخی از این خدمات همچنین آواتارهایی را برای شناسایی گروههای بسته متشکل از رأیدهندگان بالقوه، نفوذ به این گروهها و سپس اعمال نفوذ هدفمند روی آنها ارائه میکنند.
یک مقام ارشد در شرکتی که با یکی از کارزارهای انتخاباتی همکاری دارد، میگوید: این چیزی نیست که بتوان یکشبه ساخت؛ یک فرآیند دارد. ایجاد چنین شبکهای به زیرساخت واقعی نیاز دارد.
تحقیق مشترک هاآرتص و The Marker در سال ۲۰۲۳ فاش کرد که یک شرکت اسرائیلی نرمافزاری برای ایجاد چنین حسابهایی در مقیاس گسترده به فروش میرسانده و همزمان فهرستی متشکل از دهها هزار هویت جعلی را نیز در اختیار داشته است. این خدمات بخشی از یک سامانه مداخله در انتخابات و عملیات انتشار اطلاعات نادرست بود که این شرکت ارائه میکرد. این نخستین باری بود که چنین نرمافزار انتشار اطلاعات نادرست افشا میشد، اما قطعاً تنها نمونه موجود نبود.
هاآرتص در سال ۲۰۲۴ نیز فاش کرد اسرائیل در پی واکنشها و موج منفی دیجیتالی که پس از ۷ اکتبر شکل گرفت، یک سامانه گسترده نفوذ مبتنی بر آواتار را از پیمانکار دیگری خریداری و آن را به کار گرفته است؛ سامانهای که برای ترول کردن صفحات قانونگذاران آمریکایی استفاده شد. اما شرکت متا (Meta) این عملیات را شناسایی و متوقف کرد و این اتفاق برای اسرائیل موجب شرم ساری شد.
از آن زمان، شرکتهای اسرائیلی بیشتری با فناوریهای مشابه ظهور کردهاند. اگرچه این محصولات معمولاً بهعنوان بخشی از کارزارهای سیاسی در کشورهای دیگر صادر میشوند و در بسیاری موارد نیز پیمانکاران اسرائیلی اجرای آنها را برعهده دارند، اکنون هدف آنها خود اسرائیلیها هستند.
در کنار فعالیتهای دیجیتالی جعلی، کارزارهای انتخاباتی کاربران واقعی را نیز برای اثرگذاری سازمانیافته در فضای آنلاین جذب میکنند.
یک مشاور سیاسی یکی از کارزارها میگوید: تصور کنید سازوکاری وجود داشته باشد که حدود ۶ هزار حامی، هر روز یک بسته اطلاعاتی شامل پیامها، تصاویر و ویدئوهایی دریافت کنند که از آنها خواسته شده آن را بازنشر کنند، و همچنین لینکهایی که باید زیر آنها نظر بگذارند.
احزاب از طریق ارسال گسترده پیامک و کمپینهای تبلیغاتی، ارتشهای داوطلبان خود را تشکیل میدهند. آنها از این نیروهای دیجیتالی برای شکل دادن به گفتمانی استفاده میکنند که ظاهری خودجوش و طبیعی دارد، اما در واقع از بالا هدایت میشود.
در اینجا نیز هوش مصنوعی نقش دارد. عاملهای هوش مصنوعی (AI agents) اینترنت را برای یافتن کانونهای گفتوگو و بحث رصد میکنند؛ مکانهایی که داوطلبان به آنها هدایت میشوند تا در بحثها مشارکت کنند. ابزارهای هوش مصنوعی نیز پیامها و نظراتی را که این کاربران بیخبر منتشر میکنند، تهیه میکنند.
این فناوریها پس از ۷ اکتبر راهاندازی شدند و در ابتدا بهعنوان بخشی از ابتکارهای داوطلبانه و موردی برای روابط عمومی اسرائیل توسعه یافتند. اکنون این برنامهها و قابلیتها به سمت داخل اسرائیل و برای تأثیرگذاری بر افکار و نگرش خود اسرائیلیها هدایت شدهاند.
ADINT، وقتی دادههای تبلیغاتی به ابزار انتخاباتی تبدیل میشوند
در قلب عملیات انتخاباتی، سامانههای نرمافزاری سادهای قرار دارند که به احزاب اجازه میدهند پایگاههای داده عظیمی از اطلاعات رأیدهندگان را جمعآوری و مدیریت کنند؛ از شناسایی حامیان قطعی و رأیدهندگان مرددی که در گذشته به حزب رأی دادهاند گرفته تا حتی شناسایی پایگاه رأی رقیب و کاهش مشارکت آن.
اینها در ظاهر برنامههایی بیضرر هستند؛ یا دستکم در ابتدا چنین بودند. اساس این سامانهها فهرست رسمی رأیدهندگان است که وزارت کشور اسرائیل پیش از هر انتخابات در اختیار احزاب قرار میدهد. احزاب با استفاده از هوش مصنوعی، اطلاعات هر فرد را با جزئیاتی مانند اطلاعات تماس و شاخصهای سیاسی تکمیل میکنند و با تطبیق آنها با پایگاههای داده تجاری عظیم، نام رأیدهندگان را به شماره تلفن یا آدرس ایمیل آنها مرتبط میکنند.
کارزارهای انتخاباتی همیشه به این شیوه عمل کردهاند، اما هوش مصنوعی امکان ادغام مجموعهدادههای بزرگتر و متنوعتر را فراهم کرده است؛ از جمله انواع جدیدی از دادهها که در سالهای اخیر برای بازار تبلیغات موبایلی به وجود آمدهاند.
برای ترسیم پروفایل سیاسی رأیدهندگان، برخی احزاب از اپلیکیشنهای انتخاباتی مانند Elector استفاده میکنند که در آن حامیان حزب میتوانند دیدگاه سیاسی هر یک از مخاطبان خود را ثبت کنند.
احزاب همچنین از اطلاعات و دادههای تبلیغاتی (Advertising Intelligence یا ADINT) استفاده میکنند؛ فناوریای که سازمانهای اطلاعاتی نیز از آن بهره میبرند و هاآرتص در چندین تحقیق خود فاش کرده که اطلاعات حاصل از آن به بازار خصوصی نیز نشت کرده است.
در فناوری ADINT، دادههایی که از اپلیکیشنها و گوشیهای هوشمند جمعآوری و برای اهداف تبلیغاتی در اختیار آگهیدهندگان قرار میگیرند، به دادههای مکانی تبدیل میشوند؛ دادههایی که امکان ردیابی و هدفگیری افراد را فراهم میکنند.
شاید متوجه نباشیم، اما هر یک از ما یک شناسه دیجیتال منحصربهفرد برای تبلیغات داریم که ظاهراً ناشناس است. اما همانطور که هاآرتص پیشتر فاش کرده، شرکتهایی توانستهاند قابلیتهایی برای رفع ناشناسبودن این شناسهها ایجاد کنند و آنها را به شماره تلفن افراد مرتبط سازند؛ قابلیتهایی که زمانی در انحصار عملیات جاسوسی، از جمله ردیابی دانشمندان هستهای در ایران، بود.
اکنون این قابلیتها و دادههای پشت آنها به مشتریان تجاری فروخته میشوند؛ مشتریانی که به لطف هوش مصنوعی میتوانند دادهها را در مقیاسی پردازش کنند که زمانی برای بازاریابان یا کارزارهای انتخاباتی بیش از حد بزرگ و پیچیده تصور میشد.
با این حال، به گفته منابعی در کارزارهای انتخاباتی اسرائیل و شرکتهای فناوری، کارزارهای سیاسی این دانش و توانمندی را در کنار سامانههای مدیریت ارتباط با رأیدهندگان (VRM یا Voter Relations Management) و اپلیکیشنهای جلب مشارکت انتخاباتی، مانند Elector، به کار میگیرند.
فناوری ADINT میتواند هر فردی را که یک حزب را در فیسبوک دنبال میکند یا به یک گروه مرتبط با آن حزب میپیوندد، شناسایی کند. برخی شرکتها حتی نظرسنجیهایی برگزار میکنند که هدف واقعی آنها جمعآوری اطلاعات درباره پاسخدهندگان است. احزاب برای دستیابی به این اطلاعات، پایگاههای داده خریداری میکنند؛ البته برخی از این روشها از نظر قانونی وضعیت بهتری نسبت به روشهای دیگر دارند.
یکی از فعالان کارزارهای انتخاباتی میگوید: کمتر از سه ماه تا انتخابات باقی مانده و رقابت برای بهدست آوردن اطلاعات رأیدهندگان به اوج خود رسیده است.
در مرکز این تلاش برای جمعآوری و مدیریت دادهها، سامانههای VRM قرار دارند. دو شرکت بر بازار این سامانهها مسلط هستند، اما احزاب در دوره انتخاباتی کنونی تصمیم گرفتهاند سامانههای اختصاصی خود را نیز بسازند؛ آنها برای این کار از Claude شرکت Anthropic و دیگر مدلهای هوش مصنوعی استفاده میکنند که قادر به کدنویسی و ساخت نرمافزار هستند.
این سامانهها در روز انتخابات نیز مورد استفاده قرار میگیرند. ناظران به ستادهای انتخاباتی اطلاع میدهند کدامیک از رأیدهندگان هدفگذاریشده رأی دادهاند و ستاد نیز نیروهای خود را به سراغ افرادی میفرستد که هنوز رأی ندادهاند.
اما این هفته، قاضی نعام سولبرگ (Noam Sohlberg)، رئیس کمیته مرکزی انتخابات اسرائیل، ناظران را از گزارش لحظهای درباره اینکه چه کسانی رأی دادهاند به احزاب خود منع کرد. او گفت چنین اقدامی «نقض حریم خصوصی» محسوب میشود.
[8/12/2026 11:54 AM] Khadir: این تصمیم موجب خشم احزاب حریدیهای افراطی و همچنین حزب لیکود (Likud)، یعنی مهمترین استفادهکنندگان از این سامانهها، شد.
نفوذ به چتباتهای هوش مصنوعی
کارزارهای انتخاباتی محتوایی را در فضای آنلاین تولید میکنند تا موتورهای هوش مصنوعی آن را در پاسخهای خود بازتاب دهند؛ به این ترتیب، اطلاعات مثبت درباره یک نامزد و اطلاعات منفی درباره رقبای او وارد پاسخهای این سامانهها میشود.
آزمایش هاآرتص نشان داد چتباتها از پاسخ مستقیم به پرسشهایی مانند «مناسبترین نامزد برای نخستوزیری چه کسی است؟» خودداری میکنند. اما هرچه پرسش دقیقتر و مشخصتر باشد، احتیاط آنها نیز کمتر میشود.
وقتی از ChatGPT پرسیدیم کدام نامزد بیشترین شانس را برای بازسازی جایگاه اسرائیل در جهان دارد، این سامانه یکی از نامزدهای مطرح، آویگدور لیبرمن (Avigdor Lieberman)، را از پاسخ خود حذف کرد و گفت «یائیر لاپید (Yair Lapid)، بنت یا آیزنکوت» از چنین ظرفیتی برخوردارند.
البته ChatGPT در ادامه تأکید کرد: هیچ اجماع حرفهای یا عمومی وجود ندارد که نشان دهد یک نامزد مشخص، بهوضوح مناسبترین گزینه است.
آیا همه این اقدامات قانونی هستند؟
فاصله میان قوانین مربوط به حریم خصوصی و قوانین انتخاباتی فضای قابلتوجهی برای مانور مدیران کارزارهای انتخاباتی ایجاد کرده است؛ بهویژه با توجه به اینکه هیچ نهاد دولتی مشخصی مسئول نظارت بر فناوریها و قابلیتهای انتخاباتی توصیفشده در این گزارش نیست.
شاحار بنمئیر (Shahar Ben Meir)، وکیل و فعال حقوقی که از کمیته مرکزی انتخابات خواسته است احزاب را از استفاده از اپلیکیشنهای اختصاصی انتخاباتی منع کند، میگوید: انتخابات یک رویداد با تلفات گسترده برای حریم خصوصی است. کارزارهای سیاسی دست به طیف گستردهای از اقداماتی میزنند که حریم خصوصی را بهشدت نقض میکند و درباره قانونی بودن آنها نیز تردیدهای جدی وجود دارد.
بنمئیر تصریح کرد: در هر کشور عادی، یک کمیته تخصصی برای تعیین دستورالعملهای حفاظت از حریم خصوصی رأیدهندگان در عصر کلاندادهها (Big Data) تشکیل میشود و این دستورالعملها از طریق قانونگذاری و مقررات اجرایی میشوند.
بنمئیر معتقد است: عقبماندگی اسرائیل در این زمینه اتفاقی نیست. او میگوید: «این شکست مقصران مشخصی دارد؛ نخستوزیر نتانیاهو و حزبی که او رهبری میکند، که ترجیح میدهند در فضایی با قوانین منسوخ فعالیت کنند.
بنمئیر اضافه میکند: اُفر گولان (Ofer Golan)، رئیس پیشین ستاد انتخاباتی لیکود، زمانی که در سال ۲۰۱۹ در مصاحبهای گفت: "ما هیچ خط قرمزی نداریم. هدف پیروزی است؛ بعداً خسارتها را مدیریت میکنیم"، این موضوع را بهروشنی بیان کرد.
به گفته تهیلا شوارتس آلتشولر (Tehilla Shwartz Altshuler)، رئیس برنامه «دموکراسی در عصر اطلاعات» در مؤسسه دموکراسی اسرائیل، سختترین آزمون ممکن است پس از بستهشدن صندوقهای رأی آغاز شود.
او هشدار میدهد: از این ابزارها نهفقط میتوان برای تبلیغ یک نامزد، ضربه زدن به رقیب یا تأثیرگذاری بر میزان مشارکت استفاده کرد، بلکه میتوان از آنها برای ساختن روایتی لحظهبهلحظه درباره "دزدیدهشدن انتخابات" و تضعیف اعتماد عمومی به کمیته انتخابات و نتایج انتخابات بهره گرفت.
او میافزاید: در چنین شرایطی، تمام ابزارهای موجود باید سریع، قاطعانه و با تفسیری هدفمند از قانون به کار گرفته شوند، زیرا اعتماد عمومیای که در ساعات پس از بستهشدن صندوقها از بین برود، بهشدت دشوار خواهد بود که چند روز بعد با صدور یک حکم قضایی دوباره احیا شود.
لینک کوتاه: کپی لینک
رد شایعات درباره آتشبس؛ ایران: هیچ بحثی برای تمدید توافق با آمریکا نیست ابراز تردید متحدان غربی و عربی آمریکا درباره نفوذ ترامپ بر اسرائیل هدف قرار گرفتن کشتی نظامی و نفتکش اوکراین در بندر اودسا توسط روسیه وزیر آموزش و پرورش: اعتبار هفت همتی صرفاً مختص مطالبات رتبهبندی است گزارش سیانان از فرار مخفیانه ترامپ با کامیون حمل غذا از ترس ایران انتصاب غلامحسین محمدی به عنوان سرپرست جدید سازمان تامین اجتماعی مراسم تشییع پیکر زنده یاد ایرج خواجهامیری روز جمعه برگزار میشود کشته شدن ۱۸ شورشی تجزیهطلب در انفجار بمب و عملیات امنیتی بلوچستان پاکستان درخشش هستی صدیقی و کسب مدال طلای دوضرب در قهرمانی وزنهبرداری آسیا افزایش تولید نفت ایران به حدود ۲.۴۸ میلیون بشکه در روز بر اساس گزارش جدید اوپک متن کامل پیام احساسی لیونل مسی برای پدر فقیدش؛ تردید در ادامه فوتبال همدردی احساسی کریستیانو رونالدو با لیونل مسی پس از درگذشت پدرش افزایش قطارهای تهران مشهد همزمان با ایام ۲۸ صفر و سالروز شهادت امام رضا (ع) رهاسازی ۱۵ روزه آب سد کرج برای نجات سفرههای زیرزمینی و اراضی کشاورزی غرب تهران مهار آتشسوزی مجتمع تجاری خلیج فارس قشم و نجات ۱۲ شهروند بدون تلفات