تاریخ:
درس شصت و نه
عمارت های تهرون
عشق نافرجام لیلا حاتمی و کاخ بدشگون
پس تصمیم گرفت برای ییلاق وقتی به شمرون می آمد برود نیاوران.
عصر ایران ؛ علی نجومی ــ تهران جان را که گشت بزنی کم کاخ و بنای سلطنتی ندارد هر کدام داستان وقصه دارند بیا و بشنو. تقریبا همه شون امروزه به عنوان موزه برای توریست ها و علاقه مندان امکان بازدید دارند الا یک دانه. که اصلا اسمش هم یک وزن و وقار دیگری دارد. مثل خود ناصرالدین شاه که انگاری میان شاهان قاجار تافته جدا بافته بود. بله صحبت از کاخ صاحبقرانیه است. نگینی که زمانی کل تهران را زیر پنجه خودش داشت و شاه قاجار دارالخلافه عزیزش را زیر نظر می گرفت. اما این گوهر کاخ های تهران اصلا چه زمانی ساخته شد داستانش چی بود؟
داستان از زمان شاه بابا سلطان مغفور فتحعلیشاه شروع شد. او علاقه زیادی به شکار و طبیعت گردی داشت کلا شمرون گردی رو دوست داشت تابستان تهران برایش عذاب بود پس فیلش زیاد یاد هندوستان می کرد و به شمرون می آمد برای همین دستور داد عمارتی در محل فعلی کاخ صاحبقرانیه در مجموعه کاخ های نیاوران برایش بسازند.
بعدتر نوبت محمد شاه که شد بنایی به آن اضافه کرد اما دل محمد شاه بیشتر به ده اسدآباد در غرب شمرون بود که الان مجموعه کاخ های سعدآباد در آن جاست و بنابراین کاخی به نام محمدیه در آن ساخته شد.
البته کاخ ساختمانش ناتمام بود که محمد شاه عمرش را در همین کاخ داد به شما.
حالا نوبت رسیده بود به ناصرالدین شاه . او به علت فوت پدرش از مرض نقرس کلا کاخ محمدیه را بدشگون می دانست.
پس تصمیم گرفت برای ییلاق وقتی به شمرون می آمد برود نیاوران پس دستور داد یحیی خان مشیرالدوله معروف به مهندس باشی کاخ جدیدی به جای عمارت های قبلی بسازد. یحیی خان هم ذوق وافر و سواد مهندسی داشت کاخی ساخت که مشهور شد به کاخ جهان نما چون تهرون رو عین کف دست می شد از توی شاهنشینش دید. ناصرالدین شاه آن قدر این کاخ را دوست داشت و ایام طولانی در آن می ماند که دستور داد اعتضاد السلطنه سیم تلگراف از کاخ گلستان کشید به کاخ صاحبقرانیه
اما بعد که سابقه سلطنت ناصرالدین شاه از 30 سال گذشت و به لقب سلطان صاحبقران نایل شد این کاخ هم اسمش شد کاخ صاحبقرانیه.
دیگر از آن زمان اتفاقات رنگاوارنگ زیادی در این کاخ رخ داد که شاید مهم ترینش امضای فرمان مشروطیت در 13 مرداد 1285 خورشیدی به دست مظفرالدین شاه قاجار بود همان فرمانی که انشایش بر عهده احمد قوام یا همان قوام السلطنه مشهور بود.
اما در دوره رضا خان این کاخ مورد بی توجهی قرار گرفت تا این که در سال 1318 قرار شد تا مراسم عروسی محمد رضا پهلوی و فوزیه در صاحبقرانیه انجام شود که به علت سرمای هوا مراسم در کاخ گلستان برگزار شد.
بعدها در دوره محمد رضا پهلوی، او بسیاری از مهمانان خارجی مهم خود را در این کاخ به حضور می پذیرفت. و در سال آخر حکومت خود نیز بسیاری از سیاستمداران ایرانی را در این کاخ ملاقات می کرد تا چاره ای برای جلوگیری از سرنگونی حکومتش بیابد.
البته کاخ صاحبقرانیه در دهه 1350 به مدت 4 سال تحت مرمت و بازسازی قرار گرفت و الان هم نزدیک به 3 دهه است که بازدید عمومی ندارد.
از نکات جالب در مورد این بنا این که خیلی بین فیلم ساز ها محبوب است. از قهوه تلخ مهران مدیری بگیرید تا شازده احتجاب بهمن فرمان آرا و دل شدگان علی خان حاتمی و روایت عاشقانه لیلا حاتمی در نقش شاهزاده نابینای ترک همه بخش هاییشون در این عمارت و محوطه آن ساخته شده اند.
مشخصات بنا
اسکندر مختاری طالقانی در مقاله کاخ صاحبقرانیه در مورد معماری این بنای بی مانند این گونه نوشته است:
عمارت صاحبقرانیه بهصورت ساختمانی نواریشکل است کـه بـر محـور طـولی در راستـای شرقی ـ غربی قرار دارد. طرح اصلی بنا متشکل از یک قسمت میانی است که دو بازوی متقارن در طرفین خود دارد. بخش میانی، محور تقارن بنا به شمار میرود و به شکل یک چلیپای کامل است. در طبقۀ همکف، بخش میانی به حوضخانه اختصاص یافته است که در ۴ گوشۀ آن، ۴ اتاق قرار دارد. ضلع شمالی حوضخانه دارای یک شاهنشین است و ضلع جنوبی آن با یک ارسی سهلنگه و دو پنجره در دو طرف به فضای باغ دید دارد. در دو طرف حوضخانه دو راهرو طولانی قرار گرفته است. این راهروها بر محور تقارن بنا عمود هستند. در دو طرف شمال و جنوب راهروها اتاقهایی قرار دارند که برخی از آنها توسط یک درِ میانی به یکدیگر راه مییابند.
اتاق های جنوبی آفتابگیر و زمستانیاند و اتاقهای شمالی در سایه قرار دارند و در تابستانها مورد استفاده قرار میگرفتهاند. وسط حوضخانه حوضی مرمرین به شکل یک هشتضلعی قرار دارد. از این حوضخانه تابلویی توسط کمالالملک کشیده شده است که حوض و فضای داخلی آن را به گونهای متفاوت نشان میدهد. در این تصویر، حوض میانی به شکل مدور است و آبروی در اطراف دارد. قناتی هم از داخل بنا میگذرد. همچنین کف حوضخانه با کاشی هفترنگ فرش شده است و ازارهها کاشیپوشاند. طرح طبقۀ دوم مشابه طبقۀ همکف است؛ یعنی یک شاهنشین وسیع با طرح چلیپایی در میان قرار دارد که دارای دو بازوی جانبی با اتاقهایی در دو طرف بازوها ست، و تنها تفاوت عمدۀ آن در پوشش تالار است که برخلاف پوشش قوسدار حوضخانه، بهصورت تخت اجرا شده است.
لینک کوتاه: کپی لینک
واریز ۶۰ لیتر سهمیه بنزین مرداد ۱۴۰۵ به کارتهای هوشمند سوخت ترامپ: ما به تنگه هرمز نیازی نداریم مخبر: جنون آمریکا را با غافلگیری در فناوریهای تهاجمی پاسخ میدهیم قهرمانی آرین سلیمی در تورنمنت آزاد تکواندو کره جنوبی با شکست میزبان ادعای مقام کاخ سفید: امکان توافق با ایران وجود دارد محکومیت ۵۰ میلیونی شکارچی غیرمجاز کبک در ثلاث باباجانی بقائی: بیتفاوتی کنگره آمریکا در قبال ابعاد انسانی جنگ شرم آور است ادعای دبیرکل شورای همکاری خلیج فارس: ایران ثبات و امنیت منطقه را متزلزل میکند! انفجار کنترلشده در محور دامغان-چشمهعلی؛ اعمال محدودیت تردد موقت ایلان ماسک «اودیسه» نولان را به چالش کشید رایزنی دیپلماتهای پاکستان، عربستان و چین در تهران هشدار غریبآبادی به اروپا: با در اختیار قراردادن پایگاه به متجاوز، در زمره متجاوزین قرار خواهید گرفت وضعیت قرمز آلودگی هوا در سه شهر صنعتی استان مرکزی برای تمام سنین صدور هشدار نارنجی هواشناسی در کرمان؛ آمادهباش برای سیلاب و طوفان قرارگاه خاتمالانبیا: در صورت عملی شدن تهدیدهای آمریکا، همه زیرساخت های منطقه مورد هدف قرار خواهند گرفت