تاریخ:
عزاداری در بازار اردبیل به مناسبت سالروز شهادت حضرت مسلم بن عقیل 
درس چهل و چهارم
کاخ آقا محمدخان؛ نخستین کاخ دوره قاجار (+عکس)
کاخ آقا محمدخان قاجار، بنایی دو طبقه است که توسط حکمران مازندران ساخته شده و منسوب به آقا محمدخان قاجار است. گروهی معتقدند، این بنا که فرم دارالحکومههای استرآباد را دارد، بهدستور شخص آقا محمدخان ساخته نشده؛ ولی گروهی دیگر باور دارند که این سازه متعلق به او بوده است.
کاخ آقا محمدخان قاجار یکی از آثار تاریخی بازمانده از قاجاریه و از جاهای دیدنی گرگان است. گرگان یا استرآباد قدیم خاستگاه اصلی قاجاریه بود و از اینرو آثار تاریخی بسیاری از آن دوره را در خود جای داده است. این اثر تاریخی باارزش در تاریخ ۱۰ بهمن ۱۳۸۳ هجری شمسی با شماره ۱۱۲۸۸ در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفت.
کاخ آقا محمدخان قاجار کجاست؟
کاخ آقا محمدخان در خیابان کاخ، روبهروی دبیرستان ایرانشهر قرار دارد و بهعبارتی در نزدیکی دروازه بسطام سابق، حدود فلکه کاخ و پارک شهر فعلی واقع شده است.
آدرس: گرگان، خیابان کاخ، روبهروی دبیرستان ایرانشهر
درباره کاخ آقا محمدخان قاجار
کاخ آقا محمدخان قاجار، بنایی دو طبقه است که توسط حکمران مازندران ساخته شده و منسوب به آقا محمدخان قاجار است. گروهی معتقدند، این بنا که فرم دارالحکومههای استرآباد را دارد، بهدستور شخص آقا محمدخان ساخته نشده؛ ولی گروهی دیگر باور دارند که این سازه متعلق به او بوده است.
جیمز موریه در سفر خود به گرگان از معماری و زیباییها و تزیینات طلاکاری کاخ گفته بود؛ موضوعی که امروزه از آنها خبری نیست و بهجای محوطه پر از درخت در روبهروی کاخ، هماکنون سیلوی بزرگ آجرنمایی در حریم بنا و در فاصله چهار متری آن ساخته شده است.
نمای کاخ آقا محمدخان قاجار با آجر و گچ تزیین شده بود که در دوره پهلوی روی آن سیمان کشیده شد و ظاهر بنا بهطور کامل تغییر کرد. تصاویر کاخ آقا محمدخان قاجار پیش از دوره پهلوی دارای تزییناتی شبیه به نمای کاخ گلستان بود. علاوه بر این، در دوره پهلوی بخشهایی به بنا الحاق شد که معماری اصلی آن را دستخوش تغییرات زیادی کرد.
کاخ مذکور در دورههای بعد بهعنوان یک اثر تاریخی و نمادی از حاکمیت دوره قاجار چندان مورد توجه قرار نگرفت و اکثر زیباییهای معماری کاخ در اثر بیتوجهی آسیب دید. این آسیب بهحدی بود که کاخ شکل اصلی خود را از دست داد و سرستونهای زیبا و منقوش بنا تخریب شدند. کفپوشهای داخلی آن آسیب فراوانی دید و پنجرههای چوبی منقوش نیز از بین رفتند و تبدیل به پنجرههای عادی فلزی شدند.
تزیینات داخلی کاخ در سالهای گذشته مخدوش شد و بدنه بیرونی آن رو به فرسایش رفت. در سالهای اخیر نیز برای ساخت یک بیمارستان در نزدیکی کاخ آقا محمدخان عملیات خاکبرداری شروع شد که میراث فرهنگی گرگان آن را متوقف کرد.
کاخ آقا محمدخان بعد از دوره قاجاریه بیشتر در اختیار نهادهای نظامی بود. این بنا پس از انقلاب اسلامی ترمیم شد و قرار بود که به موزه زنان و دفاع مقدس تبدیل شود؛ هرچند در حال حاضر به حال خود رها شده است. این اثر تاریخی که در میان جاهای دیدنی استان گلستان به چشم میخورد، در تاریخ ۱۰ بهمن ۱۳۸۳ هجری شمسی با شماره ۱۱۲۸۸ در فهرست آثار ملی ایران قرار گرفت.
تاریخچه کاخ آقا محمدخان قاجار
اگرچه گرگان دارای آثار تاریخی بسیاری از دوره قاجاریه است؛ کاخ آقا محمدخان را میتوان تنها اثر تاریخی باقیمانده از معماری حکومتی و دارالحکومه آقا محمدخان در شهر دانست. این کاخ به دستور شخص شاه در سال ۱۱۵۶ هجری شمسی در باغ عباسخانی شهر گرگان ساخته شد.
زمینهایی که کاخ آقا محمدخان قاجار در آن بنا شده بود، در دوره صفویه توسط حکومت برای احداث دولتخانه خریداری و بناهایی در آن ساخته شده بود. بنابراین میتوان گفت که این محدوده شامل زمینهای دولتی حکومتهای پیش از قاجاریه به حساب میآمد که به دست آقا محمدخان قاجار رسیده بود.
با آغاز حکومت آقا محمدخان این مکان برای جمعآوری نیروهای نظامی قاجاریه مورد استفاده قرار گرفت و بعدها کاخ آقا محمدخان در آن ساخته شد. پس از سقوط حاکمیت قاجار و روی کار آمدن پهلوی، پهلوی اول کاخ خود را در چند صدمتری کاخ آقا محمدخان بنا کرد.
معماری کاخ آقا محمدخان قاجار
کاخ آقا محمدخان گرگان یک مجموعه ساختمانی است و بخشهای مختلفی دارد. این کاخ شامل عمارت کلاهفرنگی عباسخانی، ساختمان دارالعماره و دارالحکومه است. عمارت کلاه فرنگی در غرب مجموعه قرار داشت و سرای پذیرایی حاکم استرآباد به حساب میآمد.
عمارت دارالاماره و دارالحکومه نیز ساختمانهایی زیبا و معروف از سنگ بودند. ظاهر این کاخ ویژگیهای دیگر کاخهای قجری را در خود داشت و شباهت زیاد آن به دیوانخانه ساری و تخت مرمر تهران کاملا مشخص بود.
کاخ آقا محمدخان قاجار دارای ویژگیهای خاص معماری از جمله پلان مستطیل شکل، دو ستون چوبی با سرستونهای مقرنسکاری در ضلع شمالی، جرزهای ضخیم و اندود خارجی سیمانی و اندود داخلی گچی در بنا است. امروزه ظاهر بنا با اصل آن تفاوت بسیاری دارد.
جیمز موریه در حدود ۲۰۰ سال قبل، از این کاخ بزرگ دیدن کرد و در یادداشتهای خود آن را به تصویر کشید. وی در اثر خود توضیحی از در ورودی باغ مزین به طلاکاری و نقاشی ارائه کرده است و از میدانی یاد میکند که به در اصلی کاخ منتهی میشود. موریه راهی را توصیف میکند که دو طرف آن درختان مرکبات قرار داشتند و این راه از در ورودی بنا شروع میشد و به درون محوطه میرسید
. آخرین قسمت راه مذکور به دیوانخانه عالی منتهی میشد که دو ستون چوبی داشت. روی ستونها نقوشی از قهرمانان قدیم ایران طراحی شده بود. دیوانخانه اصلیترین بخش اداری کاخ آقا محمدخان قاجار محسوب میشد. در دو طرف دیوانخانه، اتاقهای وسیعی با نقاشیهای زیبا به چشم میخورد.
منبع: کجارو
لینک کوتاه: کپی لینک
چند تنظیم ساده که گوشی شما را در برابر حملات هکرها مقاوم میکند کشف گورستان عصر آهن و اشکانی در چاسر الیت چالوس در ایران چند مار سمی و غیرسمی وجود دارد؟ میوههایی که قند پنهان بالایی دارند ترامپ: اورانیوم می تواند با همکاری ایران در همان مکان نابود شود! حال و هوای نوروزی میدان ارگ تهران در دوران ناصرالدین شاه (عکس) کاخ آقا محمدخان؛ نخستین کاخ دوره قاجار (+عکس) ۱۴ فایده چای دارچین؛ روش تهیه و نکات مهم و احتیاطها / آیا دارچین به کنترل قند خون کمک میکند ؟ چرا متوجه حرکت زمین نمیشویم؟ حملات آمریکا به جنوب ایران / سنتکام: بندر عباس را بمباران کردیم ولی آتش بس نقض نشده! فرق دوغ و کِفیر چیست؟ میانجیگری قطر، گره داراییهای بلوکهشده ایران را باز کرد؛ احتمال اعلام توافق تهران و واشنگتن در روز آینده شنیده شدن صدای انفجار در بندرعباس؛ ماجرا چیست؟ فروش ۷۰۰ هزار نسخه کتاب در هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران بازگشت اینترنت/ یک مملکت، یک دولت با وزارتخانههای مسؤول