آمریکا برای پایگاه های نظامی خود رآکتور هسته ای می سازد؛ آغاز پروژه ۲.۲ میلیارد دلاری

عصر ایران؛ مجله تصویری سلاح - ارتش آمریکا در حال برداشتن گام مهمی برای کاهش وابستگی پایگاه های نظامی خود به شبکه برق غیرنظامی است. این نیرو با همکاری واحد نوآوری دفاعی پنتاگون، پنج شرکت را برای توسعه و ساخت رآکتورهای هسته ای کوچک و قابل حمل در پایگاه های نظامی این کشور انتخاب کرده است؛ پروژه ای که ارزش قراردادهای آن در مجموع می تواند به 2.2 میلیارد دلار برسد.

بر اساس اعلام ارتش آمریکا، این رآکتورهای کوچک که با عنوان میکرورآکتور هسته ای شناخته می شوند، قرار است در پنج پایگاه نظامی در نقاط مختلف ایالات متحده مستقر شوند. هدف اصلی این برنامه، ایجاد منبعی مستقل و پایدار برای تولید برق و افزایش تاب آوری انرژی پایگاه ها در شرایط بحرانی است.

پنج شرکت برای ساخت رآکتورهای هسته ای ارتش آمریکا

در نخستین مرحله از این برنامه، هر یک از پنج شرکت منتخب مسئول توسعه رآکتور هسته ای در یک پایگاه مشخص شده اند:

Antares Nuclear در فورت براگ، کارولینای شمالی

BWXT Advanced Technologies در فورت کمپبل، کنتاکی

General Atomics Electromagnetic Systems در فورت هود، تگزاس

Radiant Industries در فورت بنینگ، جورجیا

Westinghouse Government Services در فورت درام، نیویورک

ارتش آمریکا در نهایت قصد دارد تعداد این رآکتورها را افزایش دهد و بیش از 20 میکرورآکتور هسته ای را در تاسیسات مختلف وزارت دفاع مستقر کند.

این پروژه بخشی از برنامه ای با نام ژانوس (Janus) است که ارتش آمریکا در سال 2025 آن را با هدف ورود نسل جدید رآکتورهای هسته ای به زیرساخت های نظامی آغاز کرد.

چرا ارتش آمریکا به دنبال انرژی هسته ای است؟

یکی از نگرانی های اصلی ارتش آمریکا، وابستگی پایگاه های نظامی به شبکه برق سراسری است. در شرایط عادی، این شبکه برق نیاز پایگاه ها را تامین می کند، اما در صورت وقوع جنگ، حملات سایبری، خرابکاری یا آسیب فیزیکی به زیرساخت های انرژی، امکان اختلال در این شبکه وجود دارد.

ارتش آمریکا معتقد است پایگاه های نظامی آینده باید بتوانند حتی در صورت از دست رفتن بخشی از شبکه برق، به فعالیت خود ادامه دهند. از سوی دیگر، استفاده از سوخت های فسیلی نیز محدودیت های خاص خود را دارد؛ زیرا انتقال و ذخیره سازی مقادیر زیادی سوخت دیزل و سایر سوخت های مایع، به ویژه در مناطق دورافتاده یا در زمان جنگ، می تواند به یک نقطه ضعف لجستیکی تبدیل شود.

جف واکسمن، معاون اصلی دستیار وزیر ارتش آمریکا در امور تاسیسات، انرژی و محیط زیست، در توضیح این رویکرد گفت که ارتش دیگر نمی تواند مانند گذشته با اطمینان روی شبکه برق و انتقال سوخت های فسیلی حساب کند.

به گفته او، زیرساخت های حیاتی ارتش در حال حاضر معمولا با نوعی سوخت فسیلی مایع، عمدتا دیزل، پشتیبانی می شوند؛ اما انتقال این سوخت در زمان جنگ می تواند بسیار دشوار باشد.

این مشکل در خارج از خاک اصلی آمریکا حتی جدی تر می شود. به عنوان نمونه، برخی تاسیسات و منافع نظامی آمریکا در جزایر اقیانوس آرام به سوختی وابسته هستند که با کشتی های خارجی منتقل می شود. در صورت وقوع یک درگیری گسترده، حفظ چنین زنجیره تامینی می تواند به چالشی جدی تبدیل شود.

رآکتورها قرار نیست کل پایگاه را برق رسانی کنند

با وجود آنکه هدف اصلی برنامه ژانوس ایجاد استقلال انرژی است، ارتش آمریکا تاکید کرده که پایگاه های میزبان این رآکتورها همچنان به شبکه برق تجاری متصل باقی خواهند ماند.

به بیان دیگر، قرار نیست میکرورآکتور هسته ای جایگزین کامل شبکه برق شود. این سامانه ها بیشتر به عنوان یک منبع تولید برق مستقل و مکمل عمل خواهند کرد تا در صورت بروز اختلال، بخش هایی از نیاز انرژی پایگاه را تامین کنند.

رآکتورها نیز تحت مالکیت و بهره برداری پیمانکاران خواهند بود و پرداخت ها به شرکت ها بر اساس دستیابی به مراحل فنی تعیین شده انجام می شود.

دان دریسکول، وزیر ارتش آمریکا، درباره این پروژه گفت که قراردادهای جدید امکان تامین برق پایدار و قابل اعتماد برای تاسیسات ارتش را سرعت می بخشند و به این نیرو اجازه می دهند بدون وابستگی کامل به شبکه های خارجی، آمادگی عملیاتی خود را حفظ کند.

بدون استفاده از اورانیوم با غنای بالا

یکی از نکات قابل توجه درباره این پروژه، نوع سوخت مورد استفاده در رآکتورهای آینده است. ارتش آمریکا اعلام کرده که هیچ یک از رآکتورهای موردنظر از اورانیوم با غنای بالا (HEU) استفاده نخواهند کرد.

این موضوع از نظر ایمنی و همچنین جلوگیری از وابستگی برنامه به سوخت هایی که کاربردهای حساس تری دارند، اهمیت دارد.

ارتش همچنین اعلام کرده که پسماند هسته ای تولیدشده در این رآکتورها قرار نیست برای مدت طولانی در داخل پایگاه های نظامی ذخیره شود.

سابقه پروژه؛ از پروژه پله تا ژانوس

برنامه ژانوس نخستین تلاش وزارت دفاع آمریکا برای استفاده از رآکتورهای هسته ای کوچک و قابل حمل نیست.

پنتاگون در سال 2022 برنامه ای با عنوان پروژه پله (Project Pele) را دنبال کرد که هدف آن توسعه یک رآکتور هسته ای قابل حمل با وزن حدود 40 تن بود. این رآکتور برای تولید بین 1 تا 5 مگاوات برق طراحی شده بود و قرار بود بتواند در محیط های نظامی مستقر شود.

برنامه ژانوس را می توان ادامه همین مسیر در مقیاسی گسترده تر دانست؛ با این تفاوت که این بار تمرکز تنها روی یک رآکتور آزمایشی نیست و ارتش به دنبال ایجاد مجموعه ای از رآکتورهای کوچک در پایگاه های مختلف است.

رآکتورهای مختلف، طراحی های متفاوت

شرکت های انتخاب شده قرار نیست یک رآکتور یکسان را در تمام پایگاه ها مستقر کنند. هر شرکت فناوری و طراحی مخصوص خود را دنبال می کند.

به عنوان نمونه، رادیانت اینداستریز اعلام کرده قراردادی به ارزش مجموعا 750 میلیون دلار برای تامین 15 میکرورآکتور هسته ای کِلایدس (Kaleidos) به دست آورده است. این رآکتورها در حال حاضر در تاسیسات دُم (DOME) آزمایشگاه ملی آیداهو تحت آزمایش قرار دارند.

رآکتور کلایدس برای تولید حدود 1 مگاوات برق طراحی شده و طبق اعلام شرکت، قابلیت حمل و نقل و استقرار نسبتا آسان دارد. رادیانت اینداستریز این سامانه را یک رآکتور آماده اتصال (Plug-in Ready) توصیف کرده است؛ یعنی سامانه ای که پس از انتقال به محل موردنظر، می تواند با حداقل زیرساخت اضافی وارد مدار شود.

در طرف دیگر، جنرال اتمیکس (General Atomics) روی سامانه ای به نام GA-TES کار می کند. این رآکتور در پیکربندی پایه قادر به تولید حدود 5 مگاوات برق است و امکان افزایش ظرفیت آن تا 20 مگاوات نیز وجود دارد.

یکی از ویژگی های GA-TES قابلیت جا به جایی آن با کامیون یا قطار است؛ ویژگی ای که برای استفاده نظامی اهمیت ویژه ای دارد، زیرا امکان انتقال سامانه به نقاط مختلف را فراهم می کند.

چرا این پنج پایگاه انتخاب شدند؟

انتخاب پایگاه ها صرفا بر اساس میزان مصرف برق انجام نشده است. ارتش آمریکا اعلام کرده برای انتخاب این پنج محل، مجموعه ای از عوامل مختلف از جمله نوع ماموریت پایگاه، امکان اتصال و استفاده از شبکه برق، مسائل زیست محیطی، ملاحظات ایمنی و نقش پایگاه در جا به جایی و اعزام نیروها بررسی شده است.

براندون کاکرل، معاون دستیار وزیر ارتش آمریکا در امور انرژی و پایداری، معتقد است انتخاب این پایگاه ها ارتباط مستقیمی با توانایی ارتش برای انتقال و به کارگیری نیرو در نقاط مختلف جهان دارد.

به گفته او، اگر شبکه برق یک پایگاه در جریان یک درگیری نظامی آسیب ببیند، ارتش باید همچنان بتواند ماموریت خود را ادامه دهد و نیرو و تجهیزات را جابه جا کند.

از این منظر، رآکتورهای کوچک فقط یک پروژه انرژی نیستند؛ بلکه بخشی از برنامه گسترده تر ارتش آمریکا برای افزایش تاب آوری زیرساخت های نظامی و حفظ توان عملیاتی در شرایط جنگی به شمار می روند.

احتمال گسترش پروژه به پایگاه های بیشتر

پنج پایگاه فعلی پایان مسیر برنامه ژانوس نیستند. ارتش آمریکا در نوامبر 2025 اعلام کرده بود که در حال بررسی استقرار رآکتورهای هسته ای در چند تاسیسات دیگر از جمله فورت وین رایت، کارخانه مهمات ارتش هولستون، پایگاه مشترک لوئیس-مک کورد و ردستون آرسنال نیز هست.

در صورت موفقیت آزمایش ها و مراحل صدور مجوز، این پروژه می تواند به یکی از بزرگ ترین برنامه های استقرار رآکتورهای هسته ای کوچک در زیرساخت های نظامی آمریکا تبدیل شود.

هدف اعلام شده ارتش نیز بلندپروازانه است: استقرار بیش از 20 میکرورآکتور در تاسیسات وزارت دفاع آمریکا.

یک تغییر مهم در مفهوم تامین انرژی نظامی

اهمیت برنامه ژانوس فقط در تعداد رآکتورهایی که قرار است ساخته شوند خلاصه نمی شود. ارتش آمریکا در واقع در حال تغییر نگاه خود به مسئله تامین انرژی است.

در یک جنگ مدرن، برق برای راه اندازی سامانه های ارتباطی، مراکز فرماندهی، تجهیزات الکترونیکی، سامانه های پدافندی، تاسیسات لجستیکی و مجموعه ای از تجهیزات نظامی حیاتی است. از این رو قطع برق یک پایگاه می تواند بسیار فراتر از یک مشکل زیرساختی ساده باشد و مستقیما بر توان عملیاتی آن تاثیر بگذارد.

میکرورآکتورهای هسته ای می توانند در چنین شرایطی یک منبع برق پایدار در اختیار ارتش قرار دهند؛ منبعی که برخلاف نیروگاه های دیزلی به انتقال مداوم سوخت نیاز ندارد و می تواند برای مدت طولانی انرژی تولید کند.

البته این فناوری هنوز با چالش هایی مانند ایمنی، صدور مجوزهای هسته ای، هزینه ساخت، مدیریت پسماند، حفاظت از تاسیسات و پذیرش عمومی رو به رو است. موفقیت برنامه ژانوس در نهایت به این بستگی دارد که ارتش آمریکا و شرکت های طرف قرارداد تا چه اندازه بتوانند این چالش ها را در مقیاس واقعی و عملیاتی برطرف کنند.

اگر این برنامه طبق برنامه ریزی پیش برود، ارتش آمریکا امیدوار است نخستین رآکتور عملیاتی در یک پایگاه نظامی را تا 30 سپتامبر 2028 به بهره برداری برساند؛ هدفی که می تواند آغازگر مرحله جدیدی در نحوه تامین انرژی زیرساخت های نظامی این کشور باشد.

تنظیم و ترجمه: محمدمهدی حیدرپور

سلامت قلب: ۷ کاری که بعد از ساعت ۷ نباید انجام دهید!

بیشتر بخوانید:

راکتورهای هسته ای مرموز در چین و نگرانی هایی برای آن! (+عکس)

تماشاخانه

پمپ‌بنزین‌ها دارند یک چیزی را لو می‌دهند / بنزین هست؛ اما چرا نیست؟

سجاد رود؛ سدی که کشاورزان را بیچاره می‌کند ، جنگل را می‌بلعد و آینده‌اش نامعلوم است

فیلم های دیگر