تاریخ:
اجرای رقص سنتی شمشیر عربی توسط رباتهای چینی 
درس نود و هفت
سالمندی در کمین استان کرمان؛ ۱۵ درصد جمعیت استان تا سال ۱۴۱۰ به سن پیری میرسند
وحیدزاده افزود: در روستاها نیز از طریق مراکز مثبت زندگی که بهعنوان نمایندگیهای بهزیستی فعالیت دارند، مسائل سالمندان پیگیری میشود و خدمات لازم در اختیار آنان قرار میگیرد.
در حالی که چهارم تا دهم مهرماه با عنوان هفته ملی سالمندان، آزمونی سالانه برای ارزیابی تابآوری اجتماعی در برابر پیری جمعیت است، آمارهای تازه در کرمان از یک تناقض معنادار پرده برمیدارد: بیش از ۶۰ درصد ظرفیت مراکز آسایشگاهی استان خالی مانده است، اما موج سالمندی با شتاب به پیش میراند؛ گرهی ساختاری که متولیان را ناگزیر کرده ریل خدمات را از نگهداری سنتی به سمت خانههای کوچک حمایتی، خدمات سیار محلهمحور و مناسبسازی شهری تغییر دهند.
به گزارش ایرنا، گذار جمعیتی در ایران وارد مرحلهای شده که دیگر نمیتوان آن را با نگاههای سنتی مبتنی بر خیریه یا صرفا درمان پزشکی تحلیل کرد.
بر اساس تعاریف جمعیتشناختی و دادههای سازمان بهداشت جهانی، ورود نسبت سالمندان بالای ۶۰ سال به فراتر از ۱۰ درصد، زنگ آغاز مرحله انتقال ساختار سنی است؛ وضعیتی که بار تکفل اقتصادی را افزایش میدهد و الگوهای مصرف، شهرسازی و نظامهای حمایت اجتماعی را دگرگون میسازد. از همین رو، هفته ملی سالمندان از چهارم تا دهم مهرماه ۱۴۰۵، رویدادی تقویمی یا نمادین نیست؛ زمینهای راهبردی برای حساسسازی ارکان حاکمیت و جامعه نسبت به پیادهسازی مفهوم سالمندی سالم، فعال و توانمند به شمار میرود.
معنای علمی سالمندی فعال این است که با افزایش سن، کیفیت زندگی، امنیت روانی و استقلال فردی در بستر خانواده و محله پایدار بماند، نه اینکه پایان سن کار مساوی با طردشدگی و پایان زندگی مفید تلقی شود.
با وجود این ضرورتهای علمی، استان کرمان با ویژگیهای خاص جغرافیایی، پراکندگی سکونتگاهها و بافت فرهنگی منحصربهفرد، در نقطه حساسی از این دالان جمعیتی قرار دارد.
چالش امروز این دیار، صرفاً تأمین تخت آسایشگاهی برای اقلیتی از سالمندان نیست، بلکه مواجهه با انزوای اجتماعی، کمبود مراقبتهای محلهمحور و نامهربانی معابر شهری است که سالمند توانمند را پیش از موعد به یک سالمند وابسته تبدیل میکند.
در غیاب یک الگوی جامع که پیوند میان خانه و جامعه را بازتعریف کند، بار مراقبت یا بر دوش نحیف خانوادههای گرفتار فرو میافتد یا سالمند در سکوت چهاردیواری خانه به ورطه انزوا کشیده میشود.
دومین نشست تخصصی شورای سالمندان استان کرمان که در استانداری کرمان برگزار شد، پاسخی به همین پرسشهای تلنبارشده بود. این نشست زمینهای فراهم ساخت تا با ترکیب آمارها و دادههای مصاحبه تفصیلی بهزیستی، تصویر شفافتری از پشتپرده سالمندی در استان شکل بگیرد؛ واقعیتی که نشان میدهد نسخه دیروز نگهداری اردوگاهی، دیگر پاسخگوی مطالبات کرمانیها نیست و معماری حمایت باید از نو طراحی شود.
تناقض آماری در تختهای آسایشگاهی؛ پسزدگی سنتی یا نقص تقاضا؟
علیرضا وحیدزاده مدیرکل بهزیستی استان کرمان در همان نشست با اشاره به تغییر رویکرد سازمان بهزیستی در الگوهای مراقبتی، اظهار کرد: سیاست کلان کشور به سمت ایجاد خانههای کوچک حمایتی است و ما نیز در استان تلاش داریم این الگو را پیادهسازی کنیم و تاکنون چهار مرکز در سطح استان به مدل خانههای حمایتی کوچک ارتقا یافتهاند.
وی از خالی ماندن بخش عمدهای از ظرفیت مراکز نگهداری سالمندان در استان خبر داد و گفت: در حال حاضر تنها ۳۰ تا ۴۰ درصد ظرفیت این مراکز مورد استفاده قرار میگیرد.
وی از خالی ماندن بخش عمدهای از ظرفیت مراکز نگهداری سالمندان در استان خبر داد و گفت: در حال حاضر تنها ۳۰ تا ۴۰ درصد ظرفیت این مراکز مورد استفاده قرار میگیرد.
وحیدزاده با تشریح آمار تفکیکی مراکز افزود: ۲۸ مرکز شبانهروزی و روزانه سالمندان در استان فعالیت میکنند که ۹ مرکز آن به صورت آسایشگاهی مدیریت میشوند. با این حال، مراکز سالمندان ما در استان زیر ظرفیت فعالیت میکنند و هماکنون تخت خالی برای پذیرش سالمند وجود دارد.
این شکاف میان آمار تختهای خالی و شتاب پیری جمعیت، بازتابنده یک مانع عمیق فرهنگی و اجتماعی است. در کرمان، انتقال والدین به آسایشگاه همچنان به عنوان یک خط قرمز اخلاقی و نوعی برچسب رهاشدگی تلقی میشود.
از سوی دیگر، آسایشگاههای متمرکز و بزرگ، هویت فردی را میزدایند و سالمند را به یک شماره روی تخت تبدیل میکنند؛ امری که مرگ روانی فرد را تسریع میکند. نتیجه این فرآیند آن است که سالمند حتی در شرایط نیاز شدید مراقبتی، از رفتن به مرکز طفره میرود و خانواده نیز تا آستانه فرسایش کامل روانی و مالی، بیمار خود را پنهان میدارد؛ بنابراین، خالی ماندن تختها به معنای رفاه سالمندان در خانهها نیست، بلکه حاکی از بنبست الگوی نگهداری سنتی است.
اعتراف به غفلت گذشته و گام نخست در مهندسی دوران کهنسالی
مدیرکل بهزیستی استان کرمان در همان نشست به صراحت به فقدان استراتژیهای گذشته اشاره کرد و گفت: تا به امروز برنامه مدون و متد مشخصی برای آمادگی جهت مواجهه با پدیده سالمندی نداشتهایم، اما در ماههای اخیر تلاش شده تا برنامهها در راستای توسعه خدمات و آمادگی برای این دوران هدایت شود.
وی همچنین با تأکید بر لزوم همراهی همه بخشهای اجرایی تصریح کرد: ضمن قدردانی از دستگاههای همکار در این حوزه خصوصاً شهرداری کرمان، از همه دستگاههای مسئول میخواهم تا با توجه به شتاب سالمندی در کشور، نسبت به فراهمسازی زیرساختهای لازم حساسیت داشته باشند.
این شفافیت در پذیرش عقبماندگیهای پیشین، نشان از یک چرخش نگاه مدیریتی دارد. سالهاست برنامههای حوزه سالمندی به برگزاری چند کارگاه پراکنده یا خدمات مقطعی در مناسبتها خلاصه میشد؛ در حالی که رویارویی علمی با دگرگونی جمعیتی، مستلزم نظام دادهمحور، پروندههای الکترونیک سلامت سالمندی و ادغام مراقبتها در سطح محلات است. هدایت برنامهها بدون این زیرساختها، تنها در حد تغییر عناوین باقی خواهد ماند.
ریلگذاری به سوی زیست مستقل؛ کارکرد خانههای کوچک حمایتی
علیرضا وحیدزاده مدیرکل بهزیستی استان کرمان در گفتوگو با خبرنگار ایرنا پیرامون برنامههای جامع این نهاد توضیح داد: برنامهریزیهای کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدتی برای پاسخگویی به نیازهای این قشر در استان انجام شده و زیرساختهای متنوعی برای ارائه خدمات به سالمندان در حال توسعه است.
وی در خصوص جایگاه استان ادامه داد: سیاستگذاریهای حوزه سالمندی در شورای سالمندان استان با محوریت استاندار دنبال میشود و استان کرمان از استانهایی است که نگاه مثبتی نسبت به اقدامات آن در حوزه سالمندی وجود دارد و در اجرای برنامههای سازنده تلاش شده از سایر استانها عقب نمانیم.
وحیدزاده در تبیین تفکیک مراکز سنتی از نسل جدید خدمات اظهار کرد: در حال حاضر خانههای تجمعی سالمندان در استان بهطور کامل پاسخگوی نیاز افرادی است که متقاضی پذیرش شبانهروزی هستند و حتی برخی مراکز ظرفیت خالی دارند، بنابراین در این بخش با کمبود جدی روبهرو نیستیم. در خانههای تجمعی بین ۸۰ تا ۱۲۰ سالمند به صورت شبانهروزی نگهداری میشوند که ساختاری مشابه آسایشگاه دارند؛ در کنار این مراکز، خانههای کوچک مراقبتی نیز ایجاد شده تا سالمندانی که توانایی استقلال بیشتری دارند بتوانند در محیطی کوچکتر و مناسبتر زندگی کنند.
وی درباره کمیت این تشکلها افزود: در حال حاضر حدود ۹ خانه مراقبتی کوچک سالمندان در استان فعال است و علاوه بر آن ۱۱ بنیاد فرزانگان نیز در شهرستانهای بزرگ فعالیت دارند که این بنیادها با رویکرد داوطلبانه در زمینه اطلاعرسانی، آموزش، آگاهیبخشی و شناسایی مسائل سالمندان فعالیت میکنند.
در مبانی توانبخشی اجتماعی مدرن، تفکیک سالمند وابسته از سالمند مستقل، سنگبنای عدالت در سلامت است. حبس کردن سالمندی که صرفاً نیازمند کمکهای سبک روزمره است در میان بیمارانی با آلزایمر حاد یا فلج نخاعی، تخریب شدید عزت نفس او را در پی دارد.
خانههای کوچک حمایتی با جمعیت محدود پنج تا ۱۰ نفر، شبیهسازی فضای خانواده هستند؛ جایی که سالمند کلید کمد خود را دارد، در پخت غذا مشارکت میکند و ارتباطش با محله قطع نمیشود. این مدل، بار عاطفی منفی آسایشگاه را میشکند و راهکاری اصولی برای حل معمای تختهای خالی است.
مناسبسازی معابر شهری؛ حق فراموششده تحرک و زندگی اجتماعی
مدیرکل بهزیستی استان کرمان در ادامه گفتوگوی خود با ایرنا، شهرسازی را پیششرط سالمندی فعال خواند و تأکید کرد: شهر کرمان بهعنوان شهر پایلوت به تهران معرفی شده و اکنون فاز سوم پروژه شهر سالمند در این شهر در حال اجراست. در این طرح با همکاری شهرداری و سایر دستگاهها و با حمایت استاندار، فرآیند مناسبسازی محیط شهری برای سالمندان در حال انجام است که البته به دلیل ماهیت اقدامات عمرانی، زمانبر خواهد بود.
وی اضافه کرد: با همکاری شهرداری در تلاش هستیم مبلمان شهری را به گونهای آمادهسازی کنیم که سالمندان در نقاط مختلف شهر، محیطی مناسب برای استراحت و حضور داشته باشند.
شهر پیادهناپذیر، سالمند را پیش از رسیدن ناتوانی جسمی منزوی میکند. در استانی چون کرمان که بخش قابل توجهی از پیادهروها با تغییر سطوح ناگهانی، چالهها، پلهای نامناسب و نبود سایبان و سرویس بهداشتی در دسترس همراه است، بیرون آمدن از خانه برای یک کهنسال به تجربهای اضطرابآور و خطرناک بدل میشود. پروژه شهر دوستدار سالمند نباید صرفاً به نصب چند تابلوی شهری یا احداث یک رمپ نمادین محدود بماند؛ این طرح آزمونی بنیادین برای بازتعریف استانداردهای مهندسی ترافیک و شهرسازی با رویکرد عدالت نسلی است.
عدالت جغرافیایی در خدمات؛ از کلانشهر تا روستاهای پراکنده
وحیدزاده در تشریح تدابیر اندیشیدهشده برای اقشار کمبرخوردار و دورافتاده به خبرنگار ایرنا گفت: علاوه بر مراکز مراقبتی، خدمات روزانه نیز برای سالمندان ارائه میشود و تیمهای سیار در استان فعال هستند؛ در صورتی که سالمندی در مناطق مختلف نیاز به خدمات داشته باشد، این تیمها اعزام شده و خدماتی مانند کاردرمانی، مددکاری، خدمات پزشکی و پرستاری ارائه میکنند.
وی افزود: در روستاها نیز از طریق مراکز مثبت زندگی که بهعنوان نمایندگیهای بهزیستی فعالیت دارند، مسائل سالمندان پیگیری میشود و خدمات لازم در اختیار آنان قرار میگیرد.
کرمان با تنوع اقلیمی و وسعت سرزمینی پهناور، نیازمند تمرکززدایی خدماتی است. سالمند ساکن در یک آبادی دورافتاده در جنوب یا شرق استان نباید قربانی دوری از مرکز شود. تقویت شبکههای مثبت زندگی و گروههای سیار، عملاً بار سنگین هزینههای رفتوآمد و بستریهای غیرضروری را از دوش خانوادههای محروم برمیدارد و اجازه میدهد سالمندی در زادگاه و کانون زیست بومی سپری شود.
پیوند تخصص و جامعه؛ تربیت نیروی ماهر و تغییر مفاهیم سنتی
مدیرکل بهزیستی استان کرمان همچنین در اظهار نظر دیگری در جمع اعضای شورای سالمندان با تأکید بر دیدگاه فرصتمحور به پدیده پیری جمعیت بیان کرد: هدف ما توانمندسازی سالمندان است تا بازنشستگی به معنای ازکارافتادگی نباشد. در همین راستا، با پیگیریهای انجامشده، رشته پرستار سالمند که پیشتر در کرمان وجود نداشت، ایجاد شده است.
این تصمیم ساختاری، پاسخی مستقیم به یک نیاز بازار کار و سلامت است. نگهداری از سالمند صرفاً یک عمل عاطفی نیست؛ مهارتی حرفهای شامل شناخت روانشناسی دوران پیری، نحوه مدیریت بیماریهای مزمن و ارتباط مؤثر بالینی است. پیش از این، خانوادهها بار مراقبت تخصصی را به نیروهای فاقد آموزش واگذار میکردند که به حوادث ناخواسته یا فرسودگی مضاعف سالمند میانجامید؛ راهاندازی این رشته تخصصی، استانداردهای کیفی مراقبت در منزل و مراکز را چند پله ارتقا میدهد.
سیاستگذاری بر مدار منزلت؛ ضرورت تدوین نقشه بومی اشتغال
ابوذر عطاپور معاون استاندار کرمان نیز در این نشست تخصصی سالمندی، زاویه دید مدیریتی استان را به سمت منزلتبخشی هدایت کرد و گفت: استانداری در کنار برنامههای حوزه سالمندی است و باید حس مفید بودن در جامعه به این افراد داده شود. علاوه بر هر راهبردی که در حوزه سالمندان داشته باشیم، اساس کار باید این موضوع باشد که مفید بودن را به این قشر القا کنیم.
وی با اشاره به تفاوتهای اقلیمی و فرهنگی استان ادامه داد: استانداری این آمادگی را دارد در کنار تمام ارگانهای فعال در حوزه سالمندی کمک بدهد. در بحث اشتغال اگر بخواهیم فعالیتی کنیم که قشر سالمند را داشته باشیم باید نسخه بومی استان کرمان را آماده کنیم؛ شاید نسخهای که برای کل کشور باشد در کرمان جواب ندهد، اما اگر به این نکته توجه کنیم میتوانیم در این زمینه مثبت پیش برویم.
معاون استاندار کرمان یادآور شد: همین که عنوانی به افراد داده شود که آنها هنوز مفید هستند اقدام خوبی است. در کنار تمام کارهایی که در مورد فضاسازی شهری انجام میشود باید حس مفید بودن به این افراد القا شود و این کار سختی نیست.
تاکید بر نسخه بومی در کلام معاون استاندار، اشاره به یک ضرورت اقتصاد اجتماعی دارد. در کرمان، انتقال تجربیات سنتی، صنایعدستی، کشاورزی منطقهای و مهارتهای کهن میتواند زمینهساز اشتغالهای پارهوقت، تعاونیهای نسلی و مسئولیتهای داوطلبانه باشد. هنگامی که یک جامعه، فرد سالخورده را مصرفکننده صرف تصور کند، فرآیند افسردگی و بیماری سرعت میگیرد؛ برعکس، القای حس مفید بودن و بهرهگیری از خرد بازنشستگان، مستقیماً هزینههای درمان و توانبخشی عمومی را کاهش میدهد.
گرهگشایی از آینده؛ چشمانداز و آزمون پیشروی کرمان
علیرضا وحیدزاده در پایان مصاحبه خود با ایرنا با ارائه آمارهای هشداردهنده از آینده جمعیتی تصریح کرد: هماکنون ۳۲۸ هزار نفر از جمعیت استان بالای ۶۰ سال هستند که این آمار زنگ خطری برای آینده محسوب میشود. پیشبینی میشود تا سال ۱۴۱۰ حدود ۱۵ درصد جمعیت استان سالمند باشند و بهزیستی موظف است متناسب با این روند، زیرساختهای لازم را ایجاد کند تا خدمات اجتماعی همگام با افزایش جمعیت سالمندان توسعه پیدا کند.
رسیدن به مرز ۱۵ درصدی سالمندان طی چند سال آینده، یک رخداد غافلگیرکننده نیست؛ واقعیتی ریاضی است که کرمان پیشرو دارد. این آمار نشان میدهد پنجره فرصت مدیران برای بازطراحی زیرساختها بینهایت کوتاه است. اگر گذار به سوی خانههای کوچک حمایتی، خدمات توانبخشی روزانه، مناسبسازی معابر شهری و بیمههای مراقبت در منزل در همین سالها به نقطه استواری نرسد، موج آینده تمامی نظامهای رفاهی استان را دچار گسست خواهد کرد.
سالمندی در کرمان پیش از آنکه مشکلی در ساختار پذیرش باشد، نشانهای از دگرگونی مطالبات اجتماعی است؛ واقعیتی که در پسزدن آسایشگاههای متمرکز و استقبال نکردن از ظرفیتهای سنتی به وضوح دیده میشود. خانواده امروز و سالمند هوشیار کنونی، دیگر نمیپذیرد که دوران استراحت پس از سالها خدمت، به فراموشی در راهروهای سرد یک مرکز خلاصه شود. گسستن از این نگاه منسوخ و پیادهسازی مفهوم علمی سالمندی سالم و فعال، ایجاب میکند که مدیران دستگاههای اجرایی، سیاستگذاریها را از پشت میزهای اداری به متن کوچهها، خانهها و بافت شهری منتقل کنند.
هفته ملی سالمندان زمانی معنای راستین پیدا میکند که خط پایانی بر برنامههای تشریفاتی و آغازگر پایشهای ملموس عملکردی باشد؛ ارزیابی اینکه آیا معابر برای گامهای لرزان سالمند هموار شده است، آیا شبکه خانههای حمایتی جایگزین ساختارهای آسایشگاهی شده و آیا نظام شهری توانسته کرامت و حضور سازنده کهنسالان را در جامعه تثبیت کند یا خیر، پیری جمعیت سرنوشتی حتمی برای فرداست؛ موفقیت کرمان در این مسیر وابسته به این است که امروز را با شجاعت در تصمیمگیری و اصلاح ساختارها آغاز کند.
لینک کوتاه: کپی لینک
چرا بسیاری از دانشآموزان در ریاضی مشکل دارند؟ علت اختلال یادگیری ریاضی در کودکان چیست؟ دلار حواله 174 هزار و 181 تومان شد دوستت دارم اما کاری را که کردی نمیتوانم ببخشم! قیمت نفت به 96 دلار رسید خودکشی خانواده مشهدی در صومعهسرا برخورد قاطع پلیس با شرکتهای مسافربری؛ تعلیق ۲ شرکت پس از ۲ تصادف مرگبار اتوبوس پرونده خودروهای لوکس بسته شد؛ دستور توقف واردات صادر شد آخرین قیمت بیت کوین و سایر ارزهای دیجیتال/ ارزش بیتکوین پس از انتخابات آمریکا نزولی میشود؟ عکس یادگاری «اروپاییهای نشسته و ایرانیهای ایستاده» در دوران قاجار طوفان، یک مدرسه کانکسی را در جنوب کرمان واژگون کرد / فقر مطلق در کنار معدن و کارخانه فرومنگنز فاطمه زهرا، نخست وزیر مراکش شد / اولویت: جام جهانی 2030 طلای جهانی در مسیر ثبت کاهش ماهانه کشتیهای جنگی در جنگ جهانی دوم از چه سوختی استفاده میکردند؟ آمادهباش هلالاحمر در ۶ استان/ هشدار سیلاب و آبگرفتگی معابر