کد خبر ۱۲۰۶۹۲۳
تاریخ انتشار: ۱۹:۳۹ - ۲۶-۰۸-۱۴۰۵
کد ۱۲۰۶۹۲۳
انتشار: ۱۹:۳۹ - ۲۶-۰۸-۱۴۰۵

از غرق کردن ناو مسکوا تا شکار جنگنده های روسی؛ تحول موشک نپتون اوکراین (+عکس)

موشک لانگ نپتون
موشک لانگ نپتون اوکراین با کلاهک 260 کیلوگرمی و برد 1000 کیلومتر، تهدیدی تازه برای پایگاه های هوایی و جنگنده های روسیه محسوب می شود.

عصر ایران؛ مجله تصویری سلاح - اوکراین موشک ضدکشتی بومی خود با نام «نپتون» (Neptune) را به یک سلاح تهاجمی دوربرد تبدیل کرده است که اکنون می تواند اهداف نظامی در عمق خاک روسیه، از جمله جنگنده های مستقر در پایگاه های هوایی را هدف قرار دهد. این تحول که با توسعه نسخه جدیدی به نام «لانگ نپتون» (Long Neptune) امکان پذیر شده، نشان دهنده تغییر کاربری یکی از موفق ترین تسلیحات ساخت اوکراین است؛ موشکی که پیش تر با غرق کردن ناو جنگی مسکوا شهرت جهانی پیدا کرده بود.

بر اساس اعلام مقام های نظامی اوکراین، موشک های لانگ نپتون در دو عملیات جداگانه در روزهای 15 و 29 اکتبر 2026 به پایگاه های هوایی روسیه حمله کردند. کی یف مدعی است این حملات در مجموع به انهدام شش فروند جنگنده بمب افکن سوخو-34 و آسیب دیدن دو فروند دیگر منجر شده اند. تصاویر ماهواره ای نیز شواهدی از خسارت در این پایگاه ها ارائه می کنند.

موشک نپتون (بالا) و موشک لانگ نپتون (پایین)

موشک نپتون (بالا) و موشک لانگ نپتون (پایین)

از غرق کردن ناو مسکوا تا حمله به اهداف زمینی

موشک نپتون توسط دفتر طراحی لوچ (Luch Design Bureau) اوکراین توسعه پیدا کرد و نخستین بار در آوریل 2022، زمانی که نیروهای اوکراینی ناو جنگی مسکوا، پرچمدار ناوگان دریای سیاه روسیه را هدف قرار دادند، به شهرت بین المللی رسید. وزارت دفاع آمریکا نیز بعدها تایید کرد که این ناو با اصابت دو موشک نپتون مورد حمله قرار گرفته است. مسکوا در نهایت غرق شد و این اتفاق به یکی از مهم ترین ضربات دریایی روسیه در جریان جنگ اوکراین تبدیل شد.

نسخه اولیه نپتون با شناسه R-360 برای مقابله با اهداف دریایی طراحی شده بود و برد اعلام شده آن حدود 280 کیلومتر بود. این موشک از یک سامانه هدایت راداری فعال برای شناسایی و درگیری با شناورهای دشمن استفاده می کرد و کلاهک جنگی آن حدود 150 کیلوگرم وزن داشت.

با گذشت زمان، اوکراین توسعه این خانواده موشکی را به سمت حمله به اهداف زمینی نیز گسترش داد. نتیجه این تلاش ها، توسعه نسخه دوربردی است که با نام لانگ نپتون شناخته می شود و قابلیت هدف قرار دادن زیرساخت های نظامی، تاسیسات صنعتی و پایگاه های هوایی در فاصله بسیار بیشتری از مرزهای اوکراین را فراهم می کند.

مشخصات موشک لانگ نپتون؛ برد 1000 کیلومتری و کلاهک 260 کیلوگرمی

یکی از مهم ترین تفاوت های نسخه جدید با موشک اولیه، افزایش چشمگیر برد عملیاتی و قدرت تخریب آن است. طبق مشخصاتی که صنایع دفاعی اوکراین منتشر کردند، موشک کروز RK-360L که برای سامانه دوربرد نپتون-دی (Neptune-D) توسعه یافته، برد اعلام شده ای تا حدود 1000 کیلومتر دارد و به کلاهک جنگی 260 کیلوگرمی مجهز است.

این ارقام در مقایسه با نسخه اولیه نپتون، پیشرفت قابل توجهی را نشان می دهند.

مقایسه مشخصات دو نسخه موشک نپتون:

ویژگی / مشخصات

نپتون اولیه

لانگ نپتون (نسخه دوربرد)

برد اعلام شده

حدود 280 کیلومتر

تا 1000 کیلومتر

وزن کلاهک جنگی

150 کیلوگرم

260 کیلوگرم

ماموریت اصلی

مقابله با شناورهای دریایی

حمله دوربرد به اهداف زمینی

نسخه جدید همچنین از بدنه بزرگ تر و تغییراتی در طراحی برخوردار است که آن را برای ماموریت های حمله به اهداف ثابت زمینی مناسب تر می کند. البته تمام جزئیات فنی، از جمله معماری دقیق سامانه هدایت و عملکرد آن در شرایط جنگ الکترونیک، هنوز به طور عمومی منتشر نشده است.

حمله به دو پایگاه هوایی روسیه و هدف قرار دادن سوخو-34ها

یکی از مهم ترین موارد استفاده از نسخه دوربرد نپتون در اکتبر 2026 گزارش شد. نخستین حمله در شب 14 به 15 اکتبر، پایگاه هوایی بوریسوگلبسک در منطقه ورونژ روسیه را هدف قرار داد.

ستاد کل نیروهای مسلح اوکراین اعلام کرد که در این عملیات شش فروند سوخو-34 آسیب دیده اند. ولودیمیر زلنسکی نیز بعدا اعلام کرد که چهار فروند از این جنگنده ها منهدم شده و دو فروند دیگر آسیب دیده اند. نیروی دریایی اوکراین استفاده از موشک های نپتون را در این حمله تایید کرد.

تصاویر ماهواره ای منتشر شده از این پایگاه نیز شواهدی از تخریب و خسارت را نشان می دادند و خبرگزاری رویترز بخشی از این خسارات را با بررسی تصاویر ماهواره ای تایید کرد. با این وجود، تعداد دقیق هواپیماهایی که به طور کامل از بین رفته اند، همچنان به تایید مستقل بیشتری نیاز دارد.

عملیات دوم در 29 اکتبر انجام شد و این بار پایگاه هوایی مارینووکا در منطقه ولگوگراد هدف قرار گرفت. نیروی دریایی اوکراین اعلام کرد که دو فروند جنگنده بمب افکن سوخو-34 متعلق به هنگ یازدهم هوانوردی ترکیبی روسیه در این حمله منهدم شده اند.

تصاویر ماهواره ای منتشرشده در روز 30 اکتبر نیز بقایای هواپیماها را در دو محل استقرار نشان می دادند؛ شواهدی که با ادعای اوکراین درباره انهدام دو جنگنده مطابقت داشتند.

مارینووکا پیش از این نیز چند بار هدف حملات اوکراین قرار گرفته بود. در آگوست 2024، حمله پهپادی به این پایگاه به تخریب چهار آشیانه هواپیما و آسیب دیدن سه آشیانه دیگر منجر شد. در ژوئن 2025 نیز یک عملیات پهپادی دیگر گزارش شد که در آن دو فروند سوخو-34 منهدم و دو فروند دیگر آسیب دیده بودند.

تکرار حملات به این پایگاه نشان می دهد که حفاظت از هواپیماهای مستقر در فرودگاه های نظامی به یکی از چالش های جدی روسیه تبدیل شده است.

تصویر ماهواره ای از هدف قرار گرفتن هواپیماهای سوخو-34 روسیه توسط موشک های لانگ نپتون

چرا سوخو-34 هدف مهمی برای اوکراین است؟

جنگنده بمب افکن سوخو-34 یکی از مهم ترین هواپیماهای رزمی روسیه در جنگ اوکراین محسوب می شود. این هواپیما نقش مهمی در اجرای حملات هوایی با استفاده از بمب های هدایت شونده سری FAB دارد؛ مهماتی که با نصب کیت های بال و سامانه هدایت UMPK به بمب های دورایستا تبدیل می شوند.

این تجهیزات به خلبانان روسی اجازه می دهند بمب ها را از فاصله نسبتا دور و بدون نزدیک شدن بیش از حد به مواضع پدافندی اوکراین رها کنند. در نتیجه، سوخو-34 به یکی از ابزارهای اصلی روسیه برای حمله به مواضع دفاعی، استحکامات و مناطق شهری اوکراین تبدیل شده است.

به همین دلیل، هدف قرار دادن این هواپیماها در پایگاه هایشان می تواند روشی موثر برای کاهش توان حملات هوایی روسیه باشد. در واقع، اوکراین با توسعه قابلیت های دوربرد نپتون تلاش می کند به جای مقابله صرف با جنگنده ها و بمب های آن ها در آسمان، هواپیماها را پیش از آغاز ماموریت و در محل استقرارشان هدف قرار دهد.

این رویکرد در ادبیات نظامی با مفهوم «عملیات ضد نیروی هوایی تهاجمی» شناخته می شود؛ راهبردی که هدف آن کاهش توان عملیاتی نیروی هوایی دشمن از طریق حمله به هواپیماها، پایگاه ها و زیرساخت های پشتیبانی آن است.

آیا روسیه مجبور به عقب نشینی پایگاه های هوایی خود خواهد شد؟

گسترش برد موشک های اوکراینی می تواند روسیه را با تصمیم دشواری درباره محل استقرار هواپیماهای نظامی خود رو به رو کند. هرچه پایگاه های هوایی به مرزهای اوکراین نزدیک تر باشند، زمان پرواز جنگنده ها برای رسیدن به مناطق عملیاتی کاهش پیدا می کند، اما در مقابل، در معرض تهدید بیشتری از سوی موشک ها و پهپادهای دوربرد قرار می گیرند.

پس از حمله به پایگاه بوریسوگلبسک، برخی تحلیلگران نظامی روسیه پیشنهاد کردند هواپیماهای خط مقدم در فاصله بیش از 400 کیلومتری از مرزهای شناخته شده اوکراین مستقر شوند تا احتمال هدف قرار گرفتن آن ها کاهش یابد.

چنین اقدامی البته هزینه های عملیاتی خاص خود را دارد. انتقال هواپیماها به پایگاه های دورتر می تواند زمان پرواز، مصرف سوخت و نیازهای تعمیر و نگهداری را افزایش دهد و در نهایت بر تعداد ماموریت های قابل اجرا در هر روز تاثیر بگذارد.

با این وجود، هنوز نمی توان گفت حملات اکتبر به طور ملموس توان عملیاتی نیروی هوایی روسیه یا حجم حملات بمب های هدایت شونده این کشور را کاهش داده اند. برای اثبات چنین تاثیری باید روند حملات هوایی، تعداد پروازهای رزمی و جا به جایی هواپیماهای روسی در یک بازه زمانی طولانی تر بررسی شود.

آینده موشک نپتون و همکاری با صنایع دفاعی اروپا

توسعه نپتون تنها به نیازهای فوری اوکراین در جنگ محدود نمی شود و این خانواده موشکی می تواند در آینده به یکی از بخش های مهم صنعت دفاعی این کشور تبدیل شود.

در ژوئن 2026، شرکت دفاعی اروپایی ام بی دی ای (MBDA) از امضای تفاهم نامه ای با دفتر طراحی لوچ برای پیشبرد برنامه موشکی نپتون-2 خبر داد. این همکاری نشان دهنده افزایش توجه صنایع دفاعی اروپا به ظرفیت های فناوری موشکی اوکراین است؛ هرچند ارتباط فنی مستقیمی میان این برنامه و موشک های مورد استفاده در حملات اکتبر اعلام نشده است.

در مجموع، تبدیل نپتون از یک موشک ضدکشتی به سامانه ای برای حمله دوربرد به اهداف زمینی، نمونه ای از تلاش اوکراین برای توسعه تسلیحات بومی و کاهش وابستگی به تجهیزات خارجی است. حملات گزارش شده به پایگاه های بوریسوگلبسک و مارینووکا نیز نشان می دهند که تهدید پایگاه های هوایی می تواند به یکی از ابعاد مهم جنگ تبدیل شود.

اگر اوکراین بتواند این حملات را در مقیاس گسترده تر و با تداوم بیشتری اجرا کند، روسیه ناچار خواهد شد برای حفاظت از ناوگان سوخو-34 و سایر هواپیماهای رزمی خود، در استقرار، دفاع و پشتیبانی از پایگاه های هوایی تجدیدنظر کند. به این ترتیب، نپتون ممکن است از سلاحی که زمانی برای مقابله با ناوهای جنگی طراحی شده بود، به ابزاری تاثیرگذار در معادلات نبرد هوایی تبدیل شود.

تنظیم و ترجمه: محمدمهدی حیدرپور

ارسال به دوستان
غریب‌آبادی: عادی‌سازی حمله به زیرساخت‌های ایران بی‌هزینه نمی‌ماند پوتین برای شرکت در اجلاس «اپک» وارد چین شد بازخوانی تاریخ اقتصادی و اجتماعی بندر بوشهر در دوره قاجار توافق ایران و افغانستان برای ۲۴ ساعته شدن فعالیت مرزهای گمرکی مشترک پزشکیان: خروج عزتمندانه از وضعیت نه جنگ نه صلح از مسیر دیپلماسی را با جدیت دنبال می‌کنیم حمله آمریکا به قشم تایید شد دستگیری زن کلاهبردار طلافروشان در عسلویه با بیش از ۱۵۰ پرونده تحت تعقیب حملات پهپادهای یمن به خط انتقال نفت شرق به غرب عربستان ادعای کارشناس پزشکی قانونی: عکس‌های کالبدشکافی از قتل جفری اپستین حکایت دارند تیم ملی ایران مقابل عراق متوقف شد؛ پایان تورنمنت بصره با یک برد و یک مساوی نامه‌نگاری مخفیانه ترامپ با رهبر کره شمالی حمله آمریکا به قشم آتش‌سوزی چهارمین نفتکش در تنگۀ هرمز جزئیات بیمه تکمیلی جدید بازنشستگان؛ حق‌بیمه ماهانه چقدر شد؟ واکنش جالب علیرضا منصوریان به گل زودهنگام عراق مقابل ایران