تاریخ:
خلاصه بازی ایران سفید - ایران قرمز 
درس سی و هشتم
آتشبس دوام میآورد؟
تنش میان ایران و آمریکا بر سر جنگ، آتشبس، تنگه هرمز و آینده برنامه هستهای به مرحلهای حساس رسیده است. تهران ضمن اعلام آمادگی دفاعی، پایان جنگ، لغو محاصره، آزادسازی داراییها و حفظ حق غنیسازی را مطالبه میکند و هرگونه برچیدن تأسیسات هستهای را رد کرده است. واشنگتن توقف دائمی غنیسازی را میخواهد و گزینه نظامی را دوباره بررسی میکند. همزمان، روسیه با پیشنهاد انتقال اورانیوم ایران به خاک خود، تلاش می کند نقش میانجی و ضامن را احیا کند.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، با تأکید بر آمادگی کامل نیروهای مسلح ایران برای پاسخگویی به هرگونه تجاوز احتمالی، اعلام کرد که ارتش و مجموعه توان دفاعی کشور در بالاترین سطح آمادهباش قرار دارند. قالیباف در پیامی که در شبکه اجتماعی «ایکس» منتشر کرد، نوشت پاسخ ایران در برابر هر تهدیدی، بر پایه تجربهها و درسهای گذشته طراحی خواهد شد. او با هشدار به دشمنان ایران تأکید کرد که گزینههای تهران میتواند آنان را غافلگیر کند. رئیس مجلس شورای اسلامی همچنین هشدار داد که هرگونه تصمیم راهبردی اشتباه، پیامدهایی فاجعهبار به همراه خواهد داشت؛ پیامدهایی که به گفته او، جهان پیشتر آثار و ابعاد آن را درک کرده است.
به گزارش فرارو، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، روز دوشنبه اعلام کرد که پیشنهاد تهران برای پایان دادن به جنگ با آمریکا و بازگشایی تنگه هرمز، طرحی «مشروع، سخاوتمندانه و مسئولانه» است؛ پیشنهادی که به گفته او، میتواند زمینهساز کاهش تنش و تقویت امنیت منطقهای شود. بقایی در عین حال تأکید کرد که واشنگتن همچنان بر مطالباتی «غیرمنطقی و یکجانبه» پافشاری میکند.
او گفت مطالبه ایران روشن و مشروع است: پایان جنگ، لغو محاصره و آزادسازی داراییهای ایران که به گفته او، بهناحق و در نتیجه فشارهای ایالات متحده در بانکها مسدود شدهاند. سخنگوی وزارت خارجه ایران همچنین عبور امن از تنگه هرمز، برقراری امنیت در منطقه و لبنان را از دیگر محورهای پیشنهادی تهران دانست و این بسته را تلاشی «سخاوتمندانه و مسئولانه» برای تأمین امنیت منطقه توصیف کرد.
در همین حال، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بار دیگر پیشنهاد ایران برای توقف جنگ را رد کرد و با توصیف وضعیت آتشبس بهعنوان روندی بسیار شکننده، گفت این توافق عملاً در «اتاق احیا» قرار دارد. ترامپ قرار است امروز با اعضای تیم امنیت ملی خود دیدار کند تا درباره نحوه مواجهه واشنگتن با آتشبس با ایران گفتوگو شود؛ نشستی که به نظر میرسد احتمال ازسرگیری عملیات نظامی نیز یکی از محورهای اصلی بررسی در آن باشد. این تحولات در حالی رقم میخورد که به گزارش وبسایت «اکسیوس» به نقل از سه مقام آمریکایی، مذاکرات میان تهران و واشنگتن روز یکشنبه به بنبست رسیده است؛ بنبستی که آینده آتشبس را بیش از پیش در هالهای از ابهام قرار داده است.
مقامهای آمریکایی میگویند دونالد ترامپ همچنان در پی دستیابی به توافقی برای پایان دادن به جنگ با ایران است؛ اما رد چندین مطالبه واشنگتن از سوی تهران و خودداری ایران از ارائه امتیازهای اساسی درباره برنامه هستهای خود، بار دیگر گزینه نظامی را در کانون توجه کاخ سفید قرار داده است. ترامپ در گفتوگو با خبرنگاران مدعی شد که ایران در پیامهای خود هیچ اشارهای به این موضوع نمیکند که به دنبال دستیابی به سلاح هستهای نیست. او همچنین تأکید کرد که طرف ایرانی ابتدا با آمریکا به توافقهایی دست مییابد، اما سپس از آنها عقبنشینی میکند.
لیندسی گراهام، سناتور جمهوریخواه ایالت کارولینای جنوبی، در پیامی در شبکه اجتماعی «ایکس» از دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، خواست پس از رد پاسخ ایران به پیشنهاد واشنگتن برای پایان دادن به جنگ، گزینه اقدام نظامی علیه تهران را مورد بررسی قرار دهد. این موضع، رویکردی تازه از سوی گراهام نیست. او در طول آتشبسی که یک ماه ادامه داشت، بارها بر ضرورت حفظ گزینه نظامی در برابر ایران تأکید کرده بود.
گراهام نوشت این تصور که ایران در چارچوب یک راهحل مذاکرهشده، همه تأسیسات غنیسازی خود را بهطور کامل نابود نکند، از نظر او «هیچ معنایی ندارد». به گفته این سناتور جمهوریخواه، هرگونه آتشبس بدون برچیدن کامل تأسیسات و توانمندیهای غنیسازی ایران، در عمل چیزی جز بازتولید همان توافق هستهای نخواهد بود.
غنیسازی اورانیوم؛ گره قدیمی دیپلماسی هستهای دوباره در کانون تنش تهران و واشنگتن
پرونده مذاکرات هستهای میان واشنگتن و تهران بار دیگر به یکی از پرتنشترین و بحثبرانگیزترین محورهای دیپلماسی بینالمللی تبدیل شده است؛ این بار با تمرکز بر پرسشی بنیادین و حساس: آیا ایران از حق غنیسازی اورانیوم برخوردار است یا باید این برنامه را بهطور کامل، دائمی و نهایی متوقف کند؟
بر اساس گزارشها، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، خواستار توقف کامل و همیشگی برنامه غنیسازی ایران شده است. با این حال، در کنار این مطالبه حداکثری، گزینه دستیابی به توافقی نیز مطرح است که میتواند شامل محدودیتهای بلندمدت بر برنامه هستهای ایران باشد؛ محدودیتهایی که احتمالاً برای سالها ادامه پیدا خواهد کرد و دامنه فعالیتهای تهران را بهطور جدی محدود میکند.
به نوشته «فارن پالیسی»، این تحولات در شرایطی رقم میخورد که در محافل سیاسی آمریکا و همچنین در فضای بینالمللی، دیدگاههای متفاوت و گاه متضادی درباره مسیر پیش رو شکل گرفته است. برخی مقامهای پیشین معتقدند پافشاری بر توقف کامل غنیسازی میتواند راه دیپلماسی را دشوارتر کند و امکان دستیابی به توافق را کاهش دهد. در مقابل، گروهی دیگر تأکید دارند که ایران از حق دائمی و مطلق برای غنیسازی اورانیوم برخوردار نیست.
این دیدگاه بر یک نگرانی امنیتی مهم استوار است: فناوریهای غنیسازی اورانیوم و بازفرآوری پلوتونیوم، ماهیتی دوگانه دارند. این فناوریها از یک سو میتوانند در حوزههای غیرنظامی از جمله تولید انرژی و تحقیقات علمی مورد استفاده قرار گیرند و از سوی دیگر، ظرفیت تولید موادی را دارند که در ساخت سلاحهای هستهای به کار میآید
در سیاست سنتی آمریکا در حوزه منع اشاعه هستهای، کشورهایی که خواهان برخورداری از برنامه هستهای صلحآمیز هستند، الزاماً نیازی به در اختیار داشتن چرخه کامل سوخت ندارند و میتوانند سوخت هستهای مورد نیاز خود را از خارج تأمین کنند. این همان الگویی است که در شماری از کشورها با برنامههای هستهای غیرنظامی اجرا شده است؛ کشورهایی که بدون غنیسازی یا بازفرآوری داخلی، فعالیت هستهای صلحآمیز خود را ادامه میدهند. در مقابل، تهران تأکید میکند که بر اساس معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای، از «حق غیرقابل سلب» برای غنیسازی اورانیوم با اهداف صلحآمیز برخوردار است.
تعلیق غنیسازی بدون تسلیم هستهای؛ خطوط قرمز تهران در پاسخ به آمریکا
منابعی که روزنامه «والاستریت ژورنال» آنها را «مطلع» توصیف کرده، گفتهاند ایران آمادگی خود را برای تعلیق عملیات غنیسازی اورانیوم اعلام کرده است؛ اما در عین حال پیشنهاد داده مدت این تعلیق، کوتاهتر از دوره ۲۰ سالهای باشد که آمریکا در تازهترین پیشنهاد خود مطرح کرده بود. به گفته این منابع، تهران بهطور رسمی پاسخی مفصل و چندصفحهای به آخرین پیشنهاد واشنگتن برای پایان دادن به جنگ ارسال کرده است؛ پاسخی که در آن مطالبات جزئی و مشخص ایران مطرح شده، اما همچنان برخی از شکافهای مهم و تعیینکننده میان دو طرف بیپاسخ باقی مانده است.
بر اساس گزارش این روزنامه آمریکایی، ایران درخواست مربوط به برچیدن تأسیسات هستهای خود را قاطعانه رد کرده و آن را در چارچوب هرگونه توافق احتمالی، شرطی غیرقابل مذاکره دانسته است. منابع یادشده همچنین گفتهاند پاسخ تهران مستقیماً به مطالبه آمریکا برای دریافت تعهدات پیشینی درباره سرنوشت برنامه هستهای ایران و ذخایر اورانیوم با غنای بالای این کشور نمیپردازد؛ موضوعی که همچنان یکی از اصلیترین نقاط اختلاف در روند مذاکرات به شمار میرود.
در مقابل، ایران پیشنهاد کرده است ابتدا آتشبس برقرار شود و تنگه هرمز بهتدریج به روی تجارت دریایی گشوده شود؛ مشروط بر آنکه واشنگتن آنچه تهران «محاصره» کشتیها و بنادر ایرانی میخواند، لغو کند. به گفته این منابع، پرونده هستهای قرار است پس از دستیابی به تفاهم اولیه درباره توقف جنگ، طی یک دوره ۳۰ روزه در قالب مذاکرات جداگانه بررسی شود. در همین چارچوب، تهران پیشنهاد داده بخشی از ذخایر اورانیوم با غنای بالای خود را کاهش دهد و بخش باقیمانده را به کشوری ثالث منتقل کند. با این حال، پاسخ ایران که ابتدا به میانجی پاکستانی تحویل داده شد و سپس به واشنگتن انتقال یافت، مشروط به دریافت تضمینهایی است؛ تضمینهایی که بر اساس آن، در صورت شکست مذاکرات یا خروج آمریکا از هر توافق احتمالی آینده، اورانیوم منتقلشده دوباره به ایران بازگردانده شود.
پوتین و پرونده هستهای ایران؛ میانجیگری یا معامله بزرگتر با غرب؟
مسکو بار دیگر پیشنهاد انتقال اورانیوم غنیشده ایران به خاک روسیه را مطرح کرده است؛ پیشنهادی که همزمان با تداوم مذاکرات درباره پرونده هستهای ایران و تشدید تنشهای متقابل میان واشنگتن و تهران بر سر سطح غنیسازی و سازوکارهای نظارتی آینده، دوباره در کانون توجه قرار گرفته است. ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، در دیدار با خبرنگاران تأکید کرد که مسکو همچنان با طرفهای مختلف بحران در خاورمیانه در تماس است. او گفت روسیه همچنان به طرح پیشنهادی خود برای خارج کردن اورانیوم غنیشده از ایران پایبند است و این ابتکار را «پیشنهادی خوب» توصیف کرد.
این تحرک دیپلماتیک روسیه در شرایطی صورت میگیرد که گفتوگوها میان واشنگتن و تهران درباره پیشنهادهای متقابل برای کاهش تنش و احیای مسیر تفاهم هستهای همچنان ادامه دارد. در چنین فضایی، مسکو تلاش میکند بار دیگر خود را بهعنوان بازیگری تعیینکننده در یکی از حساسترین پروندههای امنیتی جهان معرفی کند. دکتر سمیر ایوب، تحلیلگر سیاسی و کارشناس مسائل روسیه، میگوید اعلام آمادگی روسیه برای میزبانی از اورانیوم غنیشده ایران، نشانه تمایل مسکو به ایفای نقشی محوری در حل بحران میان آمریکا و ایران است؛ چرا که پرونده اورانیوم غنیشده، یکی از اصلیترین موانع در برابر هرگونه توافق جدید میان دو طرف به شمار میرود.
به گفته ایوب، روسیه در تلاش است نقشی را که در توافق هستهای سال ۲۰۱۵ ایفا کرده بود، دوباره احیا کند؛ نقشی که در آن مسکو خود را بهعنوان میانجیای معرفی میکرد که قادر است منافع همه طرفها را تضمین کند. این مسئله بهویژه در شرایطی اهمیت دارد که اعتماد تهران به کشورهای اروپایی بهشدت کاهش یافته است. ایوب تأکید میکند روابط نزدیک مسکو و تهران، در کنار بهبود نسبی روابط روسیه و آمریکا، فرصتی تازه در اختیار کرملین قرار داده است تا نقش ضامن را برای هر دو طرف ایفا کند؛ بهخصوص آنکه ایران انتقال اورانیوم غنیشده خود را به آمریکا یا به کشوری فاقد تجربه و توان پیشرفته هستهای نمیپذیرد.
به باور این تحلیلگر، پوتین از طریق این نقشآفرینی تلاش می کند جایگاه روسیه را در صحنه بینالمللی تقویت کند و هر موفقیت احتمالی در پرونده ایران را به پروندههای دیگر از جمله جنگ اوکراین، پیوند بزند. در کنار این هدف ژئوپلیتیکی، مسکو همچنین در پی آن است که در صورت دستیابی واشنگتن و تهران به توافقی تازه، نفوذ اقتصادی روسیه در ایران نیز حفظ شود.
ایران ونزوئلا نیست؛ خطای خطرناک در اتاقهای فکر آمریکا
دنیس سیترینویج، تحلیلگر ارشد مسائل ایران در موسسه مطالعات امنیت ملی در توئیتی در ایکس می نویسد: امیدوارم این پیامها در دولت آمریکا جدی گرفته شود؛ زیرا مسئله ایران، بیش از آنکه با تهدیدهای لفظی، فشارهای مقطعی یا نسخههای تکراری مهار حل شود، نیازمند فهمی واقعبینانه از منطق رفتاری تهران و محدودیتهای ابزارهای واشنگتن است.
الف. ایران باور ندارد که در این رویارویی شکست خورده است. برعکس، در محاسبات تهران، این تقابل نشانهای از تابآوری، بقاپذیری و قدرت ماندگاری راهبردی جمهوری اسلامی تلقی میشود.
ب. ایران نه اکنون و نه در آینده قابل پیشبینی، قصدی برای تسلیم شدن یا پذیرش خواستههای حداکثری واشنگتن ندارد.
ج. هر اندازه هم ترامپ با ادبیاتی تند و تهدیدآمیز از «پایان تمدن» سخن بگوید، بعید است تهران مسیر خود را تغییر دهد. حتی در صورت ازسرگیری رویارویی نظامی، انتظار نمیرود ایران صرفاً زیر فشار، دست به عقبنشینی راهبردی بزند.
د. مسیرهای واقعبینانه برای دستیابی به توافق، عملاً به دو گزینه محدود میشود: پذیرش نوعی مصالحه درباره مطالبات کلیدی ایران یا حرکت در مسیر تغییر نظام در ایران. اگر دولت آمریکا آماده نباشد منابع عظیم نظامی، سیاسی و اقتصادی لازم برای تغییر رژیم را متعهد شود، احتمالاً اهرم کافی برای وادار کردن تهران به پذیرش شروط حداکثری را در اختیار نخواهد داشت.
هـ. نه تحریمها، نه محاصرهها و نه هیچیک از تاکتیکهای فشار که در واشنگتن گاه بهعنوان «گلوله نقرهای» معرفی میشوند، بعید است بتوانند موضع مذاکرهای ایران را بهصورت بنیادین تغییر دهند. ادعاهای خلاف این واقعیت، روزبهروز بیشتر از زمین سخت واقعیت فاصله میگیرند.
و. ایران و نیروهای مقاومت منطقهای آن همچنان ظرفیت قابلتوجهی برای تحمیل هزینههای اقتصادی و راهبردی به کشورهای خلیج فارس دارند؛ بهویژه در حوزه انرژی، امنیت دریانوردی و مسیرهای حیاتی انتقال کالا و نفت.
ز. هرگونه توافق با ایران بعید است شامل محدودیتهای معنادار بر برنامه موشکی یا شبکه نیروهای مقاومت منطقهای آن باشد. چنین توافقی، تقریباً بهطور قطع و دستکم بهصورت ضمنی، دو واقعیت را به رسمیت خواهد شناخت: حق ایران برای غنیسازی اورانیوم و جایگاه تهران در معادله امنیتی تنگه هرمز.
ح. بیشتر کشورهای خلیج فارس بهشدت نگران تشدید تنش هستند. آنان بهخوبی میدانند که سرنگونی نظام ایران، پروژهای بسیار دشوار، پرهزینه و بهشدت بیثباتکننده خواهد بود.
ط. ایالات متحده به یک پیروزی راهبردی قاطع دست نیافته است. با وجود موفقیتهای عملیاتی، توازن راهبردی گستردهتر در منطقه بهصورت بنیادین تغییر نکرده است.
ی. ایران ونزوئلا نیست. ایران کشوری بسیار بزرگتر، نهادینهتر، ایدئولوژیکتر و از نظر راهبردی تابآورتر است؛ کشوری با شبکههای عمیق منطقهای، ظرفیتهای امنیتی چندلایه و آستانه تحملی بسیار بالاتر برای ورود به یک رویارویی طولانیمدت.
جمعبندی ساده است: در واشنگتن این توهم وجود دارد که ایران از این رویارویی، ضعیف، منزوی و در نهایت زیر فشار نظامی، تحریمها و تهدید به تشدید تنش، در گوشه رینگ بیرون آمده است. اما از نگاه تهران، رویارویی اخیر با شکست پایان نیافته است؛ درست برعکس، جمهوری اسلامی باور دارد که توانسته تابآوری، بقاپذیری و ظرفیت خود را برای تحمل فشار عظیم بدون تسلیم سیاسی به نمایش بگذارد.
لینک کوتاه: کپی لینک
زلزله ۴.۶ ریشتری در مرز تهران و مازندران؛ پردیس لرزید امارات برخی افراد و نهادهای لبنانی را در فهرست تروریسم قرار داد گل به خودی بدموقع در دقیقه ۹۹؛ الهلال مانع جشن قهرمانی النصر شد پیشبینی داستان فیلم جدید اصغر فرهادی توسط هوش مصنوعی به درخواست عصر ایران بازگشت مسعود شصتچی به تلویزیون با پرشی ۱۸ ساله در داستان شرط وزیر اقتصاد برای اعطای تسهیلات ترجیحی و اعتبار مالیاتی رویترز: عراق و پاکستان توافقنامههایی در حوزه عبور انرژی از تنگه هرمز با ایران امضا کردند 5 پیششرط ایران برای مذاکره با آمریکا/ خبرنگار الجزیره: ایران بر مبنای شروط دیگران مذاکره نمیکند کمک فوری برای نجات این دو دختر یتیم که نیاز به جراحی دارند واکنش وزارت خارجه به ادعای کویت در رابطه با ۴ شهروند ایرانی آخرین جزئیات امدادرسانی به مصدومان طوفان امشب در تهران طرح مجلس برای تغییر محاسبۀ حقوق بازنشستگی/ کاری نکنید آرزو کنیم همیشه تعطیل باشید! عراقچی: برای آرام کردن ترامپ امتیاز نخواهیم داد بستری شدن اکبر عبدی در بخش مراقبتهای ویژه؛ سکته قلبی هنرمند پیشکسوت تأمین بازار ورق فولادی به فولاد مبارکه واگذار شد؛ تخصیص ارز برای واردات