عصر ایران؛ جواد لگزیان ـ كتاب «به من دروغ نگو» گزارشهایی تاریخساز درباره واقعیتهای جهان امروز است. مطالبی تکاندهنده درباره جنگ ویرانگر ویتنام، نبرد فلسطین و اسرائیل و فاجعه عراق به قلم روزنامهنگارانی کاوشگر که با شجاعت به نگارش افشاگرانه این موضوعات دست زدهاند تا بر تاریکخانه دروغپرداز رسانههای فریبکار، نوری از آگاهی و روشنایی بتابانند.
یکی از مهمترین مقالههای کتاب «جنگ آرام: تحريمهاي اقتصادي در حكم سلاح كشتار جمعي» نوشته جوی گوردون است که به ابعاد متفاوت پدیده تحریم اقتصادی پرداخته است. تحریم اقتصادی پرداخته است.
جوی گوردون استاد فلسفه از دانشگاه فایرفیلد آمریکا مینویسد: از هنگامى که سازمان ملل، در سال ۱۹۴۵، در منشور خود، تحریمهاى اقتصادى را به عنوان وسیلهاى براى حفظ نظم جهانى برگزید، تا تاریخ نگارش این مطلب در سال ۲۰۰۲، چهاردهبار آن را مورد استفاده قرار داده که از این موارد فقط تحریمهاى عراق جامع بوده است که، به ویژه، به کشورى در حال بازیابىِ بعد از جنگ، صدماتى بسیار وارد مىآورد.
جوی گوردون نویسنده کتاب و استاد فلسفه از دانشگاه فایرفیلد آمریکا
طبق برآورد، از زمان آغاز این «برنامه»، پانصد هزار کودک زیر پنج سال عراقى در نتیجه تحریمها جان باختهاند ـ که این حدود سه برابر تلفات ژاپن در حمله اتمى ایالات متحده به هیروشیما و ناکازاکى است.
اینجاست که با توجه به مستند بودن اخبار جوی گوردون میپرسد که این میزان مرگ و میر چگونه و توسط چه کسانى، به این مدت طولانى، توجیه شده است؟ چگونه کالاهاى وارداتى عراق خطرناک ارزیابى شد و چه مقایسهاى بین این خطرات و صدمات فزایندهى ناشى از عدم ورود کالاهاى مزبور صورت گرفت؟
او در پاسخ میگوید: طى ده سال گذشته، در مورد تعداد بسیار زیادى قراردادِ واردات میلیاردها دلار کالاهاى ظاهراً بىایراد و شدیداً موردنیازِ عراق توقفهایى طولانى اعمال شده است. اما، تمام اسناد سازمان ملل که نشانگر سیاستهای ایالات متحده در عراق است از دسترس عموم خارج شده است.
گوردون خاطرنشان می کند: از طریق تحقیقات و مصاحبه با دیپلماتها، کارکنان سازمان ملل، محققان و روزنامهنگاران، به بسیارى از اسناد کلیدىِ محرمانه سازمان ملل دربارهى نحوهى اجراى تحریمهاى عراق دست یافته است که نشان مى دهد چگونه ایالات متحده در سرتاسر دهه گذشته عامدانه میزانِ کالاهایی که وارد کشور عراق مىشوند را در راستای منافع خود و انهدام زیرساختهای عراق کنترل می کرده است.
به گزارش گوردون: از میان محرومیتهایى که عراق به آنها دچار شده است، هیچیک به اندازه سامانهى صدمه دیدهى آبرسانىاش بیشتر با مرگ و میر در آن کشور مرتبط نیست.
پیش از ۱۹۹۰، ۹۵% از خانوار شهرى و ۷۵% از خانوار روستایى در عراق به آب آشامیدنى دسترسى داشتند. کمى بعد از جنگ خلیج فارس، بیمارىهاى وبا و حصبه ــ که قبلاً در عراق تقریباً ریشهکن شده بود ــ وسیعاً شیوع یافت و نیز اسهال کودکان و نوزادان و میزان مرگ و میر آنان به شکل سرسامآورى سیر صعودى پیدا کرد.
با رسیدن به ۱۹۹۶، تمامى تأسیسات آمایشِ فاضلاب از کار افتاده بود. با فروپاشىِ اقتصاد کشور، حقوق کارکنان دولت یا کلاً متوقف شد و یا به دینار عراق پرداخت مىشد که، در اثر تورم، تقریباً بىارزش شده بود. بین ۱۹۹۰ و ۱۹۹۶، بیش از نیمى از کارکنان تأسیسات آب و واحدهاى بهداشتى کار خود را رها کرده بودند.
آمار بررسی شده توسط گوردون نشان میدهد: در اواخر دهه ۱۹۸۰، میزان مرگ و میر کودکانِ زیر ۵ سال عراقى حدود ۵۰ در ۱۰۰۰ بود. در ابتداى ۱۹۹۴، این میزان با افزایشى حدوداً دو برابر، به کمى زیر ۹۰ در ۱۰۰۰ و در ۱۹۹۹ به ۱۳۰ در ۱۰۰۰ رسید؛ یعنى ۱۳ درصد کودکان عراقى پیش از رسیدن به پنجمین سال تولد خود مى مردند. بیشترین میزان این مرگ و میر، مستقیماً یا به طور غیرمستقیم، ناشى از آب آلوده بوده است.
در ادامه به سندی مهم از فریبکاری ایالات متحده اشاره می شود : یونیسف گزارش داد که تا چهل درصد از آب تصفیه شده اى که در لولهها جارى است یا آلوده است و یا به واسطه پوسیدگى لولههاى آب به هدر مى رود.

با همه اینها، ایالات متحده همچنان قراردادهاى مربوط به لولههاى آب، بولدوزرها و تجهیزات خاکبردارىِ لازم براى نصب لولهها را یا متوقف و یا دچار تأخیر مى کرد.
به رغم این که ایالات متحده قرارداد کلراینِ خطرناک داراى کاربرد دوگانه را تصویب کرد، ولى خرید تجهیزات ایمنى براى استفاده از این ماده را (که نه فقط براى عراقىها، که نیز براى کارکنان سازمان ملل ناظر بر استفاده از کلراین ضرورى بود) متوقف کرد.
همچنین اسناد و مدارک بررسی شده توسط گوردون از اقدام حیرتانگیز آمریکا در توقف ارسال واکسن حکایت دارد: اوایل سال ۲۰۰۱، ایالات متحده حدود ۲۸۰ میلیون دلار از اقلام پزشکى، از جمله واکسنهاى درمان هپاتیت کودکان، کزاز و دیفترى، و نیز دستگاههاى پرورش کودکان زودرس و تجهیزات مربوط به قلب را متوقف کرد. منطق آنان این بود که واکسنها حاوى کشتهاى زنده است، هر چند که این کشتها شدیداً تضعیف شدهاند.
ایالات متحده چنین استدلال مى کرد که دولت عراق شاید بتواند این کشتها را از واکسنها استخراج کند، نسلِ بسیار سمى و کشندهاى از ویروسها را پرورش دهد، و سپس موشک (یا وسیله ارسال دیگرى) را تولید کند که بتواند ویروسها را در نقاط موردنظر، بهطور مؤثر، پراکنده کند.
یونیسف و آژانسهاى بهداشت سازمان ملل، همراه با سایر اعضاى شوراى امنیت، نسبت به کارشناسىهایى از این دست شدیداً اعتراض کردند. کارشناسان اروپایىِ سلاحهاى بیولوژیک مصّر بودند که چنین کار حیرتانگیزى، به واقع، کاملاً غیرممکن است.
با بالا گرفتن اعتراضات، ایالات متحده مدعی طراحی «تحريمهاي زیبا» علیه رهبری عراق شد. جوی گوردون نتایج این تحریمها و برنامه نفت در برابر غذا را به دقت مطالعه و نشان می دهد که چگونه ایالت متحده با زدوبند عملا این برنامهها را نیز متلاشی کرده است و از جمله در جریان «برنامه غذا در برابر نفت»: ایالات متحده و بریتانیا، با سوء استفاده از این نکته که قیمت نفتى که عراق از هر خریدار دریافت مى کند توسط «کمیته ۶۶۱» تعیین مىشود، به نحوى نظاممند، از رأى دادن دربارهى قیمتِ نفت تا زمانى که دورهى خرید سپرى شود خوددارى کردند.
سربازان آمریکایی در عراق
هدف ایالات متحده و بریتانیا این بود که، به این ترتیب، فقط پس از فروش، قیمت نفت را مشخص، سور شارژ ادعایى را از قیمت نفت کسر و مبلغ باقى مانده را از خریدار اخذ کنند.
حاصل این عمل، متلاشى کردن کل «برنامه غذا در برابر نفت» بوده است، زیرا روشن است که خریداران زیادى حاضر نیستند خود را پایبند معاملهاى کنند که قیمت آن فقط پس از متعهد شدن نسبت به خرید مشخص خواهد شد.
به سببِ این نظام، درآمد نفت عراق از سال گذشته تاکنون ۴۰% کاهش یافته، و بیش از دو میلیارد دلار قراردادهاى مربوط به کالاهاى مورد نیاز انسانى ــ که همه آنها تصویب شده بود ــ متوقف شده است.
جمعبندی جوی گوردون تاکید دارد: سیاستسازانِ ایالات متحده، با دست یازیدن به نگرانىهاى امنیتى ــ از جمله مواردى که مورد تأیید بازرسان تسلیحاتىِ سازمان ملل قرار نگرفته است ــ برنامه تحریمها را، که در واقع تدبیرى بینالمللى است، عملاً به اقدامى «قانونى» براى کشتارهاى جمعى تبدیل کردهاند...
گوردون به علاوه عملکرد «کمیته ۶۶۱» شوراى امنیت که مسئول اعمال تحریمها و اعطاى معافیتها در موارد انساندوستانه است، «دفتر برنامه عراق» در دبیرخانه سازمان ملل و مجرىِ «برنامه غذا در برابر نفت» و آژانسهاى امور انساندوستانه نظیر «یونیسف» («صندوق کودکان سازمان ملل») و «سازمان بهداشت جهانى» در عراق را محکوم می کند زیرا به گفته گوردون این آژانسها مراقب بودهاند احساس سرخوردگىِ مستمرِ خود از شیوه اجراى «برنامه» را علناً مورد بحث قرار ندهند.
گزارش شجاعانه جوی گوردون تصریح می کند برای امنیت واقعی در سطح جهانی باید دانست دست آلودن به نابودی گسترده بیگناهان هرگز فراموش یا بخشیده نمی شود و هرگز امنیت از رهگذر خشونت و تحریم حاصل نخواهد شد.
کتاب «به من دروغ نگو (گزارشهای تاریخساز از روزنامهنگاران کاوشگر)» بهکوشش جان پیلجر با ترجمه مهرداد شهابی و میرمحمود نبوی از مجموعه پشت پرده مخملین در ۴۰۴ صفحه را انتشارات اختران رهسپار بازار کتاب کرده است.