فیلم بیشتر »»
کد خبر ۱۰۹۱۱۶۳
تاریخ انتشار: ۰۵:۳۰ - ۱۳-۰۶-۱۴۰۴
کد ۱۰۹۱۱۶۳
انتشار: ۰۵:۳۰ - ۱۳-۰۶-۱۴۰۴

خط آهن‌های گمشده در تاریخ ایران پیش از رضاشاه

خط آهن‌های گمشده در تاریخ ایران پیش از رضاشاه
بررسی دقیق اسناد و مدارک تاریخی، نشان می‌دهد که ایران حدود یک قرن پیش از ظهور رضاشاه در عرصه قدرت، صاحب خطوط راه‌آهن بوده است...

یکی از گزاره‌های رایج و غالبا پذیرفته‌شده در فضای رسانه‌ای و حتی برخی تاریخ‌نگاری‌های معاصر ایران، نسبت دادن احداث نخستین راه‌آهن کشور به دوره سلطنت رضاشاه پهلوی است. این ادعا، به دلیل تکرار فراوان و عدم نقد کافی، به صورت یک حقیقت تاریخی تثبیت شده است. در این میان، بحث‌های موجود اغلب به چالش‌های فنی و مکان‌یابی راه‌آهن سراسری دوره پهلوی اول، مانند اتصال شمال و جنوب بدون در نظر گرفتن مراکز مهم اقتصادی و اجتماعی همچون شیراز و اصفهان، محدود می‌شود و ریشه تاریخی این روایت اصلی نادیده گرفته می‌شود.

به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، بررسی دقیق اسناد و مدارک تاریخی، نشان می‌دهد که ایران حدود یک قرن پیش از ظهور رضاشاه در عرصه قدرت، صاحب خطوط راه‌آهن بوده است...

مروری بر خطوط راه‌آهن پیش از دوره پهلوی

خط راه‌آهن بندر انزلی - پیربازار: در سال ۱۲۲۷ هجری شمسی (۱۸۴۸ میلادی)، نخستین خط راه‌آهن در ایران میان بندر انزلی و پیربازار احداث شد. این خط به طول تقریبی ۱۲ کیلومتر، تا اواسط دوره پهلوی فعال بود و لوکوموتیو آن که امروزه در محوطه سازمان بنادر و دریانوردی انزلی نگهداری می‌شود، گواه تاریخ ساخت ۱۸۴۸ میلادی است. این خط در نهایت توسط حکومت پهلوی جمع‌آوری شد.

خط راه‌آهن محمودآباد - آمل: در سال ۱۲۶۵ هجری شمسی (۱۸۸۶ میلادی)، یک شرکت بلژیکی اقدام به احداث خطی ریلی بین محمودآباد و آمل نمود. قرار بود این خط تا تهران امتداد یابد، اما اختلافات میان دولت ایران و پیمانکار، اجرای ادامه پروژه را متوقف کرد.

خط راه‌آهن تهران - ری: در سال ۱۲۶۷ هجری شمسی (۱۸۸۸ میلادی)، خط آهن دیگری به طول تقریبی ۹ کیلومتر بین تهران و شهر ری احداث شد که بقایای آن تا به امروز نیز مشاهده می‌شود. امتیاز این پروژه توسط موسیو بوانال، یک فرانسوی، از دولت ایران دریافت شد و هزینه ساخت آن بالغ بر ۲ میلیون فرانک فرانسه بود.

خط راه‌آهن جلفا - تبریز و شعبات آن: در سال ۱۲۹۱ هجری شمسی (۱۹۱۲ میلادی)، قراردادی با روسیه برای احداث راه‌آهن جلفا - تبریز - صوفیان - شرفخانه امضا شد. این قرارداد که دوره‌ای ۷۵ ساله داشت، ساخت کل خط به طول ۱۴۶ کیلومتر را به هزینه روسیه تعیین می‌کرد و ساخت آن در سال ۱۲۹۵ هجری شمسی (۱۹۱۶ میلادی) به پایان رسید. خط آهن صوفیان - شرفخانه نیز به طول ۵۳ کیلومتر در همان سال افتتاح گردید.

خطوط ریلی در جنوب ایران: فعالیت‌های احداث راه‌آهن در جنوب کشور نیز پیش از ظهور رضاشاه آغاز شده بود. خط آهن بوشهر به برازجان به طول ۶۰ کیلومتر توسط انگلیسی‌ها احداث شد که در راستای حفاظت از حوزه نفوذ آن‌ها در منطقه صورت گرفت. همچنین، خط آهن میرجاوه به زاهدان به طول ۹۲ کیلومتر، با هدف اتصال ایران به مستعمرات انگلستان، در سال ۱۲۹۹ هجری شمسی (۱۹۲۰ میلادی) افتتاح شد.

نتیجه‌گیری
شواهد تاریخی روشن و متعدد، نشان‌دهنده وجود شبکه‌های ریلی در ایران از حدود یک قرن پیش از روی کار آمدن رضاشاه پهلوی است. با این وجود، تاریخ‌نگاری سطحی و مبتنی بر هیاهو، این تصور را القا کرده که وی بنیان‌گذار اولین راه‌آهن در ایران بوده است. در واقع، راه‌آهن سراسری که در دوره رضاخان احداث شد، اگرچه از نظر مقیاس و اهمیت استراتژیک قابل توجه بود، اما نخستین خط ریلی در کشور محسوب نمی‌شود...

پربیننده ترین پست همین یک ساعت اخیر
برچسب ها: خط آهن‌ ، خط ریلی ، رضاشاه
ارسال به دوستان
captcha
وقتی هیچ‌چیز عادلانه نیست؛ سختی‌های زندگی چگونه جهان‌بینی ما را بازسازی می‌کنند؟ سقوطِ معمارِ ساواک؛ چرا تیمور بختیار از نمادِ قدرت به مخالفِ دربار تبدیل شد؟ ۵ باور اشتباه درباره موفقیت که آرامش را از شما می‌دزدند نخستین چراغ راهنمایی جهان چگونه متولد شد؟ چه عینک آفتابی به فرم صورت شما می‌آید؟ ترفند ۵ ثانیه‌ای برای انتخاب مدل مناسب می‌خواهید در تصمیم‌گیری بهتر شوید؟ از مورچه بپرسید!/ پنج نکته آموزشی از دنیای حشره‌ها هفت اثرِ (به‌اصطلاح) نفرین‌شده در موزه‌های سراسر جهان (+عکس) راز سانسور سه‌هزار ساله؛ باستان‌شناسان نام سه پادشاه حذف‌شده آشور را پیدا کردند راز سرمایه‌گذاری هنگفت ایرلاین‌ها روی کابین هواپیما چیست؟ خورورات یا کباب ارمنی؛ ترکیبی هنرمندانه از گوشت ترد و آبدار، سبزیجات کاراملی و ادویه‌های معطر هیولای کوچکی که فرش و لباس می‌خورد! حداکثر قد مجاز برای نشستن پشت فرمان تانک آمریکایی M1 Abrams چقدر است؟ نادیده گرفتن نیازهای شخصی؛ این ۲ زنگ خطر را جدی بگیرید هفت عبارتی که افراد کنجکاو و متفکر در گفتگوهای غیررسمی به زبان می‌آورند چرا خوشحال نیستیم؟ ۲ چیز را از ذهنتان حذف کنید