تاریخ:
نجات معجزه آسای یک زن آلمانی از آتش سوزی 
درس هفتاد و نه
بودجه برجامی/ عباس عبدی
نکته دوم پیشبینی رشد اقتصادی ۸ درصد است. این رقم هشت درصد هم گویی مقدس شده است، و از سال ۱۳۶۸ تا کنون در همه برنامههای توسعه رقم ۸ درصد را به عنوان رشد سالانه در نظر گرفتهاند.
عباس عبدی در روزنامه اعتماد نوشت: ظاهراً آن قدر مسایل در کشور هست که کمتر کسی به موضوع بودجه میپردازد. انصاف این است که بودجه هر کشور را از حیث دقت، شفافیت و اعتبار، میتوان آیینه تمامنمای کشورداری دانست. جزییات فنی بودجه پیچیده است و کارشناسان امر بودجه باید نظر دهند، ولی تا آنجا که با برخی از کارشناسان خبره بودجه صحبت کردهام برخی از نکات مهم و نسبتاً روشن آن را تقدیم میکنم.
۱ـ مهمترین مسأله این بودجه خلاف آن چیزی است که مسئولین مربوط میگویند. یعنی مدعی هستند که آینده کشور را مستقل از برجام ترسیم کردهاند. این حرف اگر پذیرفته شود، باید توضیح دهند که مستقل از برجام با چه وضعی مواجه میشویم و اگر حل شود چه خواهد شد؟ واقعیت این است که عملکرد و نتایج بودجه، در حدی که در لایحه آمده است، بدون برجام و یا با برجام به کلی متفاوت خواهد بود. مهمترین اثر آن در وضعیت کسر بودجه و تأثیر مستقیم آن بر تورم است.
تورمی که ممکن است به بالای ۴۵ درصد هم برسد. ارقام بودجه با بود یا نبود برجام معنای متفاوتی پیدا خواهند کرد. اگر برجام به نتیجه نرسد به احتمال قوی نسبت رقم کسری بودجه از سال ۱۳۶۷ نیز که حدود نیمی از کل بودجه بود بیشتر خواهد شد، و چه بسا وارد جریان رشد فزاینده و غیر قابل کنترل تورمی شویم.
البته این رقم تورمی بر اساس ارقام لایحه بودجه پیشنهادی دولت است، در حالی که به طور معمول مجلس این لایحه را چاق و چلهتر میکند، و البته با باد کردن آن؛ یعنی از طریق تخصیص درآمدهای موهوم و افزایش هزینههای واقعی.
۲ـ نکته دوم پیشبینی رشد اقتصادی ۸ درصد است. این رقم هشت درصد هم گویی مقدس شده است، و از سال ۱۳۶۸ تا کنون در همه برنامههای توسعه رقم ۸ درصد را به عنوان رشد سالانه در نظر گرفتهاند. اگر مینوشتند، ۷ یا ۹ درصد شاید بهتر بود! در هر حال مسأله مهم این است که ۳٫۵ درصد از این ۸ درصد را ناشی از افزایش بهرهوری دانستهاند!
اگر افزایش بهرهوری نیروی انسانی منظور باشد که بعید است محقق شود، حتی بعید است که افزایش پیدا کند، ولی اگر منظور استفاده بیشتر از ظرفیتهای خالی است، در این صورت تحقق آن مستلزم حل مشکل برجام است. ۴٫۵ درصد بقیه را ناشی از افزایش سرمایهگذاری دانستهاند، که هیچ چشمانداز مثبتی برای تأمین چنین سرمایهای دیده نمیشود، بدون برجام که قطعاً رخ نخواهد داد. پس این مهمترین ویژگی بودجه نیز به کلی وابسته به سرنوشت برجام است.
۳ـ تراز بودن بودجه یا صوری است یا واقعی. صوری به این معنا است که درآمدهای ذکر شده در بودجه عموماً خیالی است و فقط برای تراز شدن بودجه نوشته شده است. یک نمونه جالب آن از یک سو تخصیص فروش ۴٫۵ میلیارد دلار نفت برای بخش دفاعی است. از سوی دیگر فروش ۱٫۲ میلیون بشکه نفت نیز با قیمت ۶۰ دلار پیشبینی شده است.
خوب! آن ۴٫۵ میلیارد دلار که روزانه حدود ۲۰۰ هزار بشکه میشود در دل این ۱٫۲ میلیون است یا بیرون آن؟ اگر در دل آن است، که درآمدش دو بار در بودجه آمده است، و اگر بیرون آن است، به طور طبیعی بخش دفاعی ابتدا ظرفیت فروش خود را پر میکند و اجازه تحقق ۱٫۲ میلیون بشکه صادرات را نمیدهد، مگر اینکه ظرفیت فروش ایران بیشتر از این رقم باشد. به علاوه، سهم صندوق توسعه ملی از فروش ۴٫۵ میلیارد دلار کجاست؟ یکی دیگر از موارد صوری بودن درآمدها عدم تصویب ارز ترجیحی در مجلس است که به یک باره بخش مهمی از درآمدهای ریالی مورد انتظار دولت را کم میکند.
۴ـ مالیات و افزایش شدید سهم آن در بودجه گره کور دیگر این بودجه است. مهمترین مشکل مالیاتها این است که طی یک دهه رشد اقتصادی در مجموع در جهت منفی است ولی سهم مالیات در بودجه در حال افزایش است و این یعنی افزایش فشار به مردم، و چون زیرساختهای اجرایی و فرهنگی و اعتمادی میان مردم و حکومت وجود ندارد، این ارقام مالیاتی یا محقق نمیشود، یا موجب تنش و بحران اجتماعی خواهد شد و حتی ممکن است به تولید نیز ضربه جدی بزند و برخی بنگاهها تعطیلی خود را ترجیح دهند.
۵ـ شیوههای تامین کسری بودجه نیز در فهم آثار بودجه بسیار مهم است. فروش داراییهای دولت، فروش اوراق مشارکت و چشم دوختن به صندوق ذخیره ارزی و بالاخره استقراض از بانک مرکزی از طریق پیشفروش نفتهای نفروخته شده یا فروخته شده ولی پول آنها وصول نشده، شیوههای تأمین کسری بودجه است.
کفگیر همه این شیوهها تا حدی به ته دیگ خورده است. ولی دولت در حال فشار آوردن به بانکها برای خرید اوراق مشارکت است، در حالی که بانکها همزمان تحت فشار برای پرداخت وام ازدواج، مسکن و وامهای بدون وثیقه نیز هستند و طبعاً برای تأمین این تعهدات خود به بانک مرکزی مراجعه خواهند کرد و این خلاف همان چیزی است که دولت مدعی است کسری بودجه را از طریق استقراض از بانک مرکزی انجام نمیدهد.
این کار یعنی دور زدن یک واقعیت ساده. کافی است که بانکها وامهای تکلیفی را بپردازند و اوراق قرضه را نیز بخرند، در این صورت پولی برای پرداخت تسهیلات جهت سرمایهگذاری باقی نخواهد ماند، به علاوه تورم شدیدی نتیجه این نوع استقراض از بانکها خواهد بود که کل فرآیند برنامه ریزی را مختل میکند.
۶ـ افزایش حقوق کارکنان مطلقاً متناسب با تورم نیست. بویژه تورم در مواد غذایی بسیار بالاتر است. این امر موجب افزایش بیشتر فقر عمومی و نیز تشدید نابرابریها خواهد شد. اگر میزان افزایش حقوق کارگران نیز همین مقدار اندک باشد عوارض آن غیر قابل پیشبینی است. گرفتن مالیات بیشتر و پرداخت کمتر دستمزد و حقوق نسبت به تورم، فشار مضاعفی را تحمیل خواهد کرد که به مراتب از مشکلات قبلی چالشبرانگیزتر است.
۷ـ در یک کلام پیام بودجه، کسری شدید بودجه، فشار مضاعف تورمی، افزایش شکاف درآمدی، و فشار بیشتر به مردم است، تنها راه تعدیل این تبعات آن هم تا حدودی، به سرانجام رسیدن برجام است. ولی حتی اگر برجام هم نهایی شود، مشکلات فوق باقی خواهند بود البته با قدری تعدیل و اگر برجام حل نشود در اوج ظاهر میشوند.
لینک کوتاه: کپی لینک
آقای احمد خاتمی! باشد صلح نه، اصلا همین «مهادنه» که شما میگویید به معنی آتشبس و مصالحه... یک سکه تا هک هواپیما؛ حفره امنیتی خطرناک در بوئینگ ۷۳۷ کشف شد عکس یادگاری ناصرالدین شاه با شمسالدوله و عالیه خانم در حرمسرا آیا استفاده از بنزین با اکتان بالاتر در هر شرایطی انتخاب درستی است؟ ۱۰ نشانه که ممکن است سیستم ایمنی بدن به خودِ بدن حمله کند کشورهایی که بیشترین سرانه ذخایر آب شیرین در دسترس را در سال ۲۰۲۶ دارند (+ اینفوگرافیک) مریم معصومی : سوال خصوصی مهران مدیری ۳۰ روز به گریه ام انداخت ادامه تظاهرات اسرائیلی ها علیه نتانیاهو سقاب اصفهانی: بنزین در ایران به نوعی لنگر اسمی تورم تبدیل شده محسن امیریوسفی: فیلمهای زیرزمینی قسمتی مهم از سینمای امروز ایران است [آیتالله دکتر سیدمصطفی محقق داماد] بازاندیشی در یک سخن رکورد تاریخی طلا تکرار میشود؟ نشانههای تازه از ادامه رشد قیمت رامین رضاییان تا پرسپولیس فقط یک قدم فاصله داشت؛ چرا توافق نشد؟ ادارات خوزستان دوشنبه دورکار شدند؛ گرمای هوا دلیل تغییر فعالیتها سهمیه بنزین به خانوار میرسد؛ حتی بدون خودرو ماهانه ۳۰ لیتر