بمب‌افکن‌ها بر فراز فرش قرمزها/ پشت پرده استقبال ترامپ از شی در سفر اخیر

عصر ایران؛ سمیرا فرخ منش(پژوهش‌گر سیاسی)-  رفتار ترامپ در استقبال از رییس جمهور چین و همسرش  در ۲۳ سپتامبر غیر معمول بود. 

او شخصاً به پایگاه هوایی Joint Base Andrews رفت و در کنار هواپیمای شی از او استقبال کرد. این در پروتکل معمول آمریکا برای رهبران خارجی نیست. 

این مراسم به همین‌جا ختم نشد و دو بمب‌افکن از بالای مراسم دو رییس جمهور در حال پرواز بودند. حتی خود کاخ سفید هم این مراسم را ترکیبی از "قدرت و مهمان‌نوازی" توصیف کرد. در حالی ترامپ، شی را با این سطح از احترام پذیرفت که آمریکا و چین دو متحد نزدیک نیستند. بلکه همچنان دو رقیب در برابر هم به حساب می آیند.

ترامپ کسی که چند سال پیش چین را "دشمن شماره یک" می‌خواند، در حالی که جنگنده ها در آسمان غرش می‌کردند  به همراه همسرش پای پلکان هواپیما ‌رسید تا رقیب را در آغوش بگیرد؛ نه به خاطر اینکه عقیده‌اش تغییری کرده، به خاطر آنکه موازنه نظم جهانی در حال تغییر است. این استقبال چه معنایی داشت؟

1: ترامپ با این سبک از استقبال نشان داد رقیب را باید در سطح خودش دید. 

ترامپ در دور اول ریاست جمهوری اش هم با چین روابط صمیمانه‌ای نداشت. در 2018 اعلام کرده بود آمریکا می‌خواهد بر 50 میلیارد دلار کالای چینی تعرفه 25 درصدی اعمال کند. در حالی که همان زمان هم با سیاست‌های چین خصومت داشت و هم بر رابطه مثبتی که با شخص شی داشت تأکید می‌ورزید.

  یعنی در آن زمان نیز  همزمان دو الگو را با هم پیش می‌برد: رقابت شدید در سطح تصمیمات/ رابطه شخصی نزدیک در سطح رهبران.

درواقع آنچه که امروز از رفتار ترامپ می‌بینیم نسخه ای پیشرفته تر از همان الگوست.

2: شاید اگر فقط تصاویر این استقبال دیده شود این طور بگوید که آمریکا در حال عقب نشینی از چین است. در حالی‌ که با دقیق شدن بر رفتارها میتوان به نتایجی دیگر رسید.

ترکیبی از حضور ترامپ و همسرش در فرودگاه و پرواز جنگنده‌ها در آسمان بالای سر آنها، یک ترکیب اتفاقی نیست. 

پیامی که این صحنه ها می‌ خولست به رییس جمهور چین انتقال دهد این بود: " تو مهم هستی. تا حدی که ما شخصا به استقبال تو می آییم. اما در همان لحظه تو شاهد آن هستی که با چه قدرتی طرف هستی."

یعنی این همزمان احترام و نمایش قدرت می تواند سطحی از "دیپلماسی قدرت" به حساب آید.

حتی در گزارش رسمی کاخ سفید هم تأکید شد  این سفر هم «hospitality» و هم «American strength» را نمایش داده است. یعنی هم پیام دوستی و هم نمایش قدرت آمریکا.

3: اما یک تغییر مهم ‌ترهم اتفاق افتاده: آمریکا دیگر نمی‌تواند چین را صرفاً تحت فشار قرار دهد طوری که چین اعلام عقب نشینی کند.

آنچه امروز در 2026 بسیار مهم است یکی از اهرم های چین "عناصر و مواد معدنی کمیاب" است. بر اساس گزارش های موجود چین حدود 90 درصد ظرفیت پالایش جهانی عناصر نادر خاکی را در اختیار دارد. این مواد هم برای خودروهای برقی و لوازم الکترونیکی به کار می روند و هم برای صنایع هوافضا، تجهیزات پیشرفته و حتی صنایع دفاعی آمریکا!

بنابراین زمین زدن چین به این راحتی ها نیست. چون واشنگتن می‌داند چین امروز فقط یک کشور صادرکننده کالا نیست؛ بخشی از زنجیره‌های حیاتی فناوری و تولید جهانی را هم دراختیار دارد.

شاید به همین دلیل بود که رویترز قبل از این سفر گزارش کرد  ترامپ در آستانه دیدار با شی رویکرد کم ‌تنش‌‌تری اتخاذ کرده و یکی از موضوعات اصلی، دسترسی آمریکا به همان مواد معدنی کمیاب است.

بنابراین می توان با قاطعیت گفت امروز قدرت چانه‌ زنی چین به نسبت قبل افزایش یافته است.

۴: آمریکا و چین در حوزه های مختلفی رقیب هم به شمار می‌روند. مانند: AI (هوش‌واره)  /  تراشه‌ها / فناوری‌های پیشرفته / تجارت/ تایوان/ نفوذ ژئوپلیتیک / ایران/ مواد معدنی کمیاب.  ترامپ احتمالاً می‌خواهد «رقابت» را از «درگیری» جدا کند.

همانطور که اسوشیتدپرس در آستانه نشست تصریح کرد و کشور از جنگ تعرفه ‌ای گسترده تا حدی فاصله گرفته‌‌اند، اما رقابت فناوری آنها همچنان بر سرجای خود باقی است.

پس آنچه شکل گرفته، چیزی شبیه "ثبات در دل رقابت" یا همان competitive stability است.

به زبان ساده تر قرار نیست آمریکا و چین با هم متحد صمیمی باشند. بلکه قرار است بدون تبدیل رقابت به بحران دایمی رقابت کنند.

5: باید به خروجی‌های نشست دقت کرد نه کلیپ‌ها و تصاویر.

در این سفر دو کشور سازوکار Board of Trade را فعال کردند.(Board of Trade سازوکار رسمی گفت‌وگوی اقتصادی و تجاری میان آمریکا و چین است. یعنی یک کانال مشخص برای اینکه اختلافات تجاری را مستقیماً بین مقام‌های دو کشور بررسی و حل‌وفصل کنند.) یعنی:

* درباره کاهش متقابل تعرفه‌ها روی حدود ۳۰ میلیارد دلار کالا به توافق رسیدند.

* درباره مواد معدنی کمیاب مذاکره را ادامه دادند.

* کانال ارتباطی برای حوادث مرتبط با AI ایجاد کردند.

* گفت‌وگو درباره «ابرهوش» را ایجاد کردند.

 و آتش‌بس تجاری را تمدید کردند.

و بخش مهم ماجرا اینجاست: زمانی که دو قدرت هسته‌ای و رقیب برای ارتباط نظامی در شرایط بحران کانال ارتباطی ایجاد می‌کنند، معنایش این نیست که به یکدیگر اعتماد کرده‌اند.

به این معنی است که آنها می‌دانند بی‌اعتمادی وجود دارد و می‌خواهند جلوی تبدیل یک حادثه به بحران بزرگ‌ تر را بگیرند.

این یک منطق کلاسیک در روابط بین‌الملل است: مدیریت بحران ( یا crisis management) به جای اعتمادسازی کامل.

۶. به رغم اختلافات آمریکا در این سفر نشان داده که چین را به عنوان یک "همتای قدرت" می‌شناسد. گرچه سال‌ها تلاش کرده چین را مهار کند اما به قول واشنگتن‌پست که از این منظر نوشته ترامپ عملاً در حال آزمودن رویکردی است که در آن شی را به‌عنوان یا همتای یک قدرت بزرگ یا "قدرت به رسمیت شناخته" می‌بیند. 

در این شرایط دیگر مساله مهم تعرفه نیست. مساله جایگاه چین در نظم بین‌الملل است.

جنگنده ها چه می گویند؟

با همه احوالات ترامپ همزمان که به شی احترام زیادی نشان داد نمایش قدرت نظامی آمریکا را هم کنار او قرار می‌دهد. جنگنده ها و تشریفات نظامی و 21 گلوله توپ می خواست نشان دهد  من (آمریکا) در موضع ضعف نیستم و این همان سبک رفتاری مشخص ترامپ است: ایجاد رابطه شخصی/ نمایش قدرت/ معامله!

پس دلایل اصلی ترامپ خلاصه می‌شود در:

منافع اقتصادی آمریکا

مواد معدنی کمیاب

جلوگیری از جنگ تجاری دوباره

کنترل رقابت نظامی

AI 

سبک دیپلماسی شخصی ترامپ

و این یعنی آمریکا در حال تغییر روش مدیریت رقابت با چین است، نه پایان دادن به رقابت. ترامپ به این نتیجه رسیده که چین را نمی‌توان صرفاً با فشار و تهدید مدیریت کرد. چین با دیگر کشورها فرق دارد و  باید با آن معامله کرد، بدون اینکه الزاماً رقابت استراتژیک کنار گذاشته شود.

این یک تغییر مهم از رویکرد "فشار و مهار"  به سمت "تعامل رقابتی" است. (یعنی از Containment به سمت(Competitive Engagement

این چه پیامی داشت؟

شی هنگام ورود گفت آمریکا و چین باید «partners, not rivals» ( شریک، نه رقیب) باشند و گفت احیای چین و «Make America Great Again» می‌توانند در کنار هم پیش بروند. یعنی احیای امریکا و چین در کنارهم ، در تضاد نیستند. پس قدرتمندتر شدن امریکا و چین می‌تواند رخ بدهد، بدون اینکه این روند الزاماً به رویارویی مستقیم دو کشور منجر شود.

اما در بیانیه چین بعد از نشست، مفهوم کلیدی «respect, fairness and reciprocity» بود: یعنی «احترام، عدالت/انصاف و عمل متقابل».

به کار بردن این واژه ها هم مهم است:

espect‌:

 چین سال‌هاست در دیپلماسی خود بر این ایده تأکید می‌کند که رابطه آمریکا و چین نباید رابطه «قدرت مسلط و قدرت تابع» باشد. یعنی رابطه دو کشور باید بر اساس برابری در قدرت و جایگاه جهانی باشد.

airness‌: 

در لغت یعنی انصاف / عادلانه بودن. اما در روابط تجاری، چین می‌گوید قواعد و توافق‌ها نباید یک ‌طرفه باشند. مثلاً اگر آمریکا از چین امتیاز تجاری می‌خواهد، چین هم انتظار دارد امتیاز متقابل دریافت کند.

eciprocity‌:

برای فهم رفتار ترامپ اهمیت دارد. ترجمه لغوی آن عمل متقابل / رفتار متقابل است. به این معنی: 

«اگر تو امتیازی به من می‌دهی، من هم در مقابل امتیازی به تو می‌دهم.» برای مثال چین تعرفه یک کالای آمریکایی را کاهش می‌دهد  آمریکا هم متقابلا این کار را انجام می دهد.یا چین دسترسی آمریکا به یک ماده معدنی را تضمین می‌کند و آمریکا در مقابل محدودیت تجاری خاصی را کاهش می‌دهد. این دقیقاً با منطق معامله‌ محور ترامپ هم سازگار است.

گاهی سیاست جهانی را باید در تصاویر خواند. رئیس‌جمهور آمریکا در پای پلکان هواپیما ایستاده است، جنگنده‌ها در آسمان پرواز می‌کنند و رهبر چین از فرش قرمز عبور می‌کند. ا

این فقط یک مراسم تشریفاتی نبود. روایتی فشرده از نظم جدید جهان بود: رقابت ادامه دارد، اما قدرت‌های بزرگ می‌کوشند آن را از میدان رویارویی به میز مذاکره منتقل کنند. شاید پیام اصلی این سفر همین باشد:

در قرن بیست‌ویکم، حتی رقبا نیز ناگزیرند زبان احترام، معامله و مدیریت بحران را بیاموزند.

آمریکا و چین هنوز رقیب‌اند، اما به نظر می‌رسد هر دو می‌دانند که رقابت بدون گفت‌وگو، هزینه ‌ای داخلی و جهانی خواهد داشت. استقبال کم ‌سابقه ترامپ از شی، بیش از آنکه پایان رقابت باشد، تلاشی برای مدیریت آن است؛ رقابتی که آینده نظم جهانی را شکل خواهد داد.

ادعای منتشر شده درباره موافقت ایران با توقف غنی‌سازی

بیشتر بخوانید:

رئیس جمهور چین: با ترامپ برای ایجاد روابطی سازنده و باثبات توافق کردیم

چین و آمریکا در حوزه هوش مصنوعی به چه توافقی رسیدند؟

ادعای سفیر آمریکا: شی جین پینگ به ترامپ قول داد کاهش همکاری ها با ایران را بررسی کند

تماشاخانه

حمله به علی‌اکبر ولایتی در سازمان ملل / مرد عینکی سبیلو که بود ؟

اتوبوس‌های بین‌شهری یا تابوت‌های متحرک سرگردان ؛ دو حادثه مرگ‌بار در یک شب و ۱۰ها حادثه مرگ‌بار در شش ماه

فیلم های دیگر