این ها واقعا قطار هستند؟ عجیب ترین ماشین های ریلی تاریخ (+تصاویر)

عصر ایران - وقتی صحبت از قطار می شود، معمولا تصویری آشنا از واگن هایی که روی دو ریل حرکت می کنند در ذهن شکل می گیرد؛ اما تاریخ راه آهن پر از طرح ها و ماشین هایی است که شباهت چندانی به قطارهای معمولی ندارند. از واگن هایی که با موتور جت حرکت می کردند تا قطارهایی مجهز به ملخ هواپیما، مونوریل هایی که با ژیروسکوپ تعادل خود را حفظ می کردند و حتی سامانه های معلقی که بیشتر به هواپیما شباهت داشتند، مهندسان در دوره های مختلف ایده های عجیبی را برای حمل و نقل ریلی آزمایش کرده اند.

بسیاری از این طرح ها هرگز به تولید انبوه و استفاده گسترده نرسیدند، اما هر کدام نمایانگر بخشی از تلاش مهندسان برای افزایش سرعت، عبور از مسیرهای دشوار یا تغییر کامل مفهوم قطار بودند. در ادامه با تعدادی از عجیب ترین و غیرمعمول ترین قطارها و وسایل ریلی تاریخ آشنا می شویم.

برف روب چرخشی؛ هیولایی برای بلعیدن برف

در مناطقی که زمستان های بسیار سخت و بارش سنگین برف دارند، پاکسازی خطوط راه آهن می تواند به یک چالش بزرگ تبدیل شود. برف روب چرخشی یا Rotary Snowplow برای مقابله با همین شرایط ساخته شد.

این ماشین عظیم در قسمت جلویی خود به یک چرخ بزرگ و چرخان مجهز است که با سرعت بالا حرکت کرده و توده های بزرگ برف را خرد می کند. برخلاف برف روب های معمولی که برف را به طرفین هل می دهند، این سامانه می تواند در برف های بسیار عمیق و متراکم نیز مسیر ایجاد کند.

ظاهر عجیب و ابعاد بزرگ این وسیله باعث شده برف روب های چرخشی بیشتر به ماشین آلات صنعتی عظیم یا تجهیزات فیلم های علمی تخیلی شباهت داشته باشند تا یک وسیله معمولی راه آهن.

Schienen-Straßen-Omnibus؛ اتوبوسی که روی ریل هم حرکت می کرد

یکی دیگر از طرح های جالب تاریخ حمل و نقل، Schienen-Straßen-Omnibus یا اتوبوس جاده ای-ریلی آلمان بود. همان طور که از نام آن مشخص است، این وسیله ترکیبی از اتوبوس و قطار محسوب می شد.

این خودرو می توانست در جاده مانند یک اتوبوس معمولی حرکت کند و سپس با استفاده از تجهیزات ویژه هدایت روی ریل، وارد خطوط راه آهن شود. هدف از ساخت چنین وسیله ای، ایجاد انعطاف پذیری بیشتر در حمل و نقل و استفاده از یک وسیله برای حرکت در جاده و مسیر ریلی بود.

اگرچه چنین طرحی از نظر ایده بسیار جذاب به نظر می رسید، اما پیچیدگی های عملیاتی و محدودیت های فنی باعث شد این نوع وسایل هرگز به بخش اصلی حمل و نقل عمومی تبدیل نشوند.

اشتوسبان؛ قطاری که در شیب فوق العاده حرکت می کند

راه آهن اشتوسبان (Stoosbahn) در سوئیس شاید در نگاه اول به اندازه قطارهای جت موتور عجیب نباشد، اما فناوری آن واقعا منحصر به فرد است.

این قطار برای حرکت در یک مسیر کوهستانی بسیار شیب دار طراحی شده و در بخش هایی از مسیر با شیب حیرت انگیز 110 درصد رو به رو می شود. چنین شیبی برای عبور یک قطار معمولی تقریبا غیرممکن است.

ویژگی جالب اشتوسبان، کابین های ویژه آن است. هر کابین می تواند هنگام حرکت روی شیب تغییر زاویه دهد تا کف محل قرارگیری مسافران همواره در حالت تقریبا افقی باقی بماند. به همین دلیل، مسافران حتی هنگام بالا رفتن از شیب های شدید نیز احساس تعادل بیشتری دارند.

اشتوسبان امروزه به عنوان شیب دارترین راه آهن مسافری جهان شناخته می شود.

ام-497 سوسک سیاه؛ قطاری با موتور جت

در دهه 1960 میلادی، راه آهن آمریکا نیز به سراغ یک آزمایش عجیب رفت. نتیجه این پروژه، واگن ریلی ام-497 سوسک سیاه بود؛ وسیله ای که به جای استفاده از نیروی محرکه متعارف، به دو موتور جت هواپیما مجهز شده بود.

در سال 1966، مهندسان دو موتور جت را روی سقف یک واگن نصب کردند تا توانایی استفاده از نیروی پیشران جت در حمل و نقل ریلی را آزمایش کنند.

این قطار آزمایشی توانست به سرعتی بیش از 290 کیلومتر بر ساعت برسد؛ سرعتی چشمگیر برای یک واگن ریلی در آن دوران.

با وجود موفقیت آزمایش، استفاده گسترده از موتور جت برای قطارها منطقی و اقتصادی نبود. مصرف سوخت بالا و هزینه های عملیاتی باعث شد سوسک سیاه بیشتر به عنوان یک آزمایش جالب در تاریخ راه آهن باقی بماند.

هواپیمای ریلی بنی؛ ترکیب قطار و هواپیما

در دهه 1930، مهندسی به نام جورج بنی ایده ای متفاوت برای آینده حمل ونقل ارائه کرد. طرح او که هواپیمای ریلی بنی (Bennie Railplane) نام داشت، ترکیبی عجیب از قطار، مونوریل و هواپیما بود.

کابین های این سامانه به جای حرکت روی زمین، از یک مسیر ریلی در ارتفاع آویزان می شدند. برای حرکت نیز از ملخ استفاده می شد؛ درست مانند هواپیما.

ایده اصلی این بود که یک سیستم حمل و نقل سریع و بدون تداخل با مسیرهای زمینی ایجاد شود. کابین های معلق می توانستند بالای سطح زمین حرکت کنند و فضای زیر خود را برای جاده ها و سایر وسایل نقلیه آزاد بگذارند.

با این حال، پروژه هواپیمای ریلی بنی نتوانست سرمایه و حمایت کافی برای توسعه گسترده به دست آورد و در نهایت به یک نمونه آزمایشی تاریخی تبدیل شد.

مونوریل ژیروسکوپی برنان؛ قطاری که روی یک ریل تعادل داشت

یکی از عجیب ترین طرح های تاریخ راه آهن بدون شک مونوریل ژیروسکوپی برنان (Brennan Gyro Monorail) است. این وسیله در سال 1907 توسط مخترعی به نام لوئیس برنان توسعه داده شد.

قطار برنان تنها روی یک ریل حرکت می کرد؛ اما برخلاف آنچه انتظار می رود، واژگون نمی شد. راز این فناوری در استفاده از دو ژیروسکوپ بزرگ بود که با سرعت بسیار بالا می چرخیدند.

نیروی حاصل از چرخش ژیروسکوپ ها به قطار کمک می کرد تعادل خود را حفظ کند. به این ترتیب، وسیله ای نسبتا بزرگ می توانست روی یک ریل باریک حرکت کند، بدون اینکه به طرفین سقوط کند.

این پروژه از نظر مهندسی بسیار پیشرفته بود، اما پیچیدگی سیستم و نیاز به فناوری های خاص مانع از گسترش آن شد.

شینن زپلین؛ قطاری با ملخ هواپیما

در میان عجیب ترین قطارهای جهان، شینن زپلین (Schienenzeppelin) آلمان جایگاه ویژه ای دارد. این قطار آزمایشی که در دهه 1930 ساخته شد، شباهت زیادی به یک هواپیما داشت که روی ریل قرار گرفته باشد.

شینن زپلین از یک موتور هواپیما و یک ملخ بزرگ در قسمت عقب استفاده می کرد. همین طراحی غیرمعمول باعث شد بتواند در سال 1931 به سرعتی بیش از 230 کیلومتر بر ساعت برسد و رکورد سرعت قابل توجهی در راه آهن ثبت کند.

با وجود سرعت بالا، طراحی آن مشکلات زیادی داشت. وجود ملخ بزرگ در قسمت عقب می توانست برای کارکنان و مسافران خطرناک باشد و استفاده از چنین قطاری در شبکه های شلوغ ریلی نیز دشوار بود.

با این حال، شینن زپلین یکی از نمادین ترین پروژه های تاریخ قطارهای پرسرعت محسوب می شود.

گالوپینگ گوس شماره 7؛ خودرویی که به قطار تبدیل شد

همه قطارهای عجیب تاریخ بزرگ، سریع یا مجهز به موتورهای جت نبودند. برخی از آن ها به دلیل سادگی و ظاهر غیرمعمول خود مشهور شدند. گالوپینگ گوس شماره ۷ یکی از همین نمونه هاست.

این وسیله در سال 1936 با استفاده از فناوری خودروهای جاده ای ساخته شد و می توانست مسافر، نامه و بار حمل کند. ظاهر آن بیشتر به یک خودرو یا اتوبوس تغییر شکل یافته شباهت داشت تا یک قطار.

گالوپینگ گوس بخشی از تلاش شرکت ریو گرانده ساوترن (Rio Grande Southern) برای ادامه فعالیت با هزینه کمتر بود. استفاده از وسایل سبک تر و ارزان تر می توانست هزینه های بهره برداری از خطوط ریلی کم مسافر را کاهش دهد.

امروزه این وسیله یکی از جذاب ترین نمونه های تاریخ حمل و نقل ریلی آمریکا به شمار می رود.

جنرال موتوروز اروترین؛ قطاری از آینده که مسافران دوستش نداشتند

در دهه 1950، شرکت جنرال موتورز تلاش کرد با معرفی اروترین (Aerotrain) تصویری مدرن و آینده نگر از قطارهای مسافری ارائه دهد.

واگن های این قطار طراحی بسیار متفاوتی داشتند و ظاهر آن ها از خودروها و اتوبوس های مدرن الهام گرفته شده بود. بدنه سبک و طراحی آیرودینامیک باعث می شد اروترین در نگاه اول بسیار پیشرفته به نظر برسد.

اما ظاهر آینده نگر همیشه به معنای موفقیت نیست. مسافران و خدمه از مشکلاتی مانند سر و صدای زیاد و حرکت نسبتا ناهموار شکایت داشتند. در نتیجه، اروترین نتوانست آن طور که سازندگانش انتظار داشتند آینده حمل و نقل ریلی را تغییر دهد.

با وجود این شکست تجاری، طراحی اروترین همچنان یکی از نمادهای جذاب دوران خوش بینی فناوری در دهه 1950 محسوب می شود.

وقتی مهندسان مرزهای راه آهن را جا به جا کردند

تاریخ راه آهن فقط داستان لوکوموتیوهای بخار، دیزل و قطارهای برقی نیست. در طول بیش از یک قرن، مهندسان بارها تلاش کرده اند تعریف قطار را تغییر دهند.

برخی از آن ها به سراغ موتور جت رفتند، بعضی ملخ هواپیما را روی واگن نصب کردند و گروهی دیگر تلاش کردند قطارهایی بسازند که روی یک ریل حرکت کنند یا از مسیرهای هوایی و معلق عبور کنند.

بسیاری از این پروژه ها هرگز وارد استفاده گسترده نشدند، اما شکست یا موفقیت آن ها اهمیت چندانی از جذابیتشان کم نمی کند. این ماشین های عجیب نشان می دهند که پیشرفت فناوری همیشه از مسیرهای معمولی عبور نکرده و گاهی ایده هایی که در ابتدا عجیب و غیرعملی به نظر می رسند، زمینه ساز نوآوری های آینده می شوند.

قطارهای جت موتور، مونوریل های ژیروسکوپی، قطارهای ملخ دار و سامانه های معلق شاید امروز بیشتر به موزه ها و کتاب های تاریخ تعلق داشته باشند، اما همچنان یادآور دورانی هستند که مهندسان برای ساخت آینده، از آزمایش عجیب ترین ایده ها هراسی نداشتند.

تنظیم و ترجمه: محمدمهدی حیدرپور

حضور نتانیاهو در منطقه جبل الشیخ سوریه

بیشتر بخوانید:

پروژه واگن آزمایشگاهی سریع؛ تلاش شوروی برای شکستن رکورد سرعت روی ریل (+تصاویر)

تماشاخانه

فیلترینگ را بردارید ؛ این تنها راه نجات امنیت شبکه است

حرکت ماشین‌ها شبیه قایق موتوری / سرازیر شدن آب از سقف خانه‌ها / خطر در کمین شهرهای مرکزی ایران

فیلم های دیگر