تاریخ:
استایل بازیگران در اکران مردمی «ماه پنهان»؛ از لیندا کیانی تا بهار قاسمی 
درس هشتاد و یک
شواهد 9 هزارساله از مصرف «شیر» در ایران
پژوهشی تازه با تحلیل بقایای چربی در سفالها، پروتئینهای حفظشده در جرم دندانی و دادههای استخوانهای جانوری، شواهد مستقیمی از مصرف لبنیات در کوههای زاگرس در هزارهٔ هفتم پیش از میلاد ارائه میدهد. این یافتهها نشان میدهد دامداران نوسنگی منطقه با مدیریت هدفمند بز و گوسفند، تولید پایدار شیر را در کنار گسترش کشاورزی و یکجانشینی توسعه داده بودند.
حدود ۹۰۰۰ سال پیش، جوامع جنوبغربی آسیا شروع به سکونت در روستاهای دائمی کردند. مردم از شکار و گردآوری خوراک به کشت محصولات کشاورزی و پرورش دام روی آوردند. در کوههای زاگرسِ ایران امروزی، بز و گوسفند از نخستین حیواناتی بودند که تحت کنترل انسان درآمدند.
باستانشناسان مدتهاست میدانند این حیوانات منبع تأمین گوشت بودهاند. اما یافتن شواهد روشن از استفادهی اولیه از شیر دشوارتر بوده است.
مطالعهای تازه که در نشریهی «Nature Human Behaviour» منتشر شده، شواهد مستقیمی از مصرف لبنیات در زاگرس در هزارهی هفتم پیش از میلاد ارائه میکند. تیم پژوهشی شامل محققانی از مؤسسات فرانسوی و ایرانی میشد که قطعات سفال و بقایای انسانی از محوطههای نوسنگی منطقه را بررسی کردند.
دانشمندان ابتدا روی ظروف سفالی تمرکز کردند. هنگامی که مردم شیر را در ظروف میجوشاندند یا ذخیره میکردند، چربیها در دیوارههای رُسی نفوذ میکرد. این چربیها میتوانند هزاران سال باقی بمانند. گروه پژوهشی بقایای لیپیدی را از سفالها استخراج و ساختار شیمیایی آنها را تحلیل کردند. نتایج با الگوی شیمیایی شیر بز و گوسفند مطابقت داشت. تاریخگذاری رادیوکربنی برخی از این بقایا نشان داد فرآوری لبنیات به بیش از ۸۰۰۰ سال پیش بازمیگردد.
پژوهشگران سپس به سراغ دندانهای انسان رفتند. پلاک سختشدهی دندانی که با نام جرم دندانی شناخته میشود، ذرات ریز غذا و پروتئینها را به دام میاندازد. حتی پس از گذشت هزاران سال، ردهایی از آن باقی میماند. آزمایشها پروتئینهای شیر را که در جرم دندانی چند فرد حفظ شده بود، شناسایی کرد. این یافته شواهد مستقیمی از مصرف فرآوردههای لبنی توسط انسانها ارائه داد.
نقشهی ایران که محل کوههای زاگرس و محوطههای نوسنگی بررسیشده در این مطالعه را نشان میدهد
استخوانهای حیوانی بهدستآمده از همان محوطهها نیز به درک بهتر موضوع کمک میکنند. الگوهای سنی و جنسی بقایای بز و گوسفند نشان میدهد که مدیریت گلهها با هدف تولید شیر انجام میشده است. بسیاری از حیوانات به اندازهای عمر کردهاند که بتوانند شیر تولید کنند، نه اینکه در سنین پایین برای گوشت ذبح شوند. این الگو، یافتههای شیمیایی حاصل از سفالها و دندانها را تأیید میکند.
شواهدی از آناتولی در ترکیهی امروزی، نشان میدهد در دورهای مشابه از شیر گاو استفاده میشده است. این دو منطقه مسیرهای موازی را پیمودهاند. در زاگرس، دامداران بیشتر به بز و گوسفند متکی بودند. در آناتولی، گاو نقش پررنگتری داشت. هر دو مورد به تولید زودهنگام و پایدار لبنیات همزمان با گسترش کشاورزی و دامداری اشاره دارد.
انسانها دستکم از ۲٫۶ میلیون سال پیش گوشت مصرف کردهاند. شواهد مستقیم از مصرف شیر بسیار دیرتر در دادههای باستانشناسی ظاهر میشود. پژوهشگران با ترکیب تحلیل لیپیدها، شناسایی پروتئینها، دادههای جانوری و تاریخگذاری رادیوکربنی، شواهد محکمی از استفاده از لبنیات در زاگرس در هزارهی هفتم پیش از میلاد بدست آوردهاند.
شیر منبع غذایی پایداری از حیوانات زنده فراهم میکرد. چنین راهبردی میتوانست از جمعیتهای رو به رشد روستایی در اوایل دورهی نوسنگی حمایت کند. یافتههای جدید جزئیات بیشتری به تصویر چگونگی سازماندهی تولید غذا توسط جوامع دامدار زاگرس بیش از هشت هزار سال پیش میافزاید.
منبع: فرادید
لینک کوتاه: کپی لینک
سیر را در یخچال نگذارید؛ قانون طلایی نگهداری سیر تنهایی با انزوای اجتماعی فرق دارد؛ کدام یک میتواند ما را بیمار کند؟ تفاوت اضطراب کودک با لجبازی و حساسیت/ کودک مضطرب را سرزنش نکنید نشانههای زودهنگام افسردگی فرزندان که والدین نادیده میگیرند ایرانیان قدیمها چطور عاشق میشدند؟ مردم ری در برابر لشکر اسکندر مقدونی/ نخستین نبرد شهری سازمانیافته مقابل قدرتمندترین لشکر جهان باستان سالانه چند هواپیمای مسافربری در جهان اسقاط میشود؟ + طول عمر و معیارهای بازنشستگی وقتی هیچچیز عادلانه نیست؛ سختیهای زندگی چگونه جهانبینی ما را بازسازی میکنند؟ سقوطِ معمارِ ساواک؛ چرا تیمور بختیار از نمادِ قدرت به مخالفِ دربار تبدیل شد؟ ۵ باور اشتباه درباره موفقیت که آرامش را از شما میدزدند نخستین چراغ راهنمایی جهان چگونه متولد شد؟ چه عینک آفتابی به فرم صورت شما میآید؟ ترفند ۵ ثانیهای برای انتخاب مدل مناسب میخواهید در تصمیمگیری بهتر شوید؟ از مورچه بپرسید!/ پنج نکته آموزشی از دنیای حشرهها هفت اثرِ (بهاصطلاح) نفرینشده در موزههای سراسر جهان (+عکس) راز سانسور سههزار ساله؛ باستانشناسان نام سه پادشاه حذفشده آشور را پیدا کردند