عصر ایران؛ علی خیرآبادی - لاسوگاس سالها با لقب «شهر گناه» شناخته میشد؛ شهری که قمار، مواد مخدر، فحشا و افراط، بخشی از هویت آن بودند. اما حالا برخی تحلیلگران آمریکایی معتقدند دیگر فقط لاسوگاس نیست که چنین تصویری دارد؛ بلکه کل آمریکا آرامآرام به «ملت گناه» تبدیل شده است.
وبسایت خبری آکسیوس نقد تند و تیزی به جامعه آمریکا داشته است. جامعه آمریکا وارد دورهای شده که رفتارهایی مانند قمار آنلاین، مصرف ماریجوانا و پورنوگرافی دیگر نه پدیدههایی حاشیهای، بلکه بخشی عادی از زندگی روزمره شدهاند؛ آن هم با حمایت مستقیم یا غیرمستقیم دولتها.
حتی دونالد ترامپ هم ماه گذشته در کاخ سفید، هنگام صحبت درباره بازارهای پیشبینی، گفته بود: «متأسفانه کل دنیا تا حدی شبیه کازینو شده است.»
تحول فرهنگی آمریکا یکشبه رخ نداد. این تغییر طی سالها و با صدها تصمیم کوچک سیاسی، اقتصادی و تکنولوژیک شکل گرفت؛ از قانونی شدن ماریجوانا گرفته تا انفجار اپلیکیشنهای شرطبندی و رشد بیسابقه محتوای جنسی آنلاین.
راس دوتات، ستوننویس نیویورکتایمز، این تغییر را نتیجه حرکت آمریکا به سمت جامعهای «کمتر اخلاقمحور و بیشتر لیبرترین(آزادی به مثابه هدف اصلی)» میداند؛ جامعهای که در آن رفتارهای اعتیادآور به شکل طبیعی افزایش پیدا میکنند.
نظرسنجیهای جدید نشان میدهد ارزشهایی مثل مذهب، خانواده، فرزندآوری و تعلق اجتماعی در ذهن آمریکاییها کمرنگتر شدهاند و تنها چیزی که اهمیت بیشتری پیدا کرده، پول است.
تا چند سال پیش، مصرف یا فروش ماریجوانا در بسیاری از ایالتهای آمریکا میتوانست به زندان منجر شود. اما حالا شرایط کاملاً تغییر کرده است.
در حال حاضر، ۲۴ ایالت آمریکا بههمراه واشنگتن دیسی مصرف تفریحی ماریجوانا را قانونی کردهاند و ۴۰ ایالت استفاده پزشکی از آن را مجاز میدانند.
دولت ترامپ نیز اخیراً ماریجوانای پزشکی را از فهرست مواد بسیار خطرناک خارج و در ردهای پایینتر طبقهبندی کرده است؛ تصمیمی که بسیاری آن را گامی مهم به سمت عادیسازی بیشتر این ماده میدانند.
اما پشت این تغییر فقط بحث آزادیهای فردی نیست؛ پول هم نقش بزرگی دارد.
ایالتهای آمریکا از زمان آغاز فروش قانونی ماریجوانا در سال ۲۰۱۴ تاکنون نزدیک به ۲۵ میلیارد دلار درآمد مالیاتی به دست آوردهاند. فقط در سال ۲۰۲۴، این درآمد به رکورد ۴.۴ میلیارد دلار رسید و کالیفرنیا بهتنهایی بیش از یک میلیارد دلار درآمد کسب کرد.
اگر زمانی مردم آمریکا برای شرطبندی باید به لاسوگاس میرفتند، حالا کافی است تلفن همراهشان را باز کنند.
اپلیکیشنهای شرطبندی ورزشی طی سالهای اخیر به یکی از سریعترین صنایع در حال رشد آمریکا تبدیل شدهاند. طبق یک نظرسنجی جدید، بیش از نیمی از مردان آمریکایی ۱۸ تا ۴۹ ساله در سایتها یا اپلیکیشنهای شرطبندی حساب کاربری دارند.
۶۳ درصد کاربران گفتهاند حداقل یکبار در یک روز بیش از ۱۰۰ دلار شرط بستهاند و حدود یکسوم آنها اعلام کردهاند اطرافیانشان نسبت به اعتیادشان به قمار ابراز نگرانی کردهاند.
مطالعات دانشگاه یو سی ال ای نیز نشان میدهد در ایالتهایی که شرطبندی ورزشی قانونی شده، میزان ورشکستگی و بدهی افزایش یافته و بیشترین آسیب متوجه مردان جوان در مناطق کمدرآمد بوده است.
ماجرا فقط به مسابقات ورزشی محدود نمیشود. بازارهای پیشبینی، حالا امکان شرطبندی روی بحرانهای سیاسی، انتخابات و حتی جنگها را فراهم کردهاند. بهعبارت دیگر، آشوب و درگیری هم به بخشی از اقتصاد شرطبندی تبدیل شدهاند.
طبق گزارش والاستریت ژورنال، حجم معاملات در پلی مارکت آوریل امسال بیش از ۱۲۰۰ درصد نسبت به سال قبل رشد کرده است.
پورنوگرافی آنلاین پیش از این هم بهشدت فراگیر بود، اما ظهور هوش مصنوعی شرایط را وارد مرحله تازهای کرده است.
امروز فناوری «دیپفیک» به کاربران اجازه میدهد تصاویر و ویدیوهای جعلی اما بسیار واقعی تولید کنند؛ تصاویری که در بسیاری از موارد بدون رضایت افراد ساخته میشوند.
طبق یک نظرسنجی، متوسط سن اولین مواجهه کودکان آمریکایی با پورنوگرافی آنلاین حالا به ۱۲ سال رسیده و ۱۵ درصد کودکان حتی پیش از ۱۰ سالگی با این محتوا روبهرو شدهاند.
همزمان تعداد فایلهای دیپفیک در اینترنت بهطرز انفجاری رشد کرده است؛ از حدود ۵۰۰ هزار فایل در سال ۲۰۲۳ به نزدیک ۸ میلیون فایل در پایان سال گذشته رسیده اشت. بر اساس گزارش یک شرکت امنیت سایبری حدود ۹۸ درصد این محتواها بدون رضایت افراد تولید شدهاند.
ترامپ سال گذشته قانونی را امضا کرد که انتشار تصاویر خصوصی جعلی و دیپفیکهای جنسی را جرمانگاری میکند، اما منتقدان میگویند سرعت رشد فناوری بسیار بیشتر از توان قانونگذاری است.
سه تحول بزرگ همزمان، آمریکا را به این نقطه رساندهاند؛ تغییر نقش دولت، فروپاشی نظم رسانهای قدیمی و انفجار هوش مصنوعی.
در گذشته، رسانهها، نهادهای اجتماعی و دولت تا حدی نقش تعیینکنندهای در تعریف هنجارهای عمومی داشتند. اما حالا شبکههای اجتماعی، اپلیکیشنها و اقتصاد دیجیتال، مرز میان «سرگرمی»، «اعتیاد» و «کسب درآمد» را از بین بردهاند.
دولتها نیز بهجای محدود کردن این روند، در بسیاری موارد خودشان از آن درآمد کسب میکنند؛ چه از مالیات ماریجوانا، چه از درآمد قمار آنلاین و چه از اقتصاد عظیم پلتفرمهای اینترنتی.
جالب اینجاست که نگرانی درباره این وضعیت، حالا فقط محدود به محافظهکاران نیست.
الکساندریا اوکاسیو کورتز، نماینده چپگرای کنگره آمریکا، چند ماه پیش در شبکه ایکس نوشت: «قمار فراگیر برای جامعه مفید نیست. زندگی را به کازینو تبدیل میکند، مردم را گرفتار اعتیاد و بدهی میکند و خشونت خانگی را افزایش میدهد.»
اظهارات او با استقبال چهرههای محافظهکار نیز روبهرو شد؛ اتفاقی نادر در فضای شدیداً دوقطبی سیاست آمریکا.
شاید همین نقطه، مهمترین نشانه تغییر باشد؛ اینکه بخشی از چپ و راست آمریکا، با وجود همه اختلافها، کمکم درباره هزینههای اجتماعی «اقتصاد اعتیاد» به نگرانی مشترک رسیدهاند.
اما سؤال اصلی همچنان باقی است؛ آیا جامعهای که از قمار، مواد و محتوای جنسی میلیاردها دلار سود میبرد، واقعاً حاضر است ترمز این ماشین را بکشد؟
منبع: گزارش آکسیوس با اندکی تلخیص