غریب آبادی: منتظر نمی‌مانیم تا اول آمریکا حمله کند و بعد ما پاسخ بدهیم؛ دست ایران برای هر اقدامی باز است

معاون وزیر امور خارجه با اشاره به اینکه آمریکا کشوری بدعهد است، گفت: آمریکا دست‌کم سه بار در طول یک سال و نیم گذشته، این بدعهدی خود را نشان داده است. این موارد نشان می‌دهد که نمی‌توان در میز دیپلماسی به آمریکا اعتماد داشت.

 

به گزارش ایرنا، کاظم غریب‌آبادی، معاون حقوقی و بین‌الملل وزارت امور خارجه شامگاه یکشنبه ۲۴ آبان‌ماه با حضور در برنامه تلویزیونی گفت‌وگو ویژه خبری به پرسش‌هایی درباره آخرین تحولات در حوزه سیاست خارجی کشور پاسخ داد.

 

کاظم غریب‌آبادی در ابتدای این نشست خبری با اشاره به اینکه آمریکا کشوری بدعهد است، گفت: آمریکا دست‌کم سه بار در طول یک سال و نیم گذشته، این بدعهدی خود را نشان داده است. این موارد نشان می‌دهد که نمی‌توان در میز دیپلماسی به آمریکا اعتماد داشت. نخست، جنگ ۱۲روزه را شاهد بودیم؛ در حالی که پیش از آن مذاکرات در جریان بود. سپس جنگ ۴۰روزه اتفاق افتاد که آن هم در شرایطی رخ داد که مذاکرات ادامه داشت. مورد سوم نیز مذاکرات اسلام‌آباد و تفاهم حاصل از آن بود که حتی اگر این تفاهم را منعقدشده تلقی کنیم، حداکثر دو هفته دوام آورد.

 

 

کاظم غریب‌آبادی، معاون امور حقوقی و بین‌الملل وزیر امور خارجه اظهار داشت: نکات کلیدی و اساسی مورد نظر جمهوری اسلامی ایران شامل خاتمه دائمی جنگ در تمامی جبهه‌ها، پایان محاصره اقتصادی اعمال‌شده از سوی آمریکا، موضوع پول‌های بلوکه‌شده ایران و رفع برخی تحریم‌ها از جمله در حوزه نفتی است؛ علاوه بر این، آمریکا پس از کنار گذاشتن تعهدات و ملغی کردن کامل تفاهم قبلی، تحریم‌های جدیدی اعمال کرد که تکلیف آن‌ها نیز باید مشخص شود، زیرا این موارد نمی‌تواند به عنوان ابزاری جدید در دست واشنگتن باقی بماند تا ما دوباره برای رفع آن‌ها مذاکره کنیم، بلکه کنار گذاشتن این تحریم‌ها نیز باید بخشی از اقدامات اجرایی آمریکا باشد.

 

معاون وزیر امور خارجه با اشاره به حضور نظامی اخیر واشنگتن در منطقه و زمان‌بندی اجرای تعهدات افزود: تجهیزات و نیروهای نظامی جدیدی که آمریکا پس از تفاهم قبلی به منطقه اضافه کرد، از دیگر مسائلی است که تکلیف آن باید روشن شود و واشنگتن اقدامات عملی برای آن‌ها انجام دهد؛ این اقدامات زمان‌بر نیست و طرح اولیه ایران ۷ روزه بود که طی حدود دو ماه گذشته و در جریان رایزنی‌های متعدد با واسطه‌ها به‌ویژه قطر و پاکستان، چه در تهران و چه در کشورهای ثالث، به دو روز کاهش یافت و کوتاه‌تر شد؛ به این معنا که این اقدامات می‌تواند ظرف دو روز انجام شود و در نهایت به باز شدن تنگه هرمز منجر گردد و این طرح هم‌اکنون روی میز قرار دارد.

 

وی تصریح کرد: جمهوری اسلامی ایران با وجود تمام بدعهدی‌ها، تعهد خود به دیپلماسی را نشان داده و اکنون نوبت اقدام عملی از سوی طرف آمریکایی است؛ اظهارنظرهای فعلی درباره طرح ۷ روزه یا دو روزه ضرورتاً به معنای دستیابی فوری به تفاهم نیست بلکه صورت‌مسئله کاملاً روشن است و آمریکا باید مجموعه‌ای از اقدامات عملی را انجام دهد. درباره توالی این اقدامات در بازه زمانی دو، سه، پنج یا حتی هفت روز می‌توان گفت‌وگو کرد که در چه روزی کدام اقدام صورت گیرد، اما یک نکته کلیدی قابل بحث نیست و آن اینکه هیچ‌یک از این الزامات نمی‌تواند حذف شود.

 

 

معاون حقوقی و بین‌الملل وزیر امور خارجه در ادامه گفت: با توجه به نظراتی که  آمریکایی‌ها درباره این موضوعات مطرح کرده‌اند، هنوز تا رسیدن به مرحله‌ای که بتوانیم پای میز مذاکره بنشینیم و متن توافق را نهایی کنیم، فاصله داریم. این فاصله از آن جهت است که آمریکا درباره اجرای برخی از این موارد در بازه زمانی دو روزه یا در چارچوب طرح هفت‌روزه، نظراتی دارد و در نهایت می‌خواهد اجرای بعضی از آن‌ها را به زمان‌های دیگری موکول کند.

 

وی ادامه داد: این پیشنهادها از نظر ما عملیاتی نیست؛ چراکه اگر حتی یکی از آن چند موضوعی که به آن‌ها اشاره کردم، در مقطع فعلی اجرا نشود، اساساً نمی‌توان به تفاهم دست یافت. حتی اگر تفاهمی هم شکل بگیرد، چنین تفاهمی ناپایدار خواهد بود. ما آغازگر جنگ نبودیم. جمهوری اسلامی ایران اساساً جنگ‌طلب نبوده و این ما نبودیم که جنگی را با آمریکا آغاز کردیم یا منافع و پایگاه‌های آمریکا را هدف قرار دادیم. جنگ اتفاق افتاد و ما از خودمان دفاع کردیم. همواره در موضع دفاع از خود بوده‌ایم.

 

معاون وزیر خارجه خاطرنشان کرد: بنابراین، اگر قرار است کشوری اعتماد کشور دیگری را جلب کند، این ما نیستیم که باید هزینه بیشتری بپردازیم تا اعتماد آمریکا را به دست آوریم. این آمریکاست که اگر خواهان حل‌وفصل دیپلماتیک موضوع است، باید اعتماد جمهوری اسلامی ایران را جلب کند.

 

غریب آبادی افزود: ما با دو وضعیت مواجه هستیم؛ یک وضعیت، مسیر دیپلماسی و دیگری، تداوم تهدیدات نظامی و شرایط جنگی است. برخی از این وضعیت با عنوان «نه جنگ، نه صلح» یاد می‌کنند، اما اعتقاد شخصی من این است که از منظر حقوقی، ما همچنان در وضعیت جنگی قرار داریم و در شرایط نه جنگ و نه صلح نیستیم. چرا؟ چون مشاهده می‌کنیم که هر روز، گاهی اوقات، اقدامات ایذایی و عملیات‌های نظامی از سوی آمریکا علیه منافع ما انجام می‌شود. اگر این وضعیت را نه جنگ و نه صلح تلقی کنیم، هر طرفی که اقدام اولیه‌ای انجام دهد، ممکن است اقدامش به‌نوعی تجاوز نظامی محسوب شود. اما اگر وضعیت را از منظر حقوقی، وضعیت جنگی بدانیم ـ که به اعتقاد من همین‌طور است ـ اقدامات جمهوری اسلامی ایران تا زمانی که جنگ به‌صورت دائمی خاتمه پیدا کند، در چارچوب دفاع مشروع تعریف می‌شود.

 

وی گفت: به عبارت دیگر، ما منتظر نمی‌مانیم تا هر زمان که به یک پایگاه یا یکی از منافع ما حمله شد، صرفاً به همان اقدام پاسخ دهیم. در شرایط جنگی، اقدامات نظامی در چارچوب الزامات و اقتضائات دفاع مشروع قرار می‌گیرد؛ چراکه این وضعیت همچنان ادامه دارد و هنوز حل‌وفصل نشده است. همین دیروز نیز شاهد انجام یک اقدام نظامی بودیم. بنابراین، شرایط همچنان جنگی است و این وضعیت الزامات خاص خودش را دارد.

 

معاون وزیر خارجه با اشاره به اینکه اگر آمریکا تصور می‌کند که می‌تواند از مسیر نظامی به نتیجه برسد، این مسیر را پیش‌تر آزموده است؛ ادامه داد: هم در جنگ ۱۲روزه و هم در جنگ ۴۰روزه، اما نتیجه‌ای که انتظار داشت به دست نیاورد و به تعبیر من، شکست‌های راهبردی سنگینی را متحمل شد.   مسیر دوم، دیپلماسی است. بنابراین، اگر قرار است آمریکا به سمت دیپلماسی حرکت کند، این آمریکاست که باید اعتماد جمهوری اسلامی ایران را جلب کند.

 

وی گفت: نکته دیگر این است که تعهداتی که ما روی میز گذاشته‌ایم، تعهدات جدید و مالایطاقی نیستند؛ بلکه همان تعهداتی هستند که آمریکا پیش‌تر به آن‌ها متعهد شده بود و اکنون باید به اجرای آن‌ها بازگردد. اگر آمریکا در برابر اجرای این تعهدات مقاومت می‌کند، طبیعتاً ما نیز باید نسبت به نیت و رویکرد آن بدگمان باشیم. در حال حاضر، بحث‌ها با میانجیگران بر سر این است که این الزامات باید اجرا شوند. اگر آمریکا نمی‌خواهد این روند طولانی شود، می‌تواند این اقدامات را در یک یا دو روز انجام دهد. به همین دلیل است که طرح هفت‌روزه در عمل می‌تواند به دو روز تقلیل پیدا کند؛ به این معنا که آمریکا تعهدات خود را اجرا کند و از روز دوم، تنگه هرمز بازگشایی شود.

 

غریب آبادی گفت: این موضوع در دست آمریکاست. هر زمان که این الزامات را اجرا کند، زمینه برای حل‌وفصل دیپلماتیک فراهم خواهد شد. در غیر این صورت، جمهوری اسلامی ایران نمی‌تواند هزینه مضاعفی بپردازد و با وجود اینکه قربانی جنگ و تجاوز بوده است، اقداماتی انجام دهد تا رضایت آمریکا را جلب کند. چنین چیزی اساساً قابل قبول نیست.

 

 

معاون امور حقوقی و بین‌الملل وزیر امور خارجه در ادامه گفت‌وگوی تلویزیونی خود اظهار داشت: اخیراً آمریکایی‌ها و شخص آقای ترامپ اعلام کرده‌اند که دیگر به دنبال تفاهم نیستند و تحریم‌های اقتصادی را ابزار کارآمدی علیه جمهوری اسلامی ایران می‌دانند؛ در حالی که آمریکا از ابتدای انقلاب تحریم اقتصادی را علیه ایران آزمایش کرده و این موضوع تازگی ندارد و تنها نام آن‌ها تغییر می‌کند، اما در واقع همان سیاست‌های شکست‌خورده پیشین است.

 

معاون وزیر امور خارجه با اشاره به کارنامه دولت نخست ترامپ گفت: خود ترامپ در دور اول ریاست‌جمهوری، سیاست «فشار حداکثری» را علیه جمهوری اسلامی ایران اعمال کرد اما هیچ نتیجه‌ای نگرفت؛ درست است که تحریم‌ها بر زندگی مردم آثاری دارد، اما خساراتی که از این شرایط بر اقتصاد جهانی، بازارهای جهانی انرژی، بازارهای مالی و خود آمریکا تحمیل می‌شود، بسیار سنگین‌تر از فشاری است که به ایران وارد می‌آید.

 

غریب‌آبادی با بیان اینکه سیاست «طرد اقتصادی» در دوره جدید ترامپ نیز سرنوشت مشابهی داشته است، تصریح کرد: وزیر خزانه‌داری آمریکا مدعی شده بود که ظرف دو هفته با بسته تحریمی جدید موسوم به «طرد اقتصادی» تکلیف جمهوری اسلامی ایران را یکسره می‌کنند، اما اکنون چندین هفته گذشته و این سیاست نتیجه عکس داده است؛ از همین رو و پس از آنکه این بسته تحریمی در دو هفته و حتی فراتر از آن جواب نداد، اکنون برنامه عملیاتی جدیدی موسوم به «دروازه آهنین» را برای کنترل حمل‌ونقل و کریدورهای ایران در شمال، حوزه آسیای مرکزی و همچنین حوزه خزر مطرح کرده‌اند که این اقدام جدید نیز قطعاً به هیچ نتیجه‌ای نخواهد رسید.

 

 

معاون امور حقوقی و بین‌الملل وزیر امور خارجه اظهار داشت: در پیگیری اخبار آمریکایی‌ها مشاهده می‌شود که آن‌ها تلاش می‌کنند مسئله بسته‌شدن تنگه هرمز را سطح‌پایین جلوه دهند و بگویند هیچ وابستگی به این تنگه ندارند و نفت خود را منتقل می‌کنند؛ به‌گونه‌ای که امروز خبری از سوی آن‌ها دیدم که مدعی شده بودند در طول حدود سه ماه بسته‌بودن تنگه هرمز، یک میلیارد و ۷۰۰ میلیون بشکه نفت برده‌اند، در حالی که این رقم میزان نفتی است که در شرایط عادی پیش از جنگ در چنین مدتی منتقل می‌شد و این پرسش مطرح است که اگر چنین است، چرا همچنان با کاهش عرضه نفت در بازارهای بین‌المللی مواجهیم و قیمت نفت، بنزین، گازوئیل و سوخت هواپیما بالا مانده است.

 

معاون وزیر امور خارجه با اشاره به نگرانی‌های داخلی جامعه آمریکا و نتایج انتخابات اخیر این کشور افزود: طبق نظرسنجی خود آمریکایی‌ها، مهم‌ترین نگرانی ۷۳ درصد مردم آمریکا در طول جنگ با ایران، افزایش قیمت حامل‌های انرژی همچون بنزین و گازوئیل بوده است و نتیجه انتخابات اخیر نیز نشان داد که این تحلیل ما نیست؛ چنان‌که معاون اول رئیس‌جمهور آمریکا صراحتاً گفت مهم‌ترین دلیل شکست ما در انتخابات، جنگ با ایران و سیاست‌های حمایتی از اسرائیل بوده است و خود ترامپ نیز در پاسخ به پرسشی پذیرفت که بخشی از این شکست ناشی از جنگ با ایران است.

 

غریب‌آبادی با بیان اینکه واشنگتن نتوانست هزینه‌های این جنگ را صرفاً بر جمهوری اسلامی ایران تحمیل کند و این هزینه‌ها متوجه خود آمریکا، کشورهای حامی آن، اقتصاد جهانی و بازارهای مالی و انرژی شد، تصریح کرد: در نشست کاپ ۳۱ در حوزه تغییرات اقلیمی که همراه با آقای رئیس‌جمهور در ترکیه حضور داشتیم، یکی از رؤسای جمهور که اکنون مایل نیستم نام آن کشور را ببرم—که اگر نامش را بشنوید باورتان نمی‌شود—توضیح می‌داد که به دلیل بسته‌بودن تنگه هرمز مجبور شده‌اند فقط در یک حوزه، یعنی کود شیمیایی، ۱۰ میلیارد دلار یارانه برای مردم خود تعریف کنند تا عوارض اقتصادی ناشی از آن را جبران نمایند؛ زیرا بخش اعظم کود شیمیایی جهان از تنگه هرمز عبور می‌کند و اکنون به کشورهای مقصد نمی‌رسد و قیمت آن در کشورهای وابسته به شدت افزایش یافته است و من کشورهای مختلف دیگری را نیز دیدم که از این وضعیت آسیب پذیرفته‌اند.