چرا سگ ها سرشان را کج می کنند؟

عصر ایران - کج کردن سر توسط سگ‌ها یکی از آن رفتارهایی است که هر بار می‌بینیم، لبخند روی لب‌مان می‌نشیند؛ چه در ویدئوهای شبکه‌های اجتماعی و چه وقتی روبه‌رویمان اتفاق می‌افتد. اما پشت این حرکت دوست‌داشتنی، یک دلیل بسیار جدی و علمی وجود دارد: سگ‌ها با این کار سعی می‌کنند بهتر گوش بدهند و اطلاعات را دقیق‌تر پردازش کنند.

نتیجه هزاران سال زندگی کنار انسان

پژوهشگران می‌گویند سگ‌ها حدود ۲۰ تا ۳۰ هزار سال در کنار انسان زندگی کرده‌اند؛ زمانی طولانی که باعث شده توانایی‌های ویژه‌ای برای درک گفتار انسان پیدا کنند. براساس مطالعات تصویربرداری مغز، سگ‌ها هنگام شنیدن کلمات آشنا، نیمکره چپ مغز خود را فعال می‌کنند؛ مشابه همان روشی که مغز ما انسان‌ها زبان را پردازش می‌کند.

بنابراین وقتی سگ سرش را کج می‌کند، احتمالاً در حال تلاش برای فهمیدن کلمات و مقصود ماست؛ یعنی فقط به صدا واکنش نشان نمی‌دهد، بلکه معنی آن را پردازش می‌کند.

چرا کج کردن سر نشانه پردازش ذهنی است؟

در یک مطالعه جدید که در سال ۲۰۲۵ انجام شده، از ۱۰۳ صاحب سگ خواسته شد حیواناتشان را در ۴ شرایط مختلف فیلم‌برداری کنند:

در حالت استراحت،

در حالتی که فقط نگاه مستقیم برقرار می‌شد،

شنیدن گفتار ناآشنا با لحن خنثی،

و شنیدن کلمات آشنا با لحن گرم و هیجان‌انگیز.

نتیجه شگفت‌انگیز بود: کج کردن سر تقریباً فقط زمانی رخ می‌داد که سگ کلمات آشنا و مختص خودش را می‌شنید. یعنی وقتی حس می‌کرد کسی واقعاً دارد با او صحبت می‌کند.

دلیل این اتفاق، فعال شدن نیمکره چپ مغز است؛ جایی که در انسان هم مرکز پردازش زبان محسوب می‌شود. از آنجا که نیمکره‌ها به صورت متقاطع عمل می‌کنند، بیشتر سگ‌ها سرشان را به سمت راست خم می‌کردند؛ یعنی سمت چپ مغز فعال بوده است.

سگ‌های نر بیشتر سرشان را کج می‌کنند

در همین مطالعه، سگ‌های نر هم بیشتر و هم با زاویه بیشتری سرشان را به راست متمایل می‌کردند. پژوهشگران معتقدند این موضوع نشان‌دهنده تفاوت در نحوه استفاده از نیمکره‌های مغز بین نر و ماده است. این الگو در انسان هم دیده می‌شود:

مردان معمولاً زبان را عمدتاً با یک نیمکره پردازش می‌کنند،

در حالی که زنان بیشتر از هر دو نیمکره استفاده می‌کنند.

البته تنها ۴۰ سگ از ۱۰۳ سگ این رفتار را نشان دادند، بنابراین تفاوت جنسی باید با احتیاط تفسیر شود.

آیا تعجب هم می‌تواند باعث کج کردن سر شود؟

نه همیشه. در یک مطالعه دیگر روی حالات چهره سگ‌ها، زمانی که حیوان از یک وسیله جهنده (مثل جک‌این‌د‌باکس) ترسیده بود، سرش را کج کرد. این مشاهده نشان می‌دهد که همیشه موضوع «زبان» در میان نیست؛ گاهی واکنش به تازگی یا غافلگیری است.

اما بررسی‌های دقیق‌تر نشان می‌دهد در شرایطی که زبان و ارتباط اجتماعی در میان است، میزان کج کردن سر بسیار بیشتر است. بنابراین تعجب ممکن است نقش داشته باشد، اما دلیل اصلی نیست.

آیا سگ‌ها این کار را فقط برای بامزه بودن انجام می‌دهند؟

با وجود اینکه انسان‌ها کج کردن سر سگ‌ها را فوق‌العاده بامزه می‌دانند، متخصصان معتقدند سگ‌ها این رفتار را برای جلب توجه یا گرفتن خوراکی انجام نمی‌دهند. آن‌ها محاسبه نمی‌کنند که اگر سرشان را کج کنند چه امتیازی می‌گیرند.

این «بامزه بودن» بیشتر به تکامل برمی‌گردد. در روند اهلی شدن، سگ‌ها ویژگی‌هایی شبیه توله‌ها را در ظاهر خود حفظ کرده‌اند: چشم‌های بزرگ‌تر، صورت گردتر و حالت‌های چهره‌ای که در ناخودآگاه انسان حس مراقبت را بیدار می‌کند. این همان چیزی است که زیست‌شناسان به آن «نئوتنی» می‌گویند.

در واقع ما طوری تکامل یافته‌ایم که این رفتار را جذاب ببینیم؛ اما هدف سگ این نیست. او در آن لحظه واقعاً تلاش می‌کند بفهمد چه گفته‌اید.

نتیجه نهایی: کج کردن سر یعنی «در حال فکر کردن هستم»

متخصصان می‌گویند این رفتار نشان می‌دهد سگ‌ها فقط شنونده passive نیستند؛ آن‌ها فعالانه در حال پردازش، فکر کردن و پاسخ دادن‌اند. کج کردن سر در واقع علامتی بیرونی از فعالیت ذهنی آن‌هاست.

به گفته پژوهشگران:

«ما تازه سطح اولیه درک از ذهن سگ‌ها را کشف کرده‌ایم. هرچه رفتار آن‌ها را بهتر بفهمیم، رابطه متقابل انسان و حیوان خانگی هماهنگ‌تر و عمیق‌تر خواهد شد.»

منبع: popsci

7 غذایی که حتی از سالمون هم امگا ۳ بیشتری دارند

بیشتر بخوانید:

واکنش بی‌نظیر و احساسی یک سگ پس از کابوس دیدن هم‌نوعش (فیلم)

سگ بیچاره ای که بالای صخره ها گیر افتاده است / عملیات نجات برای «لیلی» (فیلم)

تماشاخانه

تمدن ایران متوقف نمی‌شود / سه بار چکش یونسکو : «۶۳ هزار سال برای ایران»

مسافران ماه به زمین برگشتند / طولانی‌ترین سفر به ماه چطور به اتمام رسید

فیلم های دیگر