تاریخ:
ثبت جلوهای ارزشمند از حیاتوحش در منطقه حفاظت شده اشترانکوه 
درس هفتاد و شش
قربانیان خاموش جنگ ها/ لزوم حفاظت از میراث فرهنگی
کارشناسان این حوزه معتقدند، حفاظت از میراث فرهنگی، تنها وظیفه دولتها و نهادهای بینالمللی نیست، بلکه همکاری جوامع محلی، باستانشناسان، رسانهها و نهادهای مدنی نیز در این زمینه حیاتی است.
در طول تاریخ، جنگها نه تنها باعث نابودی بناهای باستانی و اشیای ارزشمند شدهاند، بلکه گاه به غارت و قاچاق آثار فرهنگی نیز انجامیدهاند. از تخریب معابد باستانی در سوریه و عراق گرفته تا آسیب دیدن موزهها و اماکن تاریخی در افغانستان و اوکراین، همگی نمونههایی تلخ از صدماتی هستند که جنگ بر فرهنگ و تاریخ یک ملت وارد میکند.
به گزارش ایلنا، قوانین جهانی حفاظت از میراث فرهنگی در زمان جنگها و منازعات مسلحانه چگونه است؟ آیا طرفهای درگیر اجازه تخریب نشانههای هویتی یکدیگر را دارند؟ هدف قراردادن موزه ها و محوطههای باستانی شبیه به آنچه که در انهدام عامدانه بوداهای بامیان توسط طالبان یا غارت موزههای عراق در دوره سقوط صدام یا تخریب آثار و محوطههای سوریه و عراق توسط داعش مشاهده شد در ردیف جنایت جنگی یا جنایت علیه بشریت قرار میگیرد؟
یونسکو، سازمان جهانی آموزش، علم و فرهنگ، بارها بر لزوم احترام به میراث فرهنگی در دوران درگیریهای نظامی تأکید کرده و کنوانسیونهایی چون «کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه» را برای حفاظت از آثار فرهنگی در زمان جنگ تدوین کرده است. با این حال، اجرای این قوانین اغلب با چالشهایی مواجه است؛ بهویژه زمانی که مناطق درگیر در کنترل گروههای غیردولتی یا شبهنظامیان قرار دارند.
کارشناسان این حوزه معتقدند، حفاظت از میراث فرهنگی، تنها وظیفه دولتها و نهادهای بینالمللی نیست، بلکه همکاری جوامع محلی، باستانشناسان، رسانهها و نهادهای مدنی نیز در این زمینه حیاتی است. ایجاد نسخههای دیجیتال از آثار، انتقال اضطراری اشیای ارزشمند به مناطق امن، و آموزش نیروهای محلی برای نگهداری از بناهای تاریخی، از جمله اقداماتی هستند که در شرایط بحرانی میتوانند تا حدی از نابودی این میراث جلوگیری کنند.
قوانین بینالمللی متعددی برای حفاظت از آثار تاریخی و میراث فرهنگی در زمان جنگ وجود دارد که بهویژه پس از جنگ جهانی دوم با هدف جلوگیری از تکرار فجایع گذشته تدوین شدهاند.
نخستین قانون مربوط به کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه درباره حفاظت از اموال فرهنگی در زمان مخاصمات مسلحانه میشود که مهمترین و جامعترین سند بینالمللی در این زمینه است.
هدف از نوشتن این قانون خفاظت از اموال فرهنگی (از جمله بناهای تاریخی، آثار هنری، موزهها، کتابخانهها، آرشیوها) در زمان جنگ و درگیری مسلحانه است.
اصل بنیادین: طرفهای درگیر باید از آسیب رساندن به اموال فرهنگی خود و طرف مقابل خودداری کنند
استفاده از نماد ویژه (سپر آبی و سفید) برای نشانهگذاری اموال فرهنگی حفاظتشده یکی از علایم مشخص است که دولتها ملزم به استفاده از آن هستند.
پروتکلهای الحاقی:
پروتکل اول (۱۹۵۴): جلوگیری از انتقال غیرقانونی آثار از مناطق اشغالی.
پروتکل دوم (۱۹۹۹): گسترش و تقویت تدابیر حفاظتی، از جمله ایجاد «حفاظت ویژه پیشرفته» برای برخی اماکن فرهنگی برجسته.
معاهدات ژنو (۱۹۴۹) و پروتکلهای الحاقی (۱۹۷۷)
این معاهدات اصول کلی حفاظت از غیرنظامیان و اموال آنها در زمان جنگ را تعیین میکنند.
در پروتکل اول الحاقی (ماده ۵۳) بهطور خاص تأکید شده است که: «ارتکاب هرگونه اقدام خصمانه علیه اموال فرهنگی، بناهای مذهبی و هنری که میراث فرهنگی مردم هستند، ممنوع است.»
طبق ماده ۸ اساسنامه، تخریب عمدی و بدون توجیه نظامیِ اموال فرهنگی، جنایت جنگی محسوب میشود.
به عنوان مثال در سال ۲۰۱۶، دیوان کیفری بینالمللی یک شبهنظامی مالیایی را به جرم تخریب مقبرههای تاریخی در تیمبوکتو (مالی) محاکمه و محکوم کرد. این اولین پرونده مربوط به جنایت فرهنگی در تاریخ ICC بود.
کنوانسیون یونسکو درباره اقدامات برای ممنوعیت واردات، صادرات و انتقال غیرقانونی مالکیت اموال فرهنگی (۱۹۷۰) یکی دیگر از مواردی است که یونسکو بر آن تاکید کرده است.
گرچه بهطور خاص درباره جنگ نیست، اما نقش مهمی در جلوگیری از قاچاق آثار فرهنگی در دوران بحران و جنگ دارد.
در نهایت، جنگها میآیند و میروند، اما آنچه باقی میماند، حافظه تاریخی ملتهاست. صیانت از میراث فرهنگی، نه فقط پاسداری از گذشته، بلکه سرمایهگذاری برای آیندهای آگاهتر و متحدتر است.
از همین رو، صیانت و حفاظت از میراث فرهنگی یکی از موضوعات مهمی است که کارشناسان و باستانشناس در زمان جنگ و بحران بر آن تاکید دارند.
لینک کوتاه: کپی لینک
آفتکشی که برای نابودی پشهها ساخته شد، اکنون جفتیابی را برایشان راحتتر کرده است ۷ فروند از سریعترین زیردریاییهای تاریخ؛ از شاهکارهای شوروی تا غولهای هستهای آمریکا(+عکس) یورش گسترده پلیس مهاجرت آمریکا در جورجیا؛ بازداشت بیش از ۱۲۰۰ مهاجر معاون امنیتی وزیر کشور از بررسی ابعاد مختلف قتل حمیدرضا رجبزاده خبر داد صربستان و اسرائیل کارخانه تولید پهپاد افتتاح میکنند جذب مدافع جوان نیروی زمینی توسط پرسپولیس با قراردادی پنجساله ضربالاجل سازمان بورس به مالک باشگاه استقلال برای تعیین تکلیف هیئتمدیره ادعای سنتکام: ارتش آمریکا به بیش از ۳۰ کشتی اجازه داده تا برای انتقال کمکهای بشردوستانه از محاصره ایران عبور کنند شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی: اجتماعات در میادین با قوت ادامه خواهد داشت/ تا زمانی که رهبر معظم انقلاب اعلام نکنند، مردم میادین را ترک نمیکنند واژگونی مرگبار دو خودرو در محورهای سمنان با ۲ کشته و ۵ مصدوم صدور هشدار نارنجی هواشناسی برای رگبار و وزش باد در ارتفاعات چهار استان نیویورکتایمز: کاهش تسلیحات آمریکا در جنگ علیه ایران و تاثیر آن بر چین و روسیه اسپانیا برای مسافران ایتالیایی بازرسی مرزی وضع کرد واژگونی مرگبار خودروی سمند در محور جاسک به چابهار یک فوتی برجا گذاشت بسته اینترنت خبرنگاران فعال شد