چالش‌های نظام آموزش ابتدایی؛ از کمبود منابع تا اثرات تعطیلی مدارس بر سواد پایه

معاون آموزش ابتدایی آموزش پیش‌دبستانی را یکی از مهم‌ترین عوامل موفقیت دانش‌آموزان در آزمون‌های بین‌المللی دانست و گفت: شواهد پژوهشی برگرفته از نتایج آزمون های بین المللی نشان می‌دهد کودکانی که از آموزش‌های باکیفیت پیش‌دبستانی بهره‌مند می‌شوند، در مهارت‌های خواندن، ریاضیات و علوم عملکرد بهتری دارند.

به گزارش ایسنا، در پی گزارش ارزیابی عملکرد دانش‌آموزان ایرانی در آزمون‌های بین‌المللی تیمز (TIMSS) و پرلز (PIRLS) طی سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۲۳، رضوان حکیم‌زاده در نشست تخصصی با حضور جمعی از استادان دانشگاه، پژوهشگران و صاحب‌نظران حوزه تعلیم و تربیت در فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران با قدردانی از فرهنگستان علوم برای فراهم کردن زمینه گفت‌وگوی علمی پیرامون مسائل اساسی نظام تعلیم و تربیت، اظهار کرد: ارزیابی‌های بین‌المللی، تصویری روشن از جایگاه نظام‌های آموزشی در جهان ارائه می‌دهند و می‌توانند مبنایی برای سیاست‌گذاری‌های دقیق و اصلاحات آموزشی باشند.

معاون آموزش ابتدایی با اشاره به مقایسه شاخص‌های توسعه‌ای کشورهای موفق در آزمون‌های بین‌المللی با ایران، تصریح کرد: شاخص‌هایی نظیر توسعه انسانی، میزان سرمایه‌گذاری دولت در آموزش، سهم آموزش از تولید ناخالص داخلی، سرانه هزینه آموزشی هر دانش‌آموز، میزان سرمایه‌گذاری در پژوهش، پوشش آموزش پیش‌دبستانی، تراکم کلاس‌های درس و وضعیت معیشتی معلمان، ارتباط معناداری با کیفیت یادگیری و نتایج آموزشی دارند.

وی آموزش پیش‌دبستانی را یکی از مهم‌ترین عوامل موفقیت دانش‌آموزان در آزمون‌های بین‌المللی دانست و گفت: شواهد پژوهشی برگرفته از نتایج آزمون های بین المللی نشان می‌دهد کودکانی که از آموزش‌های باکیفیت پیش‌دبستانی بهره‌مند می‌شوند، در مهارت‌های خواندن، ریاضیات و علوم عملکرد بهتری دارند. از این رو، رایگان و فراگیر شدن آموزش پیش‌دبستانی، به‌ویژه در مناطق محروم و دوزبانه، باید به عنوان یک سیاست ملی مورد توجه قرار گیرد.

حکیم‌زاده همچنین با استناد به یافته‌های پرسشنامه‌های زمینه‌ای آزمون‌های تیمز و پرلز، بر نقش تعیین‌کننده عواملی همچون دسترسی دانش‌آموزان به منابع یادگیری در خانه، تأکید مدارس بر موفقیت همه دانش‌آموزان، احساس تعلق به مدرسه، نظم و امنیت محیط آموزشی و کیفیت تعامل معلم و دانش‌آموز در ارتقای نتایج یادگیری تأکید کرد.

وی در بخش دیگری از سخنان خود، توسعه سواد پایه را مهم‌ترین اولویت دوره ابتدایی برشمرد و افزود: تقویت مهارت‌های خواندن، نوشتن، درک مطلب، حل مسئله و تفکر علمی باید محور برنامه‌های آموزشی قرار گیرد و تحقق این هدف نیازمند بازنگری در برنامه‌های درسی، توانمندسازی معلمان و استقرار نظام پایش مستمر مهارت‌های پایه است.

معاون آموزش ابتدایی با اشاره به برنامه‌های اجرایی وزارت آموزش و پرورش برای کاهش افت یادگیری، از اجرای برنامه «حامی» (حمایت آموزشی مستمر یادگیرندگان) به عنوان یکی از اقدامات مؤثر یاد کرد و گفت: این برنامه با رویکردی حمایتی و بدون برچسب‌زنی به دانش‌آموزان، زمینه تقویت بنیه یادگیری آنان را فراهم کرده و نتایج آن نشان‌دهنده کاهش قابل توجه افت تحصیلی، نرخ تکرار پایه و ترک تحصیل در بسیاری از استان‌های کشور است.

وی همچنین تجربه اجرای برنامه «خوانا» در سال‌های گذشته را نمونه‌ای موفق از مداخلات مبتنی بر شواهد برای ارتقای مهارت‌های سواد پایه دانست و بر ضرورت استمرار چنین برنامه‌هایی تأکید کرد.

حکیم‌زاده در ادامه، کاهش زمان آموزش حضوری به دلیل تعطیلی مدارس ناشی از شرایطی مانند همه‌گیری کرونا، آلودگی هوا و ناترازی انرژی را یکی از چالش‌های جدی نظام آموزشی عنوان کرد و گفت: آموزش ابتدایی بیش از هر دوره تحصیلی نیازمند حضور مؤثر دانش‌آموز در کلاس درس است و جایگزینی آموزش مجازی نمی‌تواند پاسخگوی نیازهای یادگیری کودکان، به‌ویژه در مهارت‌های پایه خواندن و نوشتن باشد.

وی با تأکید بر اینکه ارتقای کیفیت آموزش نیازمند نگاه ملی و فرابخشی است، اظهارکرد: بسیاری از عوامل مؤثر بر کیفیت یادگیری، از جمله افزایش سهم آموزش از تولید ناخالص داخلی، بهبود وضعیت اقتصادی و منزلت حرفه‌ای معلمان، توسعه فضاهای آموزشی استاندارد و گسترش آموزش پیش‌دبستانی، فراتر از اختیارات وزارت آموزش و پرورش بوده و مستلزم همراهی سایر دستگاه‌های حاکمیتی است.

به گزارش مرکز اطلاع‌رسانی و روابط عمومی وزارت آموزش و پرورش، معاون آموزش ابتدایی در پایان با تأکید بر ضرورت سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد، خاطرنشان کرد: اصلاح نظام آموزشی باید بر پایه داده‌های معتبر ملی و بین‌المللی، پژوهش‌های علمی و تحلیل دقیق واقعیت‌های میدانی انجام شود و پرهیز از قضاوت‌های کلی و غیرمستند، زمینه اتخاذ تصمیم‌های اثربخش برای ارتقای کیفیت آموزش و تحقق عدالت آموزشی را فراهم خواهد کرد.

منبع آگاه: هیچ هیئتی از قطر به ایران سفر نکرده است

تماشاخانه

پل ورسک ؛ یکی از عجیب‌ترین پل‌های جهان و شاهکار مهندسی ۹۰ ساله / آنچه درباره‌اش نمی‌دانید

یک شیرجه جنجالی در میراث طبیعی شگفت‌انگیز/ شنا کردن در غار علیصدر چه بلایی به سرش می‌آورد؟

فیلم های دیگر