فیلم بیشتر »»
کد خبر ۱۱۰۱۹۱۴
تاریخ انتشار: ۰۴:۳۰ - ۱۸-۰۷-۱۴۰۴
کد ۱۱۰۱۹۱۴
انتشار: ۰۴:۳۰ - ۱۸-۰۷-۱۴۰۴

از طهران تا تهران /چرا روستای تهران نزد پادشاهان عزیز شد؟

از طهران تا تهران /چرا روستای تهران نزد پادشاهان عزیز شد؟
شاه عباس اول هم تا چند وقت به پیروی از شاه طهماسب به‌ آبادانی تهران همت گماشت و دستور داد باغ بزرگی به نام چهار باغ در تهران بسازند و ساختمانی برای سکونت موقتی خاندان سلطنتی بنا کنند که بعدها کاخ گلستان شد.

تهران تا اوایل دوره صفویه روستایی کوچک و زیرزمینی بود که زیر سایه عظمت ری باستان و روستای سالخورده دولاب اصلا به چشم نمی‌آمد تا اینکه شاه طهماسب صفوی، به این روستا دلبسته شد و حصاری با چهار دروازه دور آن کشید. داستان کوتاه پوست‌اندازی یک روستای کوچک به پایتختی درندشت را در «روز تهران» می‌خوانیم.

به گزارش همشهری آنلاین، شاه عباس اول هم تا چند وقت به پیروی از شاه طهماسب به‌ آبادانی تهران همت گماشت و دستور داد باغ بزرگی به نام چهار باغ در تهران بسازند و ساختمانی برای سکونت موقتی خاندان سلطنتی بنا کنند که بعدها کاخ گلستان شد.

از طهران تا تهران

تهران سال ۱۲۰۰ هجری قمری برای نخستین بار توسط آغامحمدخان قاجار به‌عنوان پایتخت انتخاب شد. در زمان آغامحمدخان قاجار تنها به ساختن عمارت تخت مرمر اکتفا شد، اما در دوره فتحعلی‌شاه محله‌های جدید و ساختمان‌های تازه‌ای در تهران ساخته شد که از آن جمله بنای مسجد سید عزیزالله، مدرسه مروی، قصر قاجار، نگارستان و لاله‌زار را می‌توان نام برد.

مهرشاد کاظمی، تهران‌پژوه، ساخت محله‌ای به‌نام عباس‌آباد در جنوب بازار و یک باغ و ساختمان بزرگ‌تر نیز به نام عباس‌آباد در شمال تهران (عباس‌آباد کنونی) و محله دیگری به نام محمدیه را به دوره محمد شاه مربوط می‌داند و تاکید می‌کند که همین زمان آب رودخانه کرج را به وسیله نهری به تهران منتقل کردند و علاوه بر اینها ساخت باغ داودیه (محله فعلی داودیه) و بخشی از بنای مسجد جمعه و بازار بین‌الحرمین از جمله آثار همین دوره است.

با این حال آنچه جهانگردان اروپایی از روستای تهران توصیف می‌کنند اصلا شباهتی به پایتخت‌های پیشین ایران همچون تبریز، قزوین، شیراز و اصفهان ندارد: «با ورود به تهران از دروازه‌ قزوین، فضای وسیعی مقابل چشمانمان ظاهر می‌شود که پر از حفره‌های وسیع و عمیق است و به مکان‌های زیرزمینی منتهی می‌شود. بسیاری از حفره‌ها اقامتگاه خانواده‌های فقیر و برخی دیگر طویله حیوانات باربر هستند. به احتمال زیاد، اینجا جایی است که آن را باید روستای تهران بازشناسی کنیم؛ همان گونه که نویسنده فارسی قرن چهاردهم برای ما توصیف کرده است.»

از طهران تا تهران

اما به گفته این تهران‌پژوه، توسعه شهری تهران را باید مدیون دوره ناصری به‌ویژه اقدامات امیرکبیر بدانیم: «مراکزی مثل مدرسه دارالفنون، بازار امیر، بازار کفاش‌ها و سرای امیر در این دوره پدید آمد و در سال ۱۲۷۵هجری قمری برای نخستین بار برای تهران نقشه تهیه شد.»

مرحوم عبدالله انوار در باره توسعه تهران و شکل‌گیری تهران جدید طی دوره ناصرالدین‌شاه در گفتگو با همشهری محله چنین توضیح می‌دهد: «دوره ناصرالدین شاه، سال ۱۲۸۴ قمری، دستور توسعه تهران را داد. با این دستور از مقابل توپخانه (میدان امام خمینی امروزی) ۱۵۰۰ قدم به سمت شمال و ۱۰۰۰ قدم به سمت دیگری رفتند و خندق‌های قدیمی شاه‌طهماسبی را پر کردند و دیوار کشیدند.» به گفته این تهران‌شناس، در نقشه حاج «نجم‌الدوله» که سال ۱۳۰۹ قمری ترسیم شده، تهران دقیقا دارای ۴ محله بود: محله عودلاجان، محله دولت، محله بازار و محله سنگلج.

 این نقشه حدود ۲۰ سال بعد از حصار طهماسبی کشیده شده که در آن دو دروازه به حصار تهران اضافه شده است که تعداد آنها را به شش رساند. در دوره تسلط افغانها بر تهران که پس از دوران صفویه به وقوع پیوست دروازه ای جدید در شمال شهر و شمال ارگ سلطنتی، در مدخل خیابان باب همایون امروزی به نام دروازه اسدالدوله ساخته شد. این دروازه شمالی تا دوره محمدشاه قاجار به همین نام خوانده می شد. در آخرین سال پادشاهی محمد شاه قاجار دروازه دیگری به نام دروازه نو یا محمدیه ساخته شد.
از طهران تا تهران
ارسال به دوستان
captcha
تام کروز در ۶۴ سالگی چطور این‌قدر آماده مانده است؟ / راز تمرین‌های مردی که هنوز بدلکاری می‌کند این فرمانده ایرانی پرچم انگلیس را در قشم پایین کشید اولین کچاپ دنیا اصلا گوجه نداشت؛ داستان عجیب سس محبوبی که از ماهی شروع شد شاه صوفی مسلک قاجار که بود و چه کرد؟/ درباره محمدشاه سومین پادشاه سلسله قاجار چگونه به فرزندانمان مدارا کردن بیاموزیم؟ چیزی که آدم‌های موفق دارند و بقیه ندارند نقشه جهان یک ایراد بزرگ دارد (+عکس) شاه پلو با مرغ ؛ مواد شاه پلو چیست ؟ / طرز تهیه خوشمزه‌ترین پلو مخلوط ایرانی با مرغ قانون «زنان و کودکان اول» از کجا آمده است؟ روش درست نگهداری هندوانه بریده در یخچال تا ۵ روز اهمال‌کاری «تنبلی» نیست؛ چرا مدام کارها را به فردا می‌اندازیم؟ اگر ناپدید شوید، چه کسی سراغتان را می‌گیرد؟ برندگان ایگ نوبل ۲۰۲۶ معرفی شدند؛ جایزه‌ای برای عجیب‌ترین و بامزه‌ترین تحقیقات علمی چرا بسیاری از مجسمه‌های باستانی بینی ندارند؟ این جمله‌ها را به فرد مضطرب نگویید؛ حالش را بدتر می‌کند