تفاوت کار انیمیشن ساز بزرگ ژاپنی با آثار آمریکایی ؛ راز بزرگ میازاکی چیست؟

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از ورلد آف ریل، یک بررسی عمیق که توسط بلومبرگ درباره استودیو جیبلی انجام شده، نشان می‌دهد این خانه انیمیشن افسانه‌ای ژاپنی، در یک دوره گذار نامشخص قرار دارد: هایائو میازاکی ۸۵ ساله است، پسرش، گورو میازاکی، وارث بالقوه وی در خلق انیمیشن است و کنیچی یودا به عنوان مدیرعامل جدید استودیو منصوب شده است.

با همه این تغییرات و نبود قطعیت درباره آینده، این استودیو اصرار دارد که هرگز به یک کارخانه تولید انیمیشن که کارش تولید دنباله باشد یا بخواهد از مدل انیمه صنعتی پیروی کند، تبدیل نخواهد شد. فیلم بلند بعدی که در این استودیو در حال شکل گرفتن است، همچنان یک راز است.

در حالی گورو یک فیلم کوتاه ۱۵ دقیقه‌ای به نام «شبی در دره جادوگران» را کارگردانی کرده که هایائو همچنان بر هر تصمیم خلاقانه ‌این استودیو مسلط است و گورو می‌گوید آوردن یک فیلمساز خارجی تا زمانی که هایائو در حال کار باشد، کاملاً غیرممکن خواهد بود.

گزارش بلومبرگ در این مورد می‌گوید: «صبح جمعه‌ای در ماه آوریل، در دفتر مرکزی استودیو جیبلی در حومه توکیو، گورو میازاکی با آزمایشی طاقت‌فرسا روبه‌رو می‌شود. پس از حدود یک سال تلاش، وقت آن رسیده که انیمیشن کوتاه خود را برای پدر سخت‌گیر و مشهورش، هایائو میازاکی - یکی از مشهورترین کارگردانان روی کره زمین - به نمایش بگذارد و سپس به بازخورد بی‌پرده او گوش دهد.

میازاکی‌ها در طول این سال‌ها اغلب با هم اختلاف داشته‌اند. گورو یکی از همکاری‌های اولیه‌شان را چنین به یاد می‌آورد: «دعواهای مداوم و مداوم». اما شاید این پروژه متفاوت باشد - گذر زمان گاهی اوقات تأثیر مثبتی بر آنها داشته است. هایائو ۸۵ ساله است؛ گورو ۵۹ ساله ...».

حالا باید گفت بزرگترین راز خود هایائو است: پس از اینکه «پسر و حواصیل» برنده اسکار شد، جیبلی هنوز پروژه بعدی خود را معرفی نکرده است، هرچند به گفته یودا، میازاکی هر روز به استودیو می‌آید. او آنجا چه می‌کند؟ به نظر نمی‌رسد کسی بداند و فقط خود اوست که دقیقاً می‌داند روی چه چیزی کار می‌کند.

میازاکی بیش از یک بار بازنشستگی خود را اعلام کرده و در حال حاضر تا آنجا که روشن است، هنوز بازنشسته نشده است. او دقیقاً آنجا چه می‌کند؟، به نظر می‌رسد این رازی بزرگ باشد. میازاکی هنوز در حال خلق چیزی است، اما به نظر می‌رسد اطرافیانش به اندازه بقیه در بی‌خبری هستند.

مدت‌هاست پویایی خلاقانه جیبلی بیشتر از همه حول محور نگاه فیلمساز مسن‌تر می‌چرخد. در طول چهار دهه گذشته، این استودیو سبک متمایز خود را با خلق انیمیشن‌های غنی و لایه لایه و طراحی شده با دست در بیش از ۲۰ فیلم بلند ارائه کرده است.

این فیلم‌ها که هم برای کودکان و هم بزرگسالان جذاب هستند، اغلب قهرمانان جوانی را به تصویر می‌کشند که محیط‌های جنگ‌زده را از نیروهای شرور در میان پدیده‌های وهم‌آلود نجات می‌دهند. در مجموع، این فیلم‌ها بیش از ۲ میلیارد دلار فروش بلیت داشته‌اند، 2 جایزه اسکار را از آن خود کرده‌اند و به رونق جهانی انیمه کمک کرده‌اند؛ به بازاری که اکنون طبق اعلام انجمن انیمیشن‌های ژاپنی، سالانه بیش از ۲۵ میلیارد دلار ارزش دارد. به گفته بسیاری، این بزرگترین موفقیت در انیمیشن از زمان اوج والت دیزنی بوده است.

در گزارش بلومبرگ آمده است: تقاضای جهانی برای انیمه‌ای که جیبلی دهه‌ها پیش به شعله‌ور شدن آن کمک کرد، موجب شده تا رقبایی فراتر از ژاپن پیدا شوند؛ فیلم برتر جهان در سال گذشته «نه ژا ۲» بود، یک ماجراجویی فانتزی انیمیشنی از چین که پس از استقبال گسترده از «نژا» در سال ۲۰۱۹ ساخته شد. دنباله این فیلم بیش از ۲ میلیارد دلار در سطح جهانی فروش داشت و از بهترین آثار هالیوود و ژاپن پیشی گرفت.

گورو می‌گوید فیلمسازی صنعتی‌تر شده است: «خیلی سخت است که فقط یک فیلم بلند بسازی و آن را در سینماها اکران کنی و به لحاظ مالی توجیه اقتصادی هم پیدا کنی. بسیاری از انیمیشن‌هایی که اکنون می‌بینید بر اساس مانگا شکل گرفته‌اند و سپس به یک سریال تلویزیونی تبدیل ‌شده‌اند.

بعدش باید با یک شرکت موسیقی همکاری ‌کنی تا یک آهنگ تم بزرگ برای آن ساخته شود. بنابراین این طرح تجاری عمده‌فروشی وجود دارد، تقریباً یک الگو وجود دارد تا مطمئن شویم که ساخت یک فیلم انیمیشن یک تجارت سودآور است. ما، به عنوان یک استودیو، هرگز این کار را نکرده‌ایم».

رقبای جیبلی چنین تردیدی ندارند. استودیوهای بزرگ انیمیشن آمریکا همچنان به تولید دنباله‌های فیلم‌های موفق قبلی ادامه می‌دهند. امسال شاهد اکران «داستان اسباب‌بازی ۵»، «فیلم پرندگان خشمگین ۳» و قسمت‌های جدید «مینیون‌ها»، «برادران سوپر ماریو» و «گشت پنجه» خواهیم بود.

سال‌ها پیش، هایائو به ساخت دنباله‌ای برای فیلم فانتزی-ماجراجویی خود در سال ۲۰۰۸ با نام «پونیو» فکر کرده بود، اما این ایده در نهایت به نفع یک اثر اورجینال دیگر به نام «باد برمی‌خیزد» کنار گذاشته شد.

مدیران جیبلی می‌گویند دنباله‌سازی برای آنها جذاب نیست؛ آنها به «همسایه من توتورو ۲» یا چیزی مشابه آن فکر نمی‌کنند. گورو می‌گوید: «وقتی فیلمی می‌سازید، مانند یک فرآیند سرگرم‌کننده، شاد و هیجان‌انگیز نیست. بسیار پرزحمت و خسته‌کننده است.»

اگر بخواهیم دقیق‌تر بگوییم، فرآیند ساخت هر انیمیشنی حتی پرزحمت‌تر هم شده است. بخشی به این دلیل است که سن گروه انیماتورهای جیبلی بالاتر رفته و کار شبانه‌روزی کمتر از گذشته ممکن است و بخشی دیگر به دلیل قوانین کاری است که برای مهار چنین زیاده‌روی‌هایی در محل کار وضع شده است. یودا می‌گوید: «بنابراین حتی وقتی موتور روشن می‌شود، باید بایستیم ...»

در هر حال «پسرک و حواصیل» باعث شد میازاکی بگوید که قصد بازنشستگی ندارد و در واقع روی یک فیلم جدید کار می‌کند. هرچند برخی «پسرک و حواصیل» را آواز قوی او نامیدند، اما جونیچی نیشیوکا معاون استودیو جیبلی، پس از مدتی گفت که این آخرین فیلم میازاکی نخواهد بود. گورو هم افزود پدرش در حال حاضر پروژه‌ای در دست اجرا دارد که شبیه یک فیلم اکشن-ماجراجویی، نوستالژیک و یادآور روزهای قدیم است.

به نظر می‌رسد با توجه به شیوه کار به شدت منزوی میازاکی، ما فقط زمانی متوجه اثر جدید وی خواهیم شد که او به ما بگوید چیست.