عصر ایران؛ مجله تصویری سلاح - موشک مارتلت (Martlet)، نسل جدیدی از سلاح های هدایت شونده و دقیق است که توسط شرکت تالیس ایر دیفنس (Thales Air Defence) بریتانیا توسعه یافته است. این موشک که با نام رسمی «موشک چندمنظوره سبک» یا به اختصار ال ام ام (LMM - Lightweight Multirole Missile) نیز شناخته می شود، اخیرا پس از امضای قرارداد دفاعی 468 میلیون دلاری میان هند و بریتانیا، توجه رسانه های نظامی جهان را به خود جلب کرده است.
مارتلت با وزن کم، انعطاف پذیری عملیاتی بالا و دقت بی نظیر، گزینه ای ایده آل برای نیروهای زمینی، هوایی و دریایی در نبردهای مدرن - به ویژه برای مقابله با پهپادها و تهدیدات سریع خطوط ساحلی - محسوب می شود.
نام این موشک از یک پرنده افسانه ای در فرهنگ انگلیسی گرفته شده که گفته می شود هرگز استراحت نمی کند و روی زمین نمی نشیند؛ استعاره ای از پرواز مداوم، سریع و کاربرد انعطاف پذیر این سلاح.
هدف اصلی از طراحی مارتلت، انهدام سریع و دقیق طیف گسترده ای از تهدیدات در هوا، زمین و دریاست. به دلیل ابعاد کوچک و وزن کم، این موشک قابلیت شلیک از پلتفرم های متنوعی را دارد:
خودروهای زرهی و تاکتیکی
بالگردها و پهپادها
شناورهای دریایی و ناوچه ها
پرتابگرهای دوش پرتاب و قابل حمل توسط نفر یا منپدز (MANPADS)

پروژه ساخت مارتلت زمانی کلید خورد که نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا به یک موشک سبک و بسیار دقیق برای حفاظت از ناوهای خود در برابر قایق های تندرو تهاجمی و پهپادهای انتحاری نیاز پیدا کرد. این نیاز منجر به تعریف پروژه FASGW(L) یا «سلاح هدایت شونده هوا به سطح آینده (سبک)» شد.
شرکت تالیس با استفاده از فناوری های اثبات شده موشک پدافندی و فوق سریع استاراستریک (Starstreak)، شاسی مارتلت را طراحی و ابعاد آن را بهینه سازی کرد. این موشک پس از گذراندن آزمایش های موفقیت آمیز، در سال 2019 رسما وارد خدمت ارتش بریتانیا شد.
|
شاخص فنی |
توضیحات و جزئیات |
|
نام رسمی |
موشک چندمنظوره سبک (ال ام ام) |
|
شرکت سازنده |
تالیس ایر دیفنس (بریتانیا) |
|
وزن کل |
حدود 13 کیلوگرم |
|
طول/قطر موشک |
حدود 1.3 متر/ 76 میلیمتر |
|
برد عملیاتی |
تا 8 کیلومتر |
|
حداکثر سرعت |
بیش از 1.5 ماخ (1.5 برابر سرعت صوت) |
|
وزن سر جنگی |
3 کیلوگرم |
|
نوع کلاهک |
دو منظوره (ترکیبی از خرج شکل دار برای نفوذ در زره + ترکش زا علیه نفرات) |
|
پیشرانه |
موتور راکتی سوخت جامد دو مرحله ای |

مارتلت برخلاف بسیاری از موشک ها محدود به یک سناریو نیست و در 4 حوزه عملیاتی کاربرد دارد:
سطح به هوا: انهدام بالگردها، هواپیماهای کم سرعت و انواع پهپاد.
هوا به سطح: شلیک از بالگرد (مانند بالگرد آگوستاوستلند وایلدکت) علیه اهداف زمینی و خودروها.
سطح به سطح: شلیک از خودروهای زرهی یا شناورها علیه قایق های تندرو و زره پوش های سبک.
هوا به هوا: پتانسیل شلیک از سکوهای پروازی علیه دیگر اهداف پرنده.
مارتلت از سیستم هدایت پرتو سوار لیزری (LBR) استفاده می کند. در این روش، پرتابگر یک پرتو لیزر را روی هدف قفل می کند و موشک در مرکز این پرتو پرواز می کند تا به هدف اصابت کند. مزیت بزرگ این روش، مقاومت بسیار بالا در برابر جنگ الکترونیک و جمرها (اخلال گرها) است. همچنین دقت بالای آن باعث کاهش چشمگیر آسیب های جانبی می شود.
در جنگ های اخیر (مانند اوکراین)، مارتلت کارایی فوق العاده ای در سرنگونی پهپادهای انتحاری کم سرعت و پهپادهای شناسایی تاکتیکی نشان داده است. سرعت 1.5 ماخ و فیوز مجاورتی کلاهک آن، فرار را برای پهپادها غیرممکن می سازد.

ساختار مارتلت کاملا ماژولار است؛ یعنی بدنه اصلی ثابت می ماند اما سیستم جستجوگر آن بسته به نوع ماموریت قابل تعویض است:
مدل استاندارد (LBR): هدایت پرتو سوار لیزری (نسخه فعلی در خدمت بریتانیا).
نسخه نیمه فعال لیزری (SAL): قفل روی بازتاب لیزری که توسط یک پهپاد یا نیروی زمینی دیگر روی هدف تابیده شده است.
نسخه تصویرساز فروسرخ (IR): جستجوگر حرارتی برای تعقیب گرمای خروجی موتور هواگردها در فاز نهایی.
ترکیب جی پی اس و سامانه اینرسیایی (INS): برای مسیریابی و هدایت موشک به سمت اهداف ثابت زمینی در فواصل دور.

محدودیت برد: مارتلت با برد 8 کیلومتری در دسته سامانه های پدافند هوایی کوتاه برد (SHORAD) قرار می گیرد. این سلاح هرگز نمی تواند جایگزین سامانه های میان برد و دوربرد برای حفاظت از حریم های هوایی وسیع شود.
چالش اقتصادی در برابر اهداف ارزان قیمت: قیمت هر تیر موشک مارتلت قابل توجه است. شلیک یک موشک گران قیمت برای سرنگونی یک پهپاد تجاری یا انتحاری ارزان قیمت، از نظر اقتصادی در جنگ های فرسایشی یک چالش بزرگ است.
وابستگی به زنجیره تامین خارجی: برای کشورهایی مثل هند، تکیه بر زنجیره تامین بریتانیا برای قطعات یدکی و موشک های جدید در شرایط بحرانی و تحریم احتمالی، یک نقطه ضعف راهبردی محسوب می شود (مگر اینکه تولید بومی آن کاملا محقق شود).

تنظیم و ترجمه: محمدمهدی حیدرپور