کد خبر ۱۰۹۱۱۶۳
تاریخ انتشار: ۰۵:۳۰ - ۱۳-۰۶-۱۴۰۴
کد ۱۰۹۱۱۶۳
انتشار: ۰۵:۳۰ - ۱۳-۰۶-۱۴۰۴

خط آهن‌های گمشده در تاریخ ایران پیش از رضاشاه

خط آهن‌های گمشده در تاریخ ایران پیش از رضاشاه
بررسی دقیق اسناد و مدارک تاریخی، نشان می‌دهد که ایران حدود یک قرن پیش از ظهور رضاشاه در عرصه قدرت، صاحب خطوط راه‌آهن بوده است...

یکی از گزاره‌های رایج و غالبا پذیرفته‌شده در فضای رسانه‌ای و حتی برخی تاریخ‌نگاری‌های معاصر ایران، نسبت دادن احداث نخستین راه‌آهن کشور به دوره سلطنت رضاشاه پهلوی است. این ادعا، به دلیل تکرار فراوان و عدم نقد کافی، به صورت یک حقیقت تاریخی تثبیت شده است. در این میان، بحث‌های موجود اغلب به چالش‌های فنی و مکان‌یابی راه‌آهن سراسری دوره پهلوی اول، مانند اتصال شمال و جنوب بدون در نظر گرفتن مراکز مهم اقتصادی و اجتماعی همچون شیراز و اصفهان، محدود می‌شود و ریشه تاریخی این روایت اصلی نادیده گرفته می‌شود.

به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، بررسی دقیق اسناد و مدارک تاریخی، نشان می‌دهد که ایران حدود یک قرن پیش از ظهور رضاشاه در عرصه قدرت، صاحب خطوط راه‌آهن بوده است...

مروری بر خطوط راه‌آهن پیش از دوره پهلوی

خط راه‌آهن بندر انزلی - پیربازار: در سال ۱۲۲۷ هجری شمسی (۱۸۴۸ میلادی)، نخستین خط راه‌آهن در ایران میان بندر انزلی و پیربازار احداث شد. این خط به طول تقریبی ۱۲ کیلومتر، تا اواسط دوره پهلوی فعال بود و لوکوموتیو آن که امروزه در محوطه سازمان بنادر و دریانوردی انزلی نگهداری می‌شود، گواه تاریخ ساخت ۱۸۴۸ میلادی است. این خط در نهایت توسط حکومت پهلوی جمع‌آوری شد.

خط راه‌آهن محمودآباد - آمل: در سال ۱۲۶۵ هجری شمسی (۱۸۸۶ میلادی)، یک شرکت بلژیکی اقدام به احداث خطی ریلی بین محمودآباد و آمل نمود. قرار بود این خط تا تهران امتداد یابد، اما اختلافات میان دولت ایران و پیمانکار، اجرای ادامه پروژه را متوقف کرد.

خط راه‌آهن تهران - ری: در سال ۱۲۶۷ هجری شمسی (۱۸۸۸ میلادی)، خط آهن دیگری به طول تقریبی ۹ کیلومتر بین تهران و شهر ری احداث شد که بقایای آن تا به امروز نیز مشاهده می‌شود. امتیاز این پروژه توسط موسیو بوانال، یک فرانسوی، از دولت ایران دریافت شد و هزینه ساخت آن بالغ بر ۲ میلیون فرانک فرانسه بود.

خط راه‌آهن جلفا - تبریز و شعبات آن: در سال ۱۲۹۱ هجری شمسی (۱۹۱۲ میلادی)، قراردادی با روسیه برای احداث راه‌آهن جلفا - تبریز - صوفیان - شرفخانه امضا شد. این قرارداد که دوره‌ای ۷۵ ساله داشت، ساخت کل خط به طول ۱۴۶ کیلومتر را به هزینه روسیه تعیین می‌کرد و ساخت آن در سال ۱۲۹۵ هجری شمسی (۱۹۱۶ میلادی) به پایان رسید. خط آهن صوفیان - شرفخانه نیز به طول ۵۳ کیلومتر در همان سال افتتاح گردید.

خطوط ریلی در جنوب ایران: فعالیت‌های احداث راه‌آهن در جنوب کشور نیز پیش از ظهور رضاشاه آغاز شده بود. خط آهن بوشهر به برازجان به طول ۶۰ کیلومتر توسط انگلیسی‌ها احداث شد که در راستای حفاظت از حوزه نفوذ آن‌ها در منطقه صورت گرفت. همچنین، خط آهن میرجاوه به زاهدان به طول ۹۲ کیلومتر، با هدف اتصال ایران به مستعمرات انگلستان، در سال ۱۲۹۹ هجری شمسی (۱۹۲۰ میلادی) افتتاح شد.

نتیجه‌گیری
شواهد تاریخی روشن و متعدد، نشان‌دهنده وجود شبکه‌های ریلی در ایران از حدود یک قرن پیش از روی کار آمدن رضاشاه پهلوی است. با این وجود، تاریخ‌نگاری سطحی و مبتنی بر هیاهو، این تصور را القا کرده که وی بنیان‌گذار اولین راه‌آهن در ایران بوده است. در واقع، راه‌آهن سراسری که در دوره رضاخان احداث شد، اگرچه از نظر مقیاس و اهمیت استراتژیک قابل توجه بود، اما نخستین خط ریلی در کشور محسوب نمی‌شود...

برچسب ها: خط آهن‌ ، خط ریلی ، رضاشاه
ارسال به دوستان
درمان بی‌خوابی مزمن با یک روش غیردارویی؛ مغز را دوباره به خواب عادت دهید فرق صبوری کردن با تحمل رفتار نادرست چیست؟ از رانندگی تاکسی تا نگهبانی شبانه گاوها/ شغل نویسندگان مشهور جهان چه بود؟ پنج دلیل شکست آلمان از اتحاد جماهیر شوروی در جبهه شرقی چرا دیوارهای اتاق موسیقی عالی‌قاپو پر از کوزه‌های توخالی است؟ راز آکوستیکی معماران صفوی (+عکس) برج‌های ثروت‌ساز اصفهان؛ وقتی فضولات کبوترها به طلا تبدیل می‌شدند(+عکس) اولین شغل هیتلر، استالین، قذافی و ... چه بود؟ دمنوش هسته خرما؛ نوشیدنی گرم و مقوی در روزهای سرد سال ماجرای عقاب چوبی که هفت سال برای روسیه از آمریکا جاسوسی می‌کرد عادت‌های غذایی عجیب دیکتاتورها؛ هیتلر و صدام چه می‌خوردند؟ ۳۰۰ متر زیر زمین؛ داستان شاهکاری که ایرانیان باستان بدون پمپ ساختند(+عکس) چه کسانی قبل از کریستف کلمب به آمریکا رسیدند؟ چرا کوروش پس از فتح بابل «سکوت» کرد؟ ماجرای یک ادعا که دهه‌ها خبرساز شد؛ هیتلر یک پسر فرانسوی داشت؟ کشف ابزارهای نقاشی عجیب میکل‌آنژ در جریان مرمت کلیسای سیستین