رقیب نتانیاهو کیست؟ / فرمانده سابق ارتش / اختلاف بر سر ایران

"گادی آیزنکوت" ژنرال پیشین ارتش اسرائیل به عنوان رقیب اصلی نتانیاهو در انتخابات آینده شناخته می شود.

به گزارش عصرایران، انتخابات اسرائیل، روز سه شنبه آینده برگزار می شود. حزب یا ائتلاف پیروز یا ائتلافی که بتواند بزرگترین ائتلاف پارلمانی را شکل دهد نخست وزیر و دولت آینده را تعیین خواهد کرد.

"گادی آیزنکوت" رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل و رهبر حزب یاشار، تلاش می‌کند با تکیه بر سابقه نظامی و انتقاد از عملکرد بنیامین نتانیاهو در جنگ غزه، خود را به‌عنوان جایگزینی برای نخست‌وزیر اسرائیل معرفی کند؛ رقیبی که در برخی مسائل مربوط به شیوه اداره دولت با نتانیاهو اختلاف دارد اما در موضوعاتی مانند ایران، حماس و تشکیل کشور مستقل فلسطینی، مواضعی سخت‌گیرانه اتخاذ کرده است.

"گادی آیزنکوت" رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل و رهبر حزب یاشار

خبرگزاری رویترز در گزارشی با عنوان "ژنرال در برابر رهبر؛ آیزنکوت خود را جایگزینی سخت‌گیر برای نتانیاهو معرفی می‌کند" به بررسی پیشینه نظامی، دیدگاه‌های سیاسی و چالش‌های انتخاباتی این ژنرال پیشین ارتش اسرائیل پرداخته است.

آیزنکوت که از سال 2015 تا 2019 ریاست ستاد کل ارتش اسرائیل را بر عهده داشت، پس از حمله حماس در 7 اکتبر 2023 و آغاز جنگ غزه وارد کابینه جنگ نتانیاهو شد. او حدود 8 ماه بعد از این کابینه خارج شد و به انتقاد از نحوه مدیریت جنگ پرداخت.

این ژنرال پیشین معتقد است دولت نتانیاهو نتوانسته است به اهداف اعلام‌شده خود در جنگ غزه، به‌ویژه از بین بردن توان نظامی و ساختار حکمرانی حماس، دست یابد. او همچنین بر ضرورت تعیین راهبردی روشن برای پایان دادن به جنگ و آزادسازی گروگان‌ها تأکید کرده است.

با این حال، اختلاف آیزنکوت با نتانیاهو به معنای فاصله گرفتن او از سیاست‌های امنیتی سخت‌گیرانه اسرائیل نیست. او نیز بر ضرورت خلع سلاح حماس و جلوگیری از بازگشت این گروه به قدرت در نوار غزه تأکید دارد.

 مواضع سخت‌گیرانه درباره ایران 

یکی از محورهای اصلی برنامه امنیتی آیزنکوت، جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای است. او استفاده از گزینه نظامی یا دستیابی به توافقی دیپلماتیک با حمایت آمریکا را از راه‌های مقابله با این تهدید دانسته است.

آیزنکوت همچنین با تشکیل کشور مستقل فلسطینی مخالفت می‌کند و بر حفظ برتری امنیتی اسرائیل در منطقه میان رود اردن و دریای مدیترانه تأکید دارد. او از گسترش شهرک‌سازی یهودی در کرانه باختری حمایت می‌کند اما در عین حال با برخی طرح‌های شهرک‌سازی دولت نتانیاهو و خشونت شهرک‌نشینان علیه فلسطینیان مخالفت کرده است.

این مواضع نشان می‌دهد که رقابت آیزنکوت با نتانیاهو را نمی‌توان به تقابل میان یک سیاستمدار جنگ‌طلب و یک چهره خواهان صلح تقلیل داد. اختلاف اصلی این دو بیشتر بر سر نحوه اداره دولت، مدیریت جنگ، عملکرد رهبری سیاسی و برخی ابعاد سیاست‌های امنیتی و شهرک‌سازی است.

"گادی آیزنکوت" رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل و رهبر حزب یاشار

قبل ازاین،  آیزنکوت خواستار نظارت دائمی بر ذخایر اورانیوم ایران شده بود. او همچنین با نتانیاهو بر سر نحوه مقابله با تهران اختلاف دارد.

گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل و رهبر حزب یاشار، با تأکید بر ضرورت جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای، پیشنهاد کرده بود نظارت مستمر بر محل‌های مرتبط با ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران برقرار شود و هرگونه جابه‌جایی مشکوک این مواد با تهدید به اقدام نظامی مواجه شود. گزارش‌های رسانه‌های اسرائیلی همچنین حاکی است که او خواهان گسترش اقدامات اطلاعاتی و مخفی علیه توان موشکی ایران است.

روزنامه جروزالم پست نوشت که آیزنکوت از ایجاد سازوکاری برای نظارت هوایی مستمر بر مناطق حساس مرتبط با ذخایر اورانیوم ایران حمایت می‌کند. بر اساس این گزارش، در چارچوب پیشنهاد او، هرگونه جابه‌جایی مشکوک مواد هسته‌ای باید با واکنش نظامی مواجه شود. این طرح به‌عنوان پیشنهاد آیزنکوت مطرح شده و شواهدی در دست نیست که نشان دهد آمریکا آن را پذیرفته یا به اجرا گذاشته است.

آیزنکوت معتقد است حمله به تأسیسات هسته‌ای به‌تنهایی برای رفع نگرانی‌های اسرائیل کافی نیست و باید از بازسازی پنهانی برنامه هسته‌ای ایران یا انتقال مواد حساس جلوگیری شود. او همچنین خواستار توافقی است که بازرسی‌های گسترده و بلندمدت را تضمین کند و صرفاً دستیابی ایران به توانایی ساخت سلاح هسته‌ای را به آینده موکول نکند.

اختلاف با نتانیاهو بر سر روش مقابله با ایران

آیزنکوت و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در مخالفت با دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای اشتراک نظر دارند اما در نحوه مدیریت این پرونده، به‌ویژه در ارتباط با آمریکا و زمان استفاده از نیروی نظامی، تفاوت‌هایی میان دیدگاه‌های آنها مطرح شده است.

آیزنکوت بر ضرورت حفظ همکاری با واشنگتن و پیگیری اختلاف‌ها از طریق مذاکرات تأکید دارد. او معتقد است اسرائیل باید ضمن دفاع از منافع امنیتی خود، از تبدیل اختلاف‌نظر با آمریکا به تقابلی علنی که همکاری دو طرف را تضعیف کند، جلوگیری کند. این رویکرد در برابر شیوه نتانیاهو قرار می‌گیرد که در برخی مقاطع مخالفت خود با توافق‌های احتمالی با ایران را علنی کرده است.

با این حال، آیزنکوت با استفاده از نیروی نظامی مخالفتی اصولی ندارد. او در اظهاراتی درباره حمله مستقیم ایران به اسرائیل در آوریل 2024، گفت که به نتانیاهو پیشنهاد کرده بود اسرائیل هم‌زمان با حرکت موشک‌ها و پهپادهای ایرانی به سمت تل آویو، حمله‌ای علیه ایران انجام دهد. به گفته او، نتانیاهو این پیشنهاد را نپذیرفت.

 مواضع آیزنکوت درباره تغییر حکومت ایران

آیزنکوت در اکتبر 2026، سقوط جمهوری اسلامی را ضروری توصیف کرده بود اما گفته بود چنین تغییری از طریق عملیات نظامی قابل تحقق نیست.

او همچنین اعلام کرد که در آن مقطع، از تحول تعیین‌کننده‌ای که حمله فوری مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران را توجیه کند، اطلاع ندارد. آیزنکوت استفاده مجدد از نیروی نظامی را به شرایطی مرتبط دانست که از نگاه او تهدید هسته‌ای ایران به مرحله‌ای تازه و جدی برسد.

این اظهارات نشان می‌دهد که آیزنکوت میان هدف سیاسی تغییر حکومت ایران و ابزار نظامی برای مقابله با برنامه هسته‌ای این کشور تمایز قائل است؛ هرچند مواضع او همچنان بر فشار امنیتی و جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای استوار است. 

جروزالم پست همچنین گزارش داده است که آیزنکوت خواهان گسترش عملیات اطلاعاتی و مخفی اسرائیل علیه ایران، با تمرکز بیشتر بر توان موشک‌های بالستیک این کشور است. بر اساس این گزارش، رویکرد پیشنهادی او محدود به برنامه هسته‌ای نیست و توان موشکی ایران را نیز بخشی از تهدید امنیتی علیه اسرائیل می‌داند.

آیزنکوت که از سال 2015 تا 2019 ریاست ستاد کل ارتش اسرائیل را بر عهده داشت، در سال‌های اخیر بارها بر ضرورت جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای تأکید کرده است. او در سال 2021 نیز گفته بود که ایران بدون سلاح هسته‌ای همچنان تهدیدی مهم برای اسرائیل محسوب می‌شود اما دستیابی تهران به چنین سلاحی ماهیت تهدید را تغییر خواهد داد.

سابقه نظامی و هزینه خانوادگی جنگ 

آیزنکوت 41 سال در ارتش اسرائیل خدمت کرده و پیش از رسیدن به ریاست ستاد کل، در عملیات نظامی اسرائیل در کرانه باختری و جنگ سال 2006 با حزب‌الله لبنان مشارکت داشته است. نام او همچنین با راهبرد موسوم به "دکترین ضاحیه" پیوند خورده است؛ رویکردی نظامی که بر وارد کردن ضربات گسترده به مناطق و زیرساخت‌های مورد استفاده گروه‌های مسلح تأکید دارد و به دلیل پیامدهای آن برای غیرنظامیان با انتقادهایی مواجه شده است.

تبلیغات انتخابات اسرائیل

زندگی شخصی آیزنکوت نیز تحت تأثیر جنگ غزه قرار گرفته است. پسر او، گال مئیر آیزنکوت، در دسامبر 2023 در غزه کشته شد. این اتفاق در کنار کشته شدن دیگر اعضای خانواده‌اش در جریان جنگ، به بخشی از تصویر عمومی او در جامعه اسرائیل تبدیل شده است.

آیزنکوت از خانواده‌ای با ریشه مراکشی است و تلاش می‌کند تجربه نظامی و پیشینه شخصی خود را به‌عنوان بخشی از هویت سیاسی‌اش مطرح کند.

حزب یاشار و دشواری تشکیل دولت 

آیزنکوت در سال 2025 حزب یاشار را تأسیس کرد. این حزب بر تقویت امنیت ملی، افزایش توان نظامی، گسترش خدمت نظامی یا ملی، بهبود آموزش عمومی و کاهش شکاف‌های اجتماعی تأکید دارد.

با وجود طرح خود به‌عنوان رقیب نتانیاهو، مسیر آیزنکوت برای رسیدن به قدرت به توانایی او در تشکیل ائتلاف پارلمانی بستگی دارد.

پارلمان اسرائیل 120 کرسی دارد و تشکیل دولت به حمایت دست‌کم 61 نماینده نیازمند است. در چنین ساختاری، حتی عملکرد مناسب یک حزب در نظرسنجی‌ها نیز به‌تنهایی تضمین‌کننده تشکیل دولت نیست.

موضع آیزنکوت درباره همکاری با احزاب عربی اسرائیل نیز می‌تواند بر گزینه‌های ائتلافی او تأثیر بگذارد. او اعلام کرده است که حاضر به تشکیل ائتلاف با احزابی که نمایندگی شهروندان عرب اسرائیل را بر عهده دارند، نیست؛ موضعی که دامنه احتمالی ائتلاف‌های او را محدود می‌کند.

بررسی مواضع اعلام‌شده آیزنکوت نشان می‌دهد که جایگزینی احتمالی نتانیاهو با او لزوماً به معنای تغییر اساسی در سیاست‌های اسرائیل در قبال ایران و فلسطینیان نخواهد بود. هر دو بر جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای و خلع سلاح حماس تأکید دارند و با تشکیل کشور مستقل فلسطینی مخالفت می‌کنند.

تفاوت اصلی در این رقابت به نحوه مدیریت جنگ، ارزیابی عملکرد دولت، شیوه اداره ائتلاف سیاسی و برخی جزئیات سیاست‌های امنیتی بازمی‌گردد. از این رو، آیزنکوت می‌کوشد خود را جایگزینی برای نتانیاهو معرفی کند که ضمن حفظ رویکرد سخت‌گیرانه امنیتی، در مدیریت سیاسی و تصمیم‌گیری‌های راهبردی مسیر متفاوتی را دنبال خواهد کرد. 

تظاهرات گسترده علیه ناتو و هزینه‌های نظامی در ایتالیا

بیشتر بخوانید:

رقیب انتخاباتی نتانیاهو: برای تشکیل دولت وحدت فراگیر تلاش می‌کنم

نتانیاهو: پیروز شدیم / مخالفان: نتیجه هنوز مشخص نیست

تماشاخانه

باغ جهانی عباس‌آباد بهشهر : از میراث تاریخی تا پارک خوشگذرانی / یک اثر میراث جهانی که در آن می‌توانید کارهای عجیب و غریب انجام دهید

یوسف مجید‌زاده ؛ کاشف «خط شرق» و «حلقه گمشده تمدن بشریت» در ایران

فیلم های دیگر