فرضیه پان‌اسپرمیا؛ آیا حیات در سیاره زهره ریشه زمینی دارد؟

دانشمندان می‌گویند اگر سیاره زهره میزبان حیات باشد، احتمالا از زمین آمده باشد.

به گزارش ایسنا، نظریه پان‌اسپرمیا(panspermia) می‌گوید که حیات از طریق سیارک‌ها، دنباله‌دارها و سایر اجرام در کیهان پخش می‌شود.

هنگامی که اجزای سازنده حیات در یک سیاره پدیدار می‌شوند، برخوردها می‌توانند مواد سطحی را به فضا پرتاب کنند که سپس این بذرها را به جهان‌های دیگر منتقل می‌کنند.

پان‌اسپِرمیا فرضیه‌ای است که معتقد است زندگی در جایی به وجود نمی‌آید، بلکه همواره در جهان وجود داشته، بذرهای آن در جای‌جای جهان هستی پراکنده شده و پیوسته از نقطه‌ای به نقطه دیگر انتقال می‌یابد. طرفداران این فرضیه اعتقاد دارند حیات روی زمین توسط این بذرها از فضا وارد زمین شده‌ است.

دهه‌هاست که دانشمندان در مورد اینکه آیا این اتفاق می‌توانسته بین زمین و مریخ (در هر دو جهت) رخ داده باشد، بحث می‌کنند.

با این حال، جنجال اخیر بر سر وجود احتمالی حیات میکروبی در ابرهای متراکم سیاره زهره، بحث‌هایی را در مورد انتقال‌های بین سیاره‌ای بین زهره، زمین و مریخ برانگیخته است.

در مطالعه‌ای که اخیراً در کنفرانس علوم قمری و سیاره‌ای 2026(LPSC) ارائه شد، تیمی از آزمایشگاه فیزیک کاربردی دانشگاه جان هاپکینز(JHUAPL) و آزمایشگاه‌های ملی ساندیا(Sandia) این ایده را به تفصیل بررسی کردند.

مدل‌های این تیم با استفاده از چارچوب «معادله حیات زهره»(VLE) که توسط نوام آیزنبرگ(Noam Izenberg) و همکارانش در سال ۲۰۲۱ توسعه داده شده است، پیش‌بینی می‌کنند که به لطف موادی که از زمین خارج می‌شوند، حیات می‌تواند حداقل برای چند روز در هر قرن در ابرهای زهره وجود داشته باشد.

معادله VLE مشابه «معادله دریک»(Drake Equation)، احتمال حیات را به مجموعه‌ای از عوامل تجزیه می‌کند که تخمینی از احتمال حیات ارائه می‌دهند.

محققان با استفاده از این چارچوب ابتدا بررسی کردند که چگونه هر ماده آلی، صرف نظر از منشأ آن باید در طول سفر در فضا زنده بماند. در کنار شوک و آسیب ناشی از برخورد، گرمای تولید شده در این فرآیند و همچنین دمای شدید، تابش و خلأ فضا نیز وجود دارد.

با این حال، مدل‌سازی کامپیوتری و مطالعات شهاب‌سنگ‌های کشف‌شده در زمین نشان داده است که مواد آلی می‌توانند از پرتاب و انتقال بین سیاره‌ای جان سالم به در ببرند. هر ماده آلی پس از رسیدن به زهره برای زنده ماندن باید در ابرها یا بالای آنها پراکنده شود.

با توجه به این موضوع، محاسبات تیم بر چگونگی عملکرد شهاب‌سنگ‌های گوی آتشین (بولیدها) در جو زهره متمرکز شد و فرسایش، انفجار و تکه‌تکه شدن آنها به قطعاتی که می‌توانند در ابرها شناور شوند را در نظر گرفت.

آنها برای این کار از «مدل پنکیک» استفاده کردند که یک روش نیمه تحلیلی محبوب است و تکه‌تکه شدن یک بولید را هنگام عبور از جو توصیف می‌کند.

هنگامی که بولید در جو منفجر می‌شود، نیروی آیرودینامیکی، قطعات را به صورت افقی پخش می‌کند و یک «پنکیک» از مواد پراکنده که محققان از آن به عنوان «سلول» یاد می‌کنند، تشکیل می‌دهد.

محققان با استفاده از مدل پنکیک و مطالعات قبلی برای به دست آوردن مقادیر دو پارامتر اول، تعداد کل بولیدهای منتقل شده از زمین یا مریخ به ابرهای زهره را محاسبه کردند و از این طریق دریافتند که صدها میلیارد سلول ممکن است از زمین به ابرهای زهره منتقل شده باشند، در حالی که صدها میلیارد سلول می‌توانند به طور بالقوه زنده بمانند.

با این حال، بهترین تخمینی که مدل آنها ارائه داد، این بود که حدود ۱۰۰ سلول در هر سال زمینی در ابرهای زهره پراکنده می‌شوند، در حالی که ۲۰ میلیارد سلول می‌توانسته در طول یک میلیارد سال گذشته از زمین منتقل شده باشد.

در حالی که این تیم اذعان می‌کند که مدل آنها تمام جزئیات تعامل بولید-جو را ثبت نمی‌کند و هر پارامتر VLE در معرض عدم قطعیت‌های عمیقی است، نشان می‌دهد که پان‌اسپرمیا بین زمین و زهره امکان‌پذیر است.

بنابراین، اگر یک ماموریت اخترشناسی در آینده، حیات را در ابرهای زهره پیدا کند، این احتمال وجود دارد که از زمین سرچشمه گرفته باشد.

دیدنی های امروز؛ از اعتراضات اروپا تا جنگ اوکراین

تماشاخانه

یوسف مجید‌زاده ؛ کاشف «خط شرق» و «حلقه گمشده تمدن بشریت» در ایران

پل ورسک ؛ یکی از عجیب‌ترین پل‌های جهان و شاهکار مهندسی ۹۰ ساله / آنچه درباره‌اش نمی‌دانید

فیلم های دیگر